Miasta: Wa?brzych, Boguszów-Gorce, Jedlina-Zdrój, Szczawno-Zdrój, G?uszyca, Mieroszów

Gminy: Wa?brzych, Boguszów-Gorce, Jedlina-Zdrój, Szczawno-Zdrój, G?uszyca, Mieroszów, Czarny Bór, Stare Bogaczowice, Walim

Rys historyczno – gospodarczy
Wzmianki o sieci osadniczej powiatu si?gają XII - XIII wieku. Historyczne początki wed?ug najstarszych zapisków dotyczące Wa?brzycha, Jedliny Zdroju to XII wiek.. Wzmianki historyczne o Starych Bogaczowicach pochodzą z 1227 roku. W historycznych dokumentach (Ksi?gi Henrykowskie) wzmiankuje si? o Szczawnie Zdroju jako wsi ksią??cej, która pod koniec XIII wieku zosta?a w?ączona do dóbr Zamku Ksią?. Początki Walimia, G?uszycy, Boguszowa Gorc i Czarnego Boru odnotowane są tak?e w XIII wieku. Mieroszów ju? otrzyma? prawa miejskie od 1325r.
Dzieje w?adz samorządowych – niezale?nych od w?adzy dziedzica – notowane są od 1809 roku, kiedy po wprowadzeniu pruskiej ordynacji miejskiej Wa?brzych sta? si? miastem samorządowym. W latach 1816 – 1821 reforma administracyjna likwidowa?a dotychczasowe departamenty kameralne – w jej wyniku Śląsk sta? si? najwi?kszą prowincją pruską. W 1816 roku prowincj? śląską podzielono na 4 rejencje (jednostka pośrednia pomi?dzy powiatem a prowincją). Rejencje podzielono na 43 powiaty, które by?y podstawową jednostką administracyjną. W 1818 roku utworzono powiat wa?brzyski o powierzchni ok. 363 km2, zamieszkiwany przez 9000 mieszka?ców, zaś w 1824 roku Wa?brzych sta? si? miastem wydzielonym na prawach powiatu. W 1934 roku w związku ze zmianą granic 3 powiatów, do powiatu wa?brzyskiego w?ączono z powiatu kamiennogórskiego obecne miejscowości: Gorce, Jab?ów, Lubomin, z powiatu jaworskiego miejscowości: Stare Bogaczowice, Chwaliszów.
Po II wojnie Światowej (1947r.) powiat wa?brzyski zamieszkiwa?o ok. 100 tysi?cy mieszka?ców, w tym ok. 38 tysi?cy Niemców. Powiat wa?brzyski obejmowa? 5 miast 8 gmin zbiorowych, którym podlega?y gromady wiejskie. Do miast nale?a?y: Bia?y Kamie?, Boguszów, Frydlant (Mieroszów) z 5 gromadami, Sobi?cin, Szczawno Zdrój. Siedzibami gmin zbiorowych by?y: G?uszyca z 6 gromadami, Jedlina Zdrój z 7 gromadami, Ku?nice Świdnickie z 4 gromadami, Pe?cznica, Piastowo (Gorce) z 3 gromadami, Solice Dolne (Szczawienko) z 3 gromadami, Stare Bogaczowice z 5 gromadami, Walim z 7 gromadami. Do 1980 roku cz?ś? miast i gmin zbiorowych zosta?a przy?ączona do Wa?brzycha, stając si? automatycznie dzielnicami miasta.
Ostatnie przemiany w strukturze samorządów lokalnych to reforma administracyjna kraju, która od 01.01.1999r. wprowadzi?a 3- stopniowy podzia? samorządów. W ramach tej zmiany Wa?brzych zosta? miastem na prawach powiatu. Powiat wa?brzyski ziemski tworzy?o 8 gmin: Boguszów – Gorce, Czarny Bór, G?uszyca, Jedlina Zdrój, Mieroszów, Stare Bogaczowice, Szczawno Zdrój, Walim.
Od 01.01. 2003r. Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów po?ączono oba powiaty – grodzki i ziemski w jeden powiat wa?brzyski.

Rozwój gospodarczy obszaru powiatu wa?brzyskiego historycznie równie? si?ga odleg?ych czasów.
Ze wzgl?du na bogactwo surowców mineralnych rozwija si? ich wydobywanie najpierw na niewielką skal?, aby osiągną? w XIX i XX wieku charakter przemys?owy.
W XIII - XIV Walim jest miejscem eksploatacji z?ota i srebra.
Pierwsze wzmianki o górnictwie w?glowym w Wa?brzychu pochodzą z 1536 roku. Ośrodkiem przemys?owym Wa?brzych sta? si? dopiero w XIX wieku. Po upadku tkactwa lnianego górnictwo sta?o si? ga??zią dominującą w Wa?brzychu, w tym czasie narodzi? si? te? przemys? ceramiczny i szklarski. W krajobrazie przemys?owym miasta do ko?ca lat 80-tych XX wieku dominowa?y kopalnie, koksownie, zak?ady przeróbcze w?gla kamiennego. Obok wydobywania i przeróbki w?gla istotną rol? odgrywają fabryki porcelany sto?owej, których wyroby znane są na ca?ym świecie.
Równie? górnictwo w?gla kamiennego i barytu z jego przeróbką dominuje w Boguszowie Gorcach. W okresie XV - XVIIw. wydobywano na terenie Starych Bogaczowic srebro i mied? a na prze?omie XIX i XXw. podj?to próby wydobycia w?gla kamiennego.

W XIII wieku w Walimiu powsta?y pierwsze manufaktury specjalizujące si? w bieleniu, potem w fabrykowaniu i wyko?czaniu tkanin. Okres XIX wieku to intensywny rozwój tkactwa. Zgodnie z wolą Fryderyka II, Walim sta? si? ośrodkiem cotygodniowych targów na prz?dz? i p?ótno. Równie? w G?uszycy i Mieroszowie dominującym przemys?em przez stulecia by? przemys? tkacki i w?ókienniczy z wykorzystaniem lnu i bawe?ny.

Niewątpliwym bogactwem naturalnym Powiatu są doskona?ej jakości i wysoko cenionych walorach leczniczych wody mineralne.
Uzdrowisko Szczawno Zdrój jest jednym z najstarszych na Dolnym Śląsku. W?aściwości lecznicze wyst?pujących wód mineralnych znane by?y i wykorzystywane od kilku stuleci, ale po raz pierwszy zbada? je i potwierdzi? ich w?aściwości nadworny lekarz Hochbergów - Caspar Schwenckfeldt w 1598 roku. Świetnoś? Szczawna rozpocz??a si? na początku XIX wieku, gdy z inicjatywy dr. Augusta Zemplina, nastąpi? intensywny rozwój uzdrowiska. Okres ten to tak?e znakomity rozwój budownictwa uzdrowiskowego. Europejska s?awa uzdrowiska ściąga?a na leczenie wodami mineralnymi wielu mo?nych i s?awnych ludzi. Przebywali tu tacy znani ludzie m.in.: Z. Krasi?ski i H. Wieniawski, który tu tak?e koncertowa? (stąd od 1966 roku doroczne festiwale jego imienia), Winston Churchill czy te? I. Turgieniew. Warto przypomnie?, ?e urodzi? si? tu Gerhard Hauptmann, laureat nagrody Nobla w 1912 r. W szczawie?skim uzdrowisku leczy si? schorzenia narządu ruchu, górnych i dolnych dróg oddechowych, schorzenia uk?adu pokarmowego, moczowego, laryngologiczne i lekkie postaci cukrzycy (typ I i II).
Drugą miejscowością uzdrowiskową jest Jedlina Zdrój. Od XVI wieku datuje si? odkrycie ?róde? wód mineralnych i z biegiem czasu miejscowoś? nabiera charakteru uzdrowiskowego. Leczone są tu: dychawica oskrzelowa, przewlek?e nie?yty dróg oddechowych, przewlek?e zapalenia zatok, pylica p?uc, choroby stawów i stany wyczerpania. W zak?adzie przyrodoleczniczym wyposa?onym w nowoczesną aparatur? zabiegową prowadzi si? kąpiele mineralne i inhalacje dróg oddechowych.

O atrakcyjności turystycznej powiatu świadczy ukszta?towanie terenu, bogate środowisko przyrodnicze, olbrzymia iloś? zabytków, świadczących o bogatej, wielonarodowej przesz?ości tego regionu. Wśród nich niewątpliwie znajdują si? zamki Ksią? i Grodno, wa?brzyskie muzea, jak i kompleks Riese (gm. Walim) i podziemne miasto Osówka w G?uszycy, b?dące wcią? zagadką dla historyków, powsta?ą w czasie II wojny światowej.
Ju? na początku XX wieku rozwój turystyki na tych ziemiach spowodowa?, ?e ówcześni w?aściciele fabryki w?ókienniczej w Walimiu - Websky, Hartman i Wiese zawiązali w 1908 r. komendant budowy linii kolejki ?ączącej Jugowice z Walimiem. Pierwszy pociąg ruszy? 04.06.1914r. Oficjalne otwarcie linii kolejki elektrycznej nastąpi?o 22.07.1914r. Kolejka pokonywa?a tras? 4,7 km, a ró?nica wzniesie? wynios?a 117 m. W ówczesnych czasach by?y dwie kolejki w Sudetach, które mia?y trakcj? elektryczną. Rozwój turystyki kwalifikowanej opiera si? tak?e na dost?pnej bazie noclegowo – gastronomicznej (hotele, zajazdy, gości?ce, schroniska), punktach informacji turystycznej, atrakcjach sportowo – rekreacyjnych. Ze wzgl?du na sprzyjające warunki klimatyczne zimą, rozwija si? narciarstwo – gmina Walim, Mieroszów, G?uszyca. Dzi?ki pr??nie dzia?ającemu Aeroklubowi Ziemi Wa?brzyskiej, przez ca?y rok uprawia? mo?na lotniarstwo w gminie Mieroszów. Amatorzy kolarstwa górskiego nie tylko znajdują świetne trasy i ście?ki rowerowe, ale mogą kibicowa? zawodom crossowym. Swoją renom? ma je?dziectwo. Znane na świecie Stado Ogierów w Ksią?u, to miejsce idealne na nauk? i przeja?d?ki konne; chlubą Stada są mi?dzynarodowe zawody w uje?d?eniu. Podobnym zainteresowaniem cieszy si? szczawie?skie Dworzysko.

Wraz z ogólnymi przemianami w kraju, po 1989r., transformacja ustrojowa bardzo szybko odcisn??a swoje pi?tno na wielu bran?ach przemys?owych powiatu. Na początku lat 90 – tych XX wieku dosz?o do systemowej likwidacji kopal? w?gla kamiennego w zag??biu wa?brzyskim i noworudzkim. Pociągn??o to za sobą likwidacj? innych zak?adów przemys?owych, związanych z wydobyciem i przeróbką w?gla kamiennego. Równie? zak?ady przemys?u w?ókienniczego i lniarskiego z terenu Walimia i G?uszycy, ze wzgl?du na g??boki kryzys związany z utratą rynków zbytu na Wschodzie ju? od po?owy lat 80-tych,, trudności z surowcami i wzrostem kosztów produkcji nie ud?wign??y realiów przemian gospodarczych. Doprowadzi?o to na początku lat 90-tych do postawienia zak?adów w stan likwidacji.
Trudności dotyka?y niemal ka?dą ga?ą? przemys?u i us?ug na terenie powiatu. Negatywnym obrazem przemian sta?o si? zjawisko bezrobocia strukturalnego, rosnącego znacznie szybciej ni? w innych powiatach, i niestety, bez wprowadzenia systemowych rozwiąza? tego zjawiska. Wprowadzone odprawy dla zwalnianych grupowo pracowników przedsi?biorstw likwidowanych lub restrukturyzowanych, nie odnios?y oczekiwanych skutków w postaci zak?adanych ma?ych firm prywatnych sektora us?ug i ma?ej przedsi?biorczości. Nie zlikwidowa?a bezrobocia dzia?ająca od 1997r. specjalna strefa ekonomiczna w Wa?brzychu. Znane, światowe i krajowe firmy, które zainwestowa?y w budow? swoich zak?adów na terenie WSSE, zatrudniają kadr? wyspecjalizowaną, zarówno szczebla zarządzającego jak i pracowników produkcyjnych.