Powiat Kamiennogórski Powierzchnia: 396,13 km² Mieszkanców: 46 699
Województwo: Dolnośląskie
Miasto powiatowe: Kamienna Góra Tablica rejestracyjna: DKA
Starostwo Powiatowe ul. Broniewskiego 15
58-400 Kamienna Góra Telefon: 75 744-45-72
Miasta: Kamienna Góra, Lubawka
Gminy: Kamienna Góra, Lubawka, Marciszów
Powiat kamiennogórski to 396 km² przepi?knych okolic, kotlin poprzecinanych g?stą siecią rzek i strumieni, malowniczych pasm górskich, ska?ek, ?ąk i lasów. Nasz powiat le?y w po?udniowo–zachodniej cz?ści Polski w pobli?u granicy z Republiką Czeską. Granice geograficzne powiatu stanowią:
· od zachodu - Grzbiet Lasocki,
· od po?udnia - Zawory,
· od wschodu - Góry Suche,
· od pó?nocy - Góry Kaczawskie i Wa?brzyskie.
Bezpośrednimi sąsiadami są:
· Powiat Jeleniogórski,
· Powiat Jaworski,
· Powiat Wa?brzyski.
Geograficznie teren powiatu pokrywa si? z granicami kotliny kamiennogórskiej, Bramy Lubawskiej oraz kotliny marciszowskiej. Sama kotlina kamiennogórska stanowi obok kotliny jeleniogórskiej i k?odzkiej najwi?ksze obni?enie śródgórskie sudetów. Brama Lubawska natomiast, ju? od średniowiecza uwa?ana by?a za najlepsze przejście przez Sudety. G?ówne trakty handlowe ?ączące Wroc?aw i Prag? wiod?y w?aśnie przez Bram? Lubawską.
Na terenie powiatu w 2 miastach (Kamienna Góra, Lubawka) oraz 43 wsiach zamieszkuje 48 728 mieszka?ców.
Powiat jest podzielony na 4 gminy:
· Gmina miejska Kamienna Góra,
· Gmina wiejska Kamienna Góra,
· Gmina miejsko - wiejska Lubawka,
· Gmina wiejska Marciszów.
Po?o?enie powiatu kamiennogórskiego na szlaku Szczecin-Wroc?aw-Praga powoduje ?e, jest on niezwykle atrakcyjny dla przedsi?biorców poszukujących nowych terenów dla lokalizacji swoich przedsi?wzi??. W 1997 roku powsta?a na terenie powiatu Specjalna Strefa Ekonomiczna Ma?ej Przedsi?biorczości, która stwarza dogodne warunki ekonomiczne (min. zwolnienia z podatków) dla nowo powsta?ych na jej terenie podmiotów.
Bliskoś? Karkonoszy gwarantuje rozwój wszelkich form turystyki, szczególnie modnym ostatnio sta?o si? sp?dzanie czasu w gospodarstwach eko i agroturystycznych, których z roku na rok jest coraz wi?cej. Świadczone przez nie us?ugi swą ró?norodnością powodują du?e zainteresowanie odwiedzających, szczególnie turystów z Wroc?awia a tak?e z krajów zachodniej Europy.
Powiat kamiennogórski jest bardzo zró?nicowany krajobrazowo. Ową ró?norodnoś? podkreśla klimat naszego regionu, typowy dla terenów górskich i podgórskich. Klimat ten jest wynikiem braku ?agodzących wp?ywów oceanicznych poprzez izolacje grzbietami Karkonoszy. Charakteryzuje si? on du?ą zmiennością, co w po?ączeniu z ró?norodnym ukszta?towaniem terenu, nadaje tutejszym krajobrazom niezwyk?ej intensywności i dynamiczności urody.
Prawie ca?y teren powiatu znajduje si? w dorzeczu Bobru - najwi?kszego lewostronnego dop?ywu Odry. Na jego prze?omie w początkach XX w powsta? sztuczny zbiornik w miejscowości Bukówka. Jest on jednym z dwóch zbiorników w Polsce po?o?onych powy?ej 500 m.n.p.m..
Historia ziemii kamiennogórskiej
Najstarsze ślady dzia?alności cz?owieka na obszarze obecnego powiatu kamiennogórskiego pochodzą z epoki kamienia. Natomiast najstarsze znaleziska archeologiczne pochodzą w epoki neolitu (3500-2500 p.n.e.). Znacznie wi?cej śladów pochodzi z epoki wczesnego średniowiecza, wówczas to na terenie ziemi kamiennogórskiej zamieszkiwa?o plemi? Bobrzan wymieniane w tzw. dokumencie praskim z XI w. Z tego te? okresu zachowa?y si? liczne ślady grodzisk m.in. w Kamiennej Górze, B?a?kowej, Lubawce, Pastewniku, czy Ulanowicach.
Wa?niejsze fakty z historii ziemi kamiennogórskiej.
· Od VII wieku teren ten nale?a? do Pa?stwa Wielkomorawskiego, pod koniec X wieku zosta? w?ączony przez Mieszka I do Pa?stwa Polskiego.
· W 1201 r w?adanie nad Śląskiem obją? Henryk zwany Brodatym. W tym czasie na górze wznoszącej si? u ujścia rzeki Zadrny do Bobru, powsta? zamek stra?niczy, który strzeg? traktu handlowego wiodącego przez Bram? Lubawską na po?udnie. U stóp zamku powsta?a osada targowa.
· Bitwa pod Legnicą i śmier? Henryka Pobo?nego ( nast?pcy Henryka Brodatego) w 1241r oznacza koniec ich pa?stwa. W 1242r. wdowa po Henryku Pobo?nym wype?niając wol? m??a sprowadzi?a do Kresowego Boru, benedyktynów z czeskich Opatowic, ksi??na ofiarowa?a im tamtejsze tereny na za?o?enie klasztoru.
· 1249r. Boles?aw Rogatka ksią?? legnicki (syn Henryka Pobo?nego) zezwala benedyktynom wieś targową zwaną Landishute, po?o?oną w wid?ach rzeki Bóbr i Zadrna, lokowa? na prawie niemieckim. Jest to najstarsza historyczna wzmianka o Kamiennej Górze. Śmier? Rogatki w 1278 r doprowadza w konsekwencji do podzia?u ksi?stwa legnickiego mi?dzy jego trzech synów. Ziemia kamiennogórska przypada w udziale Bolkowi I.
· 1286r Bolko I świdnicki, odkupuje od benedyktynów nadane im dobra (wyra?nie niewygodnych, gdy? poddanych króla Czech Wac?awa II ), i w 1292r na ich miejsce sprowadza cystersów z Henrykowa. Cystersi do momentu sekularyzacji w 1810 r stworzyli na ziemi kamiennogórskiej ogromne latyfundium, znacznie przyczyniając si? do rozwoju tych terenów. W latach 1285-1295 Ksią?e świdnicko- jaworski Bolko I, buduje zamek na górze zamkowej w miejscu starego grodu, natomiast osad? targową u stóp zamku przekszta?ca w miasto rządzące si? prawem niemieckim.
· Wraz ze śmiercią ksi??nej Agnieszki wdowy po Bolku II świdnickim 02.02.1392r. ksi?stwo świdnickie jako wiano Anny (adoptowanej przez Bolka II) przesz?o pod panowanie niemieckiej dynastii Luksemburgów zasiadającej na tronie czeskim. Początek XV w. to okres ogromnego napi?cia w czechach. Za rządów Ludwika Luksemburskiego dosz?o do ogólnonarodowego powstania zwanego powstaniem husytów. Skierowane wyra?nie przeciwko niemieckiej dynastii Luksemburgów, przenios?o si? tak?e na tereny Śląska.
· Druga po?owa XV wieku, przynios?a kolejne zmiany. Śląsk zosta? opanowany przez króla W?gier Macieja Korwina. By? to niespokojny okres, gdy? Korwin walczy? najpierw z Jerzym z Pobieradu, b?dącym od 1458 królem Czech, a potem z Wac?awem Jagiello?czkiem, panującym w Czechach od 1471 roku. Spokój przynios?a Śląskowi dopiero śmier? Korwina w 1490 roku. Do 1516 roku w Czechach (w tym na Śląsku) i na W?grzech panuje W?adys?aw Jagiello?czyk. Za jego panowania Kamienna Góra zosta?a ufortyfikowana murami obronnymi i fosą.
· W 1526r. w bitwie z Turkami pod Mohaczem ginie Ludwik II, syn W?adys?awa Jagiello?czyka. Na mocy uk?adu o prze?ycie, w?adanie nad Czechami w tym Śląskiem obj??a austriacka monarchia Habsburgów. Przez niemal 100 lat trwa? okres dynamicznego rozwoju rzemios?a, budownictwa na ziemi kamiennogórskiej, zahamowany dopiero przez wojn? trzydziestoletnią ( 1618-1648 ), w czasie której ziemia kamiennogórska by?a rabowana i plądrowana przez przechodzące wojska cesarskie i szwedzkie. W 1639 roku po kolejnym przemarszu wojsk w Kamiennej Górze pozosta?o tylko dwóch mieszka?ców. Po zako?czeniu wojny trzydziestoletniej rozpocz?to praktycznie budow? Kamiennej Góry od początku, sprzyja?a temu wzgl?dnie spokojna sytuacja polityczna przez prawie 100 lat. W czasie tego okresu rozkwit?a produkcja i sprzeda? p?ótna lnianego. P?ótno z Kamiennej Góry i okolic zyska?o europejską s?aw?. Rozwój ?ycia gospodarczego pozwoli? miastu i okolicom dojś? do dobrobytu. Odbudowano i rozbudowano Kamienną Gór?, Che?msko Śląskie i Lubawk?.
· Rok 1740 przyniós? dla Śląska a tym samym dla ziemi kamiennogórskiej du?e zmiany. Po śmierci króla pruskiego Fryderyka Wilhelma I , jego syn Fryderyk II 16.12.1740 wkracza na austriacki do tej pory Śląsk. Do lipca 1742 roku prusy obj??y w?adanie nad Śląskiem. Austria nie chcia?a jednak tak ?atwo zrezygnowa? z „najcenniejszej per?y swojej monarchii” jak nazywa?a Śląsk Maria Teresa. Wybuch?y trzy wieloletnie, wyniszczające wojny pruskie, trwające z ma?ymi przerwami do 1763 r. Ziemia kamiennogórska wysz?a z wojen bardzo zniszczona, a sama Kamienna Góra zaliczona zosta?a do najbardziej zniszczonych i wyludnionych miast na Śląsku. Po wojnie na ziemi kamiennogórskiej zacz??y prosperowa? wielkie majątki ziemskie Zedlitzów, Langenthalów, Nositzów, Seidlitzów.
· Wyzysk stosowany przez kupców skupujących od cha?upników p?ótno i nici doprowadzi? w 1793 do buntu tkaczy w Che?msku Śląskim, Kamiennej Górze oraz Lubawce.
· Edyktem króla pruskiego Fryderyka III z dnia 10.09.1810 nastąpi?a likwidacja i wyw?aszczenie wszystkich śląskich zakonów. Tak?e cystersi z Krzeszowa tracą swoje dobra.
· XIX w. to okres spokoju, w którym nastąpi? dynamiczny rozwój ziemi kamiennogórskiej. Rozwiną? si? przemys? w?ókienniczy, handel, powstawa?y nowe tartaki, folusze, bielniki, magle, krochmalnie, tak?e browary i gorzelnie. Wraz z rozwojem dzia?alności przemys?owej podejmowano próby rozwini?cia górnictwa w?gla. Budowano nowe drogi, linie kolejowe. Ziemia kamiennogórska sta?a si? miejscem odwiedzanym przez turystów, dla potrzeb których we wsiach i miastach powstawa?y liczne hotele i zajazdy.
· Bezpośrednie dzia?ania pierwszej i drugiej wojny światowej omin??y ziemi? kamiennogórską. W okresie mi?dzywojennym dynamicznie rozwin??a si? turystyka, w Lubawce powsta? kompleks obiektów sportowych, który pos?u?y? niemieckim sportowcom w przygotowaniach do olimpiady w Berlinie w 1936. W czasie II wojny światowej do zak?adów produkujących na potrzeby III Rzeszy na terenie powiatu kamiennogórskiego, zwo?ono robotników przymusowych i je?ców wojennych . W Kamiennej Górze, Lubawce, Che?msku Śląskim i Marciszowie powsta?y filie obozu koncentracyjnego w Gross Rosen (Rogo?nica).
· 09.05.1945 wkroczy?y do Kotliny Kamiennogórskiej oddzia?y 21 armii I Frontu Ukrai?skiego. Nast?pstwem tego faktu by?o rozpocz?cie akcji osadniczej ludności polskiej na ziemi kamiennogórskiej. Na ziemi? kamiennogórską przybywali repatrianci z centralnej Polski oraz zza Buga. Mimo i? wszyscy byli Polakami dzieli?y ich odmienne ubiory, potrzeby pokarmowe, a nawet ró?nice j?zykowe. Ogromna wola przetrwania pozwoli?a jednak przesiedle?com dostosowa? si? do nowej, jak?e trudnej rzeczywistości. Dziś owe odr?bności regionalne stanowią jedynie form? folklorystycznej atrakcji.
· w 1975 roku powiat kamiennogórski wszed? w sk?ad nowo powsta?ego województwa jeleniogórskiego, a w 1999 roku miasto znowu sta?o si? siedzibą w?adz powiatowych.
Walory turystyczne
Turystyczne atrakcje powiatu kamiennogórskiego są w pe?ni uzasadnionym powodem, dla którego mo?e ten teren odwiedzi? wiele osób pragnących wypoczą? w otoczeniu przepi?knych krajobrazów przyrody, jak równie? podziwia? tutejszą barokową architektur?. W?aściwie ka?dy turysta znajdzie tutaj mo?liwości wypoczynku dostosowane do swoich indywidualnych potrzeb. Wiosną kwitnące ?ąki, z du?ymi po?aciami zio?oroślin tworzą przepi?kne kobierce, przyciągające oko niejednego wymagającego mi?ośnika przyrody. Lato daje zainteresowanym turystom mo?liwości wypoczynku w pobli?u zbiorników wodnych znajdujących si? na terenie powiatu. Jesie? przyciąga przepi?knymi kolorami lasów i ?ąk mieniącymi si? ró?nymi odcieniami czerwieni, ?ó?ci i brązu. I ostatnia pora roku, zapraszająca zwolenników sportów zimowych, na stoki tutejszych gór.
W granicach powiatu kamiennogórskiego znajdują si? dwa rezerwaty przyrody: Kruczy Kamie? i G?azy Krasnoludków. Pierwszy z rezerwatów, po?o?ony na po?udnie od Lubawki w Górach Kruczych utworzony zosta? w 1945 r. w górach Kruczych. Nazwa Kruczy Kamie? wią?e si? z podobie?stwem jednej ze ska? do wizerunku kruka. Na powierzchni 10,21 ha ochroną obj?te zosta?y efektowne krajobrazowo zbocza Kruczej Ska?y (681m) i okoliczne malownicze porfirowe ska?ki. Wysokoś? urwisk skalnych dochodzi do 30m. Na terenie rezerwatu oprócz typowej dla tego regionu roślinności wyst?pują ciep?olubne kserofity (np. kostrzewa bia?a). W 1995r. dzi?ki wroc?awskim entomologom wprowadzono wtórnie, po blisko 100 latach przerwy motyla - Niepylaka Apollo. U podnó?a góry znajduje si? Krucza Dolina, jej boczną odnog? stanowi malownicza Dolina Mi?ości.
Drugi z rezerwatów - G?azy Krasnoludków - obejmuje powierzchni? 9,04 ha i znajduje si? w niewielkiej odleg?ości od miejscowości Gorzeszów w dolinie Jawiszówki, (gmina Kamienna Góra). W tym geologiczno-krajobrazowym rezerwacie chronione są unikalne formy wietrzenia piaskowca cisowego. Rezerwat utworzony zosta? w 1970 roku i obejmuje liczne utwory skalne w postaci ambon, maczug, grzybów, baszt i wie?yc o wys. 5-30 m.
W Gorzeszowie znajduje si? równie? pomnik przyrody - Diabelska Maczuga. Jest to samotna ska?a o wys. 7,5 m i obwodzie 9 m. O popularności ska?ki świadczy to, ?e M. Willmann uwieczni? ją na jednym z fresków w krzeszowskim kościele. W 1913 r. na ścianie ska?ki w setną rocznic? Bitwy Narodów pod Lipskiem wykuto daty 1813-1913.
Niewielką cz?ś? powiatu zajmuje tak?e Rudawski Park Krajobrazowy. Jego ca?kowita powierzchnia wraz z otuliną wynosi 222 km2. Ochroną zosta?y w nim obj?te m.in. kilkadziesiąt stanowisk z uznanymi za pomniki przyrody drzewami, 4 aleje oraz 18 za?o?e? parkowych (razem ponad 5000). Planowane jest utworzenie na terenie parku kilkunastu rezerwatów (krajobrazowego, torfowego, geomorfologicznego oraz florystycznych).
Bardzo ciekawym miejscem wypoczynku na ?onie natury są Kolorowe Jeziorka w okolicach Wieściszowic k. Marciszowa. Swoją nazw? s?usznie zawdzi?czają ró?nym barwom jakimi si? odznaczają. Znajdują si? tam trzy niewielkie jeziorka powsta?e w miejscu pokopalnianych wyrobisk. Rozmieszczone są one na ró?nych wysokościach, a zebrana tam woda ze wzgl?du na sk?ad chemiczny dna przybiera ró?ne kolory: purpurowy, b??kitny i ?ó?ty. Od XVIII do XX w. wydobywano w tych miejscach piryt, z którego wytwarzano kwas siarkowy.
Zwolennicy wypoczynku nad wodą mogą tak?e skorzysta? z atrakcji jakie oferuje sztuczny zbiornik znajdujący si? w okolicach Bukówki. Jest to pierwszy z bobrza?skich zbiorników wodnych. Powsta? w latach 1903-1905 jako suchy zbiornik retencyjny. W roku 1988 dzi?ki wybudowaniu bocznej, os?aniającej Miszkowice tamy utworzono jedno z najwy?ej po?o?onych w Polsce jezior zaporowych. Mo?na tutaj ?eglowa? i p?ywa? kajakami, a tak?e ?owi? ryby. Mi?ośnicy w?dkowania, mają szans? na z?owienie w wodach zalewu i rzeki Bóbr pstrąga, lipienia, szczupaka czy te? garbatego okonia.
Entuzjaści zabytkowej architektury, tak?e sakralnej, znajdą tutaj wiele tego typu obiektów. Najbardziej znamienitym z nich jest pocysterski kompleks architektury barokowej, znajdujący si? w Krzeszowie. Kompleks ten jest jednym z najcenniejszych tego typu budowli w Polsce, o czym świadczy fakt i? pretenduje do wpisania na list? Światowego Dziedzictwa UNESCO. wi?cej
Ponadto w obr?bie powiatu umiejscowione są tak?e inne zabytki, do których nale?ą Domki Tkaczy w Che?msku Śląskim, ratusz i rynek w Kamiennej Górze i w Lubawce.
Ponadto teren powiatu posiada wiele kilometrów urozmaiconych szlaków turystycznych, w?drując którymi mo?emy z zachwytem podziwia? przepi?kną okolic?, korzystając z licznie wyst?pujących tu punktów widokowych.
Zabytki
Zespó? klasztorny cystersów w Krzeszowie jest najbardziej znanym zabytkiem le?ącym w powiecie kamiennogórskim. Obiekt zosta? wytypowany do wpisania na list? światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Na liście tej znajdują si? Wawel, Wieliczka, Toru? i Malbork. Opactwo w Krzeszowie to per?a europejskiego baroku, najcenniejszy zabytek architektury na Śląsku.
Początki opactwa krzeszowskiego si?gają roku 1292, kiedy to ksi??na Anna, wdowa po Henryku II Pobo?nym, ofiarowa?a benedyktynom z czeskich Opatovic miejsce na za?o?enie klasztoru. W 1254r. benedyktyni wybudowali pierwszy kośció? p.w. św. Wawrzy?ca, Miko?aja i Agaty. Benedyktyni w 1291 r. sprzedali te tereny ksi?ciu świdnickiemu Bolkowi I, który otrzyma? zgod? Kapitu?y Generalnej Cystersów z Citeaux na utworzenie nowego opactwa w Krzeszowie. Pierwsi cystersi pojawili si? tutaj w 1292 r. i przej?li oraz poświ?cili kośció? pobenedykty?ski. Nowy konwent cysterski zosta? bogato obdarowany przez darczy?ców: otrzyma? ziemie, wsie w Kotlinie Kamiennogórskiej, dwie wsie czeskie oraz liczne przywileje. W 1343 r. opactwo zakupi?o miasto Che?msko Śląskie wraz z przyleg?ymi wsiami, a w 1360 roku otrzyma?o z rąk Bolka II miasto Lubawk?. Siedziba opactwa w Krzeszowie bardzo szybko sta?a si? centrum kulturalnym i gospodarczym regionu. W XVII i XVIII wieku prze?ywa?a najwi?kszy swój rozkwit, który zako?czy? si? w 1810 r., po sekularyzacji zakonu przez króla pruskiego Fryderyka III. Majątki zakonne zasili?y pa?stwowy skarbiec, opustosza?y po wojnach napoleo?skich. Kośció? parafialny pod wezwaniem Wniebowzi?cia Najświ?tszej Marii Panny zosta? wzniesiony w latach 1728-35 i imponuje rozmiarami. Jego dwie wie?e wznoszą si? na wysokoś? 70 m. Wspania?e polichromie, zdobiące ściany i sklepienia kościo?a, zosta?y wykonane przez Jerzego Wilhelma Neunhertza. O?tarze, znajdujące si? w nawach bocznych, wykonali Ignacy König i Józef Smišek, a obrazy namalowa? Antoni Scheffler. O?tarz g?ówny zdobi ogromny obraz p?dzla Petera Brandla.
Obok kościo?a p.w. Wniebowzi?cia Najświ?tszej Marii Panny wznosi si? kośció? św. Józefa, wybudowany w latach 1690-1696. Jego wn?trze zdobią przepi?kne freski autorstwa Micha?a Willmanna m.in. cykle "Siedem radości św. Józefa" oraz "Siedem smutków św. Józefa".
Po wschodniej stronie kościo?a p.w. Wniebowzi?cia Najświ?tszej Marii Panny znajduje si? dobudowane w 1735 z inicjatywy opata Innocentego Fritsha Mauzoleum Piastów świdnicko-jaworskich, w którym spoczywają szczątki: Bolka I, Bernarda, Henryka I jaworskiego a tak?e Bolka II. Mauzoleum jest niespotykanym przyk?adem architektury grobowej. Wysoka budowla nakryta jest dwoma kopu?ami z latarniami o średnicy 9,4 m. Kopu?y zdobią malowid?a Neunhertza poświ?cone historii fundacji klasztornej i klasztoru. Wystrój to rzadko spotykane bogactwo barw w europejskiej architekturze wn?trz mauzoleów.
Godnymi uwagi są tak?e liczne na terenach nale?ących niegdyś do opactwa cysterskiego kapliczki, drogi krzy?owe, samotne kolumny maryjne.
Kośció? parafialny pod wezwaniem Wniebowzi?cia Najświ?tszej Marii Panny w Lubawce po raz pierwszy by? wzmiankowany w 1292 roku. Obecnie istniejący powsta? w XV wieku, a zosta? gruntownie przebudowany w latach 1605-1615 oraz 1735-38 (wtedy to otrzyma? nową absyd? i sklepienia). Kośció? jest budowlą 3 - nawową z wydzielonym prezbiterium i pó?kolistą absydą. Na osi stoi kwadratowa, oskarpowana wie?a, powy?ej 8-boczna, zako?czona wysokim he?mem na kolumienkach. Wystrój wn?trza ma wybitnie barokowy charakter i wykazuje du?e powinowactwo z klasztorem krzeszowskim i artystami tam dzia?ającymi. Na uwag? zas?uguje o?tarz d?uta J. Lachela, chrzcielnica z 1781 r., drewniana ambona z XVIII w., podobnie datowany zespó? polichromowanych figur, obrazy z XVII-XVIII w. (m.in. F. A. Schefflera), meble oraz naczynia liturgiczne.
Lubawski ratusz posadowiony w centralnym punkcie rynku powsta? w wyniku przebudowy jakiejś starszej budowli przez P. Hammerschmidta w roku 1726. Sp?oną? wraz z ca?ym miastem w 1734 roku, w czasie odbudowy zosta? powi?kszony. Oko?o roku 1784 nadbudowano wie??, którą zwie?czono prawie wiek pó?niej tj. w roku 1862. Portal wejściowy ratusza zamkni?ty jest du?ym kluczem z herbem miasta. Bry?a budynku nosi cechy architektury klasycystycznej, wie?a neogotyckiej. W po?udniowo-wschodnim naro?niku ratusza osadzona jest kamienna, polichromowana figura św. Jana Nepomucena z 1727 r., stojąca na ozdobnym cokole.
Kośció? pod wezwaniem św. Katarzyny w Marciszowie po raz pierwszy by? wzmiankowany w roku 1335. Portal zakrystii oraz detale kamieniarskie pochodzą z roku 1378. Kośció? by? dwukrotnie przebudowywany: w XVI w. oraz w 1856 r. Bry?a kościo?a nosí znamiona architektury tyrolskiej - jest on za?o?ony na prostokącie z wydzielonym prezbiterium. Na jego osi znajduje si? kwadratowa wie?a z drewnianą nadbudową, zwie?czoną wysokim ostros?upowym he?mem iglicowym. W prezbiterium sklepienie krzy?owo-?ebrowe. Kośció? przykryty jest dachem dwuspadowym. Wewnątrz na uwag? zas?ugują pozosta?ości pierwotnego wyposa?enia, m.in.: cz?ś? gotyckiego o?tarza z XIV w. oraz barokowa polichromowana ambona z drugiej po?owy XVIII w. Na murze kościelnym znajdują si? epitafia rodziny von Zedlitz pochodzące z lat 1573-1580.
Kośció? parafialny pod wezwaniem Świ?tej Rodziny w Che?msku Śląskim nale?y do najcenniejszych świąty? barokowych na Dolnym Śląsku. Kośció?, po raz pierwszy wzmiankowany w 1343 r., zosta? gruntownie powi?kszony i przebudowany w latach 1670-80. Nowy kośció? zaprojektowa? M. Allio, a budow? poprowadzili budowniczowie związani z opactwem w Krzeszowie m.in. H. Brever, M. Schuppert i M. Urban, który zako?czy? budow? kościo?a wznosząc nad nim w latach 1690-91 wie??. Kośció? jest trójnawową bazyliką z wydzielonym prezbiterium, zako?czonym wielobocznie. Bazylika przykryta jest kolebkowym sklepieniem z lunetkami, jej naw? dzielą zdwojone pilastry, przechodzące w gurty na sklepieniu. Nawy boczne tworzą p?ytkie, po?ączone przejściami kaplice, nad którymi ciągną si? empory. Sklepienia nad emporami oraz w kaplicach zdobi pi?kna dekoracja sztukatorska - dzie?o artystów w?oskich. W naro?u bazyliki wznosi si? wie?a, do?em na planie kwadratu, górą ośmioboczna, zwie?czona wysokim he?mem z prześwitem. We wn?trzu kościo?a na uwag? zas?ugują: pó?nogotycka p?askorze?ba (ok. 1500 r. przedstawiająca Koronacj? Najświ?tszej Marii Panny) oraz renesansowa Pieta, datowana na rok 1650. Na uwag? zas?ugują tak?e polichromowane, drewniane o?tarze z początku XVIII w., których twórcami byli G. Schroetter, S. Kosy oraz Jung. Bardzo ciekawe jest malarstwo olejne z XVIII w. (w tym droga krzy?owa) i drewniana polichromowana ambona z 1686 r. Kamienne nagrobki oraz naczynia liturgiczne z XVIII wieku są tak?e godne uwagi zwiedzających. Bardzo ciekawa architektonicznie jest szko?a parafialna (dawna plebania) znajdująca si? w pobli?u kościo?a. Pochodzi ona z 1575 roku, a przebudowana zosta?a ok. 1730 r. Dwukondygnacyjna, wybudowana na planie kwadratu, posiada fasady zdobione renesansową dekoracją sgraffitową. Dekoracja ta jest ewenementem na skal? kraju.
Kośció? parafialny św. Piotra i Paw?a w Kamiennej Górze. Pierwszy kośció? zbudowano w tym miejscu ju? przed 1295 rokiem. Ta średniowieczna świątynia uleg?a jednak zniszczeniu, a podczas wojen husyckich zosta?a spalona (zachowa?o si? jedynie prezbiterium datowane na prze?om XIV i XV wieku). W okresie reformacji kośció? sta? si? świątynią protestantów i zosta? wówczas rozbudowany: do nawy g?ównej i pó?nocnej cz?ści prezbiterium dobudowano nawy boczne, w których umieszczono empory. W drugiej po?owie XIX wieku dokonano znacznych zmian w wyposa?eniu i wystroju kościo?a, które przetrwa?y do dzisiaj (w oknach pojawi?y si? nowe witra?e, wn?trza otrzyma?y neogotycki wystrój). Ostatnie zmiany w wyglądzie kościo?a zasz?y w latach 1969-72. (w tym nowa polichromia z postaciami polskich świ?tych: św. Maksymilian Kolbe, św. Kazimierz, św. Stanis?aw Kostka). Jest to budowla 3-nawowa z prostokątnie zako?czonym prezbiterium i emporami nad nawami bocznymi. Budowla przykryta jest dwuspadowym dachem, nad którym góruje wie?a zako?czona tarasem z kamienną balustradą, zwie?czoną he?mem.
W wyposa?eniu kościo?a warto zwróci? uwag? na o?tarz z 1520 r., który jest drewnianym, polichromowanym tryptykiem (o?tarz boczny). Drugi o?tarz boczny oraz o?tarz g?ówny pochodzą z ko?ca XIX w. (neogotyk). Bardzo ciekawe są: kamienna chrzcielnica z drewnianą pokrywą (początek XVII w.) oraz drewniana, polichromowana ambona z XVII.
Kośció? parafialny Matki Boskiej Ró?a?cowej w Kamiennej Górze zosta? wzniesiony jako jeden z sześciu na Dolnym Śląsku Kościo?ów ?aski w latach 1709-20. Przy kościele dzia?a?a szko?a dla duchownych ewangelickich, a od 1729 r., zacz?to gromadzi? tu ksi?gozbiór. Biblioteka (fundacja naukowa Wallenberga) liczy?a ok. 8000 woluminów, w tym wiele starodruków i manuskryptów. Przy kościele istnia? tak?e zbiór obrazów, dzie? sztuki oraz bibelotów, który da? początek muzeum miejskiemu w Kamiennej Górze. Kośció? zbudowany jest na planie krzy?a greckiego o ramionach d?ugości 14 metrów. Nad skrzyd?ami bocznymi posiada sklepienia kolebkowe. Zwracają uwag? pi?trowe, drewniane empory. Od zachodu do świątyni dostawiona jest kwadratowa wie?a, zwie?czona he?mem z prześwitem. Kośció? mieści? ok. 4 tysiące ludzi na miejscach siedzących. Wyposa?enie wn?trza zachowa?o si? jedynie cz?ściowo. Ciekawe są rze?by, obrazy, naczynia liturgiczne z XVIII w. oraz o?tarze boczne i ambona.
Pierwszy ratusz wzniesiono na rynku w Kamiennej Górze w po?owie XIV wieku. Sp?oną? w 1638 r., jego odbudow? zako?czono w 1660 roku (wtedy to zwie?czono wie?? nowym he?mem). W latach 1692-94 ratusz zosta? rozbudowany. W 1831 roku run??a jego wie?a, a pozosta?ą cz?ś? budynku u?ytkowano jeszcze przez wiele lat, a? do ostatecznej rozbiórki w 1873 roku. Gmach obecnego ratusza uko?czono w 1905 roku. Nowy ratusz zosta? wybudowany w stylu neo- renesansowym. Jest to okaza?y budynek, z wieloma kamiennymi detalami oraz asymetryczną wysoką wie?ą, nad którą góruje nadstawka z he?mem o dwóch prześwitach. Ciekawe jest jego monumentalne wn?trze z popiersiami Bolka I i II (kopie z sarkofagów krzeszowskich) oraz herb miasta i witra?e prezentujące wydarzenia z historii Kamiennej Góry.
Kamiennogórski rynek wybudowany zosta? w kszta?cie prostokąta, na którym do 1873 roku sta? ratusz miejski, otoczony barokowymi kamieniczkami z XVII i XVIII wieku - niektóre z podcieniami. Jedna z naj?adniejszych kamienic w rynku (Plac Wolności nr 6) zbudowana zosta?a na początku XVIII wieku, a projektantem jej by? Martin Franz (autor projektu Kościo?a ?aski w Kamiennej Górze). W jednej z zabytkowych kamienic mieści si? Muzeum Tkactwa Dolnośląskiego posiadające bogate zbiory obrazujące mi?dzy innymi histori? miasta. Z rynku wychodzi?o niegdyś 10 ulic (po 2 z ka?dego naro?nika i po 1 ze środka d?u?szych pierzei), obecnie wychodzi ich 6 (lub licząc bardzo dok?adnie - 8).
Ruiny Zamku Grodztwo. By? to okaza?y pa?ac w stylu renesansowym zbudowany na planie czworoboku, z wewn?trznym dziedzi?cem otoczonym arkadami i pot??ną wie?ą w po?udniowo-zachodnim naro?niku. Przed niespodziewanym napadem zamku strzeg?a fosa i mur zaopatrzony w blanki i baszty. Zamek zosta? przebudowany w ko?cu XIX wieku.
Kolejnymi, historycznie udokumentowanymi, w?aścicielami zamku byli:
1. ród Schaffgotschów (od XVI wieku),
2. krótko rodzina von Schindel, a nast?pnie von Dyhrn,
3. skoligacona z Schaffgotschami rodzina Promnitzów (od XVII wieku),
4. spokrewnieni z Promnitzami cz?onkowie rodziny Stolberg-Wernigerode (od po?owy XVIII wieku).
Pa?ac Grodztwo (niem. Kreppelhof) sp?oną? w 1964 roku. Do dziś zachowa? si? zarys czworobocznej wie?y z ko?ca XIX wieku i wewn?trzny dziedziniec otoczony arkadami. Widoczne są liczne otwory okienne w renesansowych obramieniach oraz renesansowe portale i fasada ozdobiona kolumnami. Zamek otacza cz?ściowo zarośni?ta fosa oraz pozosta?ości parku z ponad stuletnią aleją lipowo-d?bową. Grodztwo zas?yn??o z uczt weselnych, które odbywa?y si? w jego przebogato wyposa?onych wn?trzach.
|
Dolnośląskie
