Powiat Brzezi?ski Powierzchnia: 358,51 km² Mieszkanców: 30 654
Województwo: ?ódzkie
Miasto powiatowe: Brzeziny Tablica rejestracyjna: EBR
Miasta: Brzeziny
Gminy: Brzeziny, Dmosin, Je?ów, Rogów
Sześ? wieków powiatu brzezi?skiego.
Najdawniejsza wzmianka o Brzezinach, b?dących siedzibą powiatu i miejscem odbywania sądów, pochodzi z roku 1386.
Dawna Rzeczpospolita do roku 1793.
Granice kasztelanii, a pó?niej powiatu brzezi?skiego na wschodzie i na po?udniu by?y zarazem granicami ksi?stwa- województwa ??czyckiego. W XVI w. (zapewne XIV i XV) podzia? bieg? Mrogą (pomijając G?owno) nast?pnie Mro?ycą. Na wysokości Dąbrówki Du?ej kierowa? si? na po?udnie pozostawiając po stronie rawskiej wsie Rozworzyn, Przec?aw, Strz?boszewice, Bronowice, Tworzyjanki, Lisowice nale?ące jednak do parafii Brzeziny. Na po?udniu granica od okolic Bukowa (k. Bądkowa) skr?ca?a na wschód i ko?o Luboczy trafia?a do Pilicy . Zachodnią i pó?nocną granic? powiatu określa?y miejscowości: Retkinia, ?ód?, ?agiewniki, Smardzew, Szczawin, Osse, Wrzask i Domaradzyn. Parafia brzezi?ska nale?a?a do du?ych i liczy?a 27 wsi, wchodzących do archdiakonatu ??czyckiego, archidiecezji gnie?nie?skiej.
W dawnej Polsce do drugiego rozbioru 1793 r. Brzezi?skie z powiatami ??czyckim i or?owskim wchodzi?o do województwa ??czyckiego, prowincja wielkopolska (wschodnia). W XV i XVI w. na terenie powiatu by?y równie? miasta ?ód?, Skoszewy, Bratoszewice, Stryków, B?dków, Ujazd.
Zabór pruski (1793 - 1807)
Podczas drugiego rozbioru miasto dosta?o si? do zaboru pruskiego. Brzeziny zosta?y siedzibą powiatu w departamencie piotrkowskim, zaś od 1796 r. w granicach departamentu warszawskiego, w sk?adzie ?owickiej inspekcji skarbowej.
Ksi?stwo Warszawskie (1807 - 1813)
Z wkroczeniem wojsk napoleo?skich utrzymano pruski podzia? administracyjny. Jednak?e przeniesiono siedzib? w?adz powiatowych do Strykowa, gdzie znalaz? miejsce tak?e sąd pokoju (sąd cywilny). W tym okresie organami samorządu szlacheckiego by?y sejmiki powiatowe.
Zabór rosyjski (1813 - 1914)
Królestwo Polskie Zaborca nowe granice przystosowa? do przedrozbiorowego podzia?u na województwa. Powiat nasz poszerzono na wschód za Mrog? (region Mazowsze) obejmujące miasta Je?ów i na pó?noc po miasta G?owno oraz Sobot? i Bielawy. Na zachodzie utracono ?ód?. Tak ukszta?towany powiat w?ączono w obwód rawski województwa mazowieckiego . W okresie 1846 - 1866 omawiane terytorium przechodzi w sk?ad powiatu rawskiego (gubernia warszawska), ale Brzeziny pozostają siedzibą okr?gu sądowego . W 1849r. okr?g brzezi?ski utraci? cz?ś? ziem pó?nocnych z Bielawami i Sobotą. Nowy podzia? administracyjny od 1867 r. przyniós? miastu samodzielnoś?, ustanawiając powiat brzezi?ski w guberni piotrkowskiej, do 1914 r.
Zabór niemiecki (1914 - 1918)
Utrzymano dawne powiaty nazywane teraz obwodami (Kreise). Powiat brzezi?ski wraz z ?ódzkim i ?askim z?ączono w jeden powiat ziemski ?ódzki (bez ?odzi).
Polska Niepodleg?a (1918 - 1939)
W sierpniu 1919 r. powo?ano województwo ?ódzkie. W początku pa?dziernika tego roku utworzono w nim powiat brzezi?ski, obejmujący wówczas gminy: Bratoszewice, Niesu?ków, Mroga Dolna, Lipiny, Popie?, Ga?kówek, D?ugie, Miko?ajów, ?aznów, Ciosny, B?dków, ?azisko. W okresie mi?dzywojennym podzia? by? trójstopniowy - najmniejszą jednostką administracyjną w sk?adzie gmin by?a gromada. Powiat nasz obejmowa? tak?e miasta: Tomaszów Maz., G?owno, Stryków (równie? Koluszki).
Okupacja hitlerowska (1939 - 1945)
Okupant zlikwidowa? powiat brzezi?ski. Jego zachodnią cz?ś? w?ączono do powiatu ?ódzkiego (do tzw. Kraju Warty), cz?ś? wschodnia pozosta?a w Generalnym Gubernatorstwie w?ączona w sk?ad powiatów ?owickiego, skierniewickiego oraz rawskiego (pó?niej tomaszowskiego). Pewna cz?ś? granicy podzia?owej przebiega?a na Mrodze.
Okres Polski Ludowej (1945 - 1975)
W 1945 r. reaktywowano powiat brzezi?ski, okrojony, tylko z miastem Brzeziny, Stryków i Koluszki (1949 r.). W okresie 1954 - 1972 najmniejszą jednostką administracyjną sta?y si? gromady , zaś w latach 1973 - 1975 gminy, wówczas do powiatu w?ączono gmin? Nowosolna. 1 czerwca 1975 r. zlikwidowano powiaty, a Brzeziny w?ączono do województwa skierniewickiego.
Reforma 1998 r.
W kwietniu 1998 r. og?oszono projekt utworzenia w województwie ?ódzkim powiatu brzezi?skiego mającego obejmowa? gminy: Dmosin, Rogów, Je?ów, Koluszki, Brzeziny, Andrespol, Nowosolna. W trakcie 600 - letniej historii powiatu brzezi?skiego miejscowości te w ró?nych czasach wchodzi?y w jego sk?ad.
Pomimo wielkich ambicji i ch?ci spo?eczności lokalnej do takiej sytuacji niestety nie dosz?o. W wyniku kolejnego etapu reformy administracji publicznej w 1998 r. nie utworzono powiatu brzezi?skiego, co by?o początkiem do spontanicznego protestu mieszka?ców miasta i okolicznych gmin. Wynikiem tej determinacji mieszka?ców i w?adz samorządowych oraz przychylności Wojewody ?ódzkiego, mocą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r., w sprawie utworzenia, ustalenia granic i zmiany nazw powiatów oraz zmiany siedziby w?adz powiatu.(Dz. U. Nr 62, poz. 631 ze zmianami) utworzono z dniem 1 stycznia 2002 powiat brzezi?ski.
|
Łódzkie
