Powiat Podd?bicki Powierzchnia: 880,91 km² Mieszkanców: 42 456
Województwo: ?ódzkie
Miasto powiatowe: Podd?bice Tablica rejestracyjna: EPD
Miasta: Podd?bice, Uniejów
Gminy: Podd?bice, Uniejów, Dalików, P?czniew, Wartkowice, Zadzim
Nazwy: Podd?bice, Tur, Buczyna (pó?niejsza Byczyna) pokazuje leśny charakter osad. Dopiero siekiera drwala i osadnika, mozolnie likwidowa?a tą izolacj?. Nie przypadkowo pierwsze wzmianki o Podd?bicach oparte na ?ród?ach pisanych, pochodzą dopiero z XIV wieku. Przeprowadzone badania archeologiczne potwierdzi?y, ?e na tych wydawa?oby si? niegościnnych terenach ?yli ludzie. Znaleziono cmentarz datowany na prze?om XII-XIII wieku, a pochówki wskazują na ludzi, którzy byli wolnymi dzier?awcami. Z wyposa?enia grobowego mo?na stwierdzi?, ?e g?ównym zaj?ciem mieszka?ców osady by?o myślistwo, bo okoliczne lasy by?y pe?ne zwierzyny, a na ma?ych wydartych puszczy poletkach uprawiano rośliny jadalne. W czasie wojny m??czyzn tych powo?ywano pod bro? i walczyli oni jako piesi wojowie. Podczas prowadzonych prac znaleziono groby szkieletowe z wyposa?eniem grobowym do których nale?a?y: groty w?óczni, topór, ozdoby kobiece z brązu, srebrne monety oraz inne przedmioty zazwyczaj codziennego u?ytku. Pierwsza wzmianka pisana o Podd?bicach zosta?a umieszczona pod datą 20 lutego 1388 roku w Ksi?gach Sądowych ??czyckich, gdzie zapisano nazwiska ludzi i są oni pierwszymi znanymi z imienia i nazwiska podd?biczanami: Urban Podamsky i Wito de Poddambe, równie? znamy nazw? miejscowości, a które brzmia?o Poddambe. Lokacj? miasta datuje si? na koniec XIV wieku. W tym czasie w?aścicielami osady by?a rodzina Chebdów herbu Pomian. W wyniku, ró?nych koligacji rodzinnych, cz?ś? osady przesz?a w r?ce Lutomierskich. Podd?bice przez d?u?szy czas nale?a?o do parafii Tur, wsi wzmiankowanej po raz pierwszy w bulli papie?a Innoncentego II z 1136 roku (s?ynna bulla gnie?nie?ska z czasów ksi?cia Boles?awa Krzywoustego). Parafia podd?bicka powsta?a 21.X.1443 roku, kiedy na tronie arcybiskupim w Gnie?nie zasiada? Wincenty Kot. Przy kościele dzia?a?a szko?a parafialna.
W XV wieku cz?ś? Podd?bic w raz z wsiami Byczyna i ???ki nale?a?a do rodziny Podd?bskich herbu Pomian. Rodzina ta wywodzi?a si? z Chebdów, dotychczasowych w?aścicieli Podd?bic. Cz?ś? osady Podd?bice nale?a?a do Oporowskich herbu Sulima. Po wymarciu linii m?skiej Podd?bskich, prawa do dóbr przesz?y w r?ce spadkobierczyni Anny Podd?bskiej, ?ony Janusza Grudzi?skiego herbu Grzyma?a. Od swoich początków Podd?bice by?y związane z Ziemią ??czycką, a? do 1956 roku, kiedy powsta? powiat podd?bicki. W XV i XVI wieku, Podd?bice by?y niewielką osadą, liczącą tylko 150 mieszka?ców. W 1576 roku mieszkalo w osadzie tylko 3 rzemieślników, by?a karczma i m?yn. Pewne o?ywienie w rozwoju wsi nastąpi?o z początkiem w XVII wieku, a oznaką tego są inwestycje w?aścicieli. Zygmunt Grudzi?ski, wojewoda rawski rozpoczą? budow? pa?acu, a jego ma??onka Barbara z Krasi?skich Grudzi?ska ufundowa?a kośció? parafialny. Do ko?ca XIX wieku kośció? posiada? jedną naw?. Dopiero w 1895 roku z inicjatywy miejscowego proboszcza ksi?dza Wyrzykowskiego i Napoleona Zakrzewskiego dobudowano nawy boczne, chór i skarbczyk. W XIX wieku kośció? pali? si? kilkakrotnie: w 1881, 1894 i w 1900 roku. W 1673 roku w Podd?bicach jako wsi, razem z folwarkiem mieszka?o 163 osoby, a wśród nich kowal, bednarz, ślusarz, p?óciennik, krawiec i m?ynarz. Rozwój gospodarczych i kulturalny Podd?bice, prze?ywa?y w drugiej po?owie XVIII wieku, do którego przyczynili si? nowi w?aściciele osady, wywodzących si? teraz z zas?u?onej dla Polski i Litwy rodziny ksią??cej Sanguszków, najwi?ksze zas?ugi w tych usi?owaniach mia?y panie, ksi??na Barbara Urszula i jej wnuczka Tekla Bieli?ska, ?ona Feliksa ?ubie?skiego. Prowadzi?y salon, gdzie przyjmowa?y znamienitych gości, oraz przeprowadza?y ró?ne akcje charytatywne. Sama ksi??na para?a si? t?umaczeniem z literatury francuskiej. Tekla Bieli?ska, ju? jako ?ona Feliksa ?ubie?skiego, a ślub m?oda para wzi??a w 1782 roku, w kościele podd?bickim, pisa?a tragedie i dramaty historyczne "Wanda", "Karol Wielki"i "Witykind". "Wand?" w 1807 roku wystawiono w pod obecnoś? cesarza Napoleona I. W 1787 z okolicznym wsiami Podd?bice kupi? Ksawery Zakrzewski, a jego potomkowie do drugiej wojny światowej byli w?aścicielami majątku. W 1789 roku nowy w?aściciel za?o?y? stawy rybne, które istnia?y do 1958 r. Ksawery Zakrzewski inwestowa? w rozwój folwarku. Osada w 1789 roku liczy?a 58 domów w których mieszka?o 279 osób. W 1793 roku Podd?bice znalaz?y si? na krótko w zaborze pruskim, aby w 1807 znale?? si? w granicach Ksi?stwa Warszawskiego, a po postanowieniach kongresu wiede?skiego znale?? si? w granicach Królestwa Polskiego. Dzi?ki staraniom w?aściciela Podd?bic, Klemensa Zakrzewskiego w 1822 roku, osada uzyska?a prawa miejskie. Swymi prawami miasto szczyci?o si? do 1870 roku, kiedy to w?adze carskie, w ramach represji za powstanie styczniowe zabra?o (w tym czasie nie tylko Podd?bice utraci?o swe prawa grodzkie). Klemens Zakrzewski dba? o rozwój swych dóbr, bo sprowadzi? do Podd?bic kolonistów-sukienników, za?o?y? równie? manufaktur?, nadawa? mieszczanom pastwiska. Miasto otrzyma?o prawa organizacji a? ośmiu jarmarków i targów w roku. Mieszka?cy Podd?bic spe?nili swój obywatelski obowiązek i brali udzia? w obu wielkich powstaniach narodowych: w powstaniu listopadowym i styczniowym. W 1863 roku okolice miasta sta?y si? miejscem bitew i potyczek. Stoczono bitwy pod Niewieszem (23.V.) i Dalikowem (10.IX.). W samych Podd?bicach i pobliskiej Byczynie znajdowa?y sie szpitale polowe. W 1870 roku w?adze carskie, jak wspomnia?em ju? zabra?y miastu jej prawa miejskie. Dziewi?? lat pó?niej zabudow? Podd?bic strawi? gwa?towny po?ar. Bardzo wa?nym wydarzeniem dla osady by?o za?o?enie z inicjatywy kolejnego w?aściciela Podd?bic Napoleona Zakrzewskiego Ochotniczej Stra?y Po?arnej w 1901 roku oraz zakupi? dla stra?aków sprz?t gaśniczy. Inną inicjatywą Napoleona Zakrzewskiego by?o zorganizowanie teatru amatorskiego, którego siedzibą by?, zbudowany przez fundatora okaza?y budynek murowany. W tym samym roku Karol Spodenkiewicz zorganizowa? orkiestr? stra?acką. W 1906 roku, a wi?c pi?? lat pó?niej powsta?o ko?o Polskiej Macierzy Szkolnej, które z kolei za?o?y?o ma?ą bibliotek? publiczną. Po odzyskaniu niepodleg?ości przez nasz kraj w Podd?bicach powsta?a siedmoklasowa szko?a powszechna. W latach 1930-1932 wybudowano lini? kolejową Gdynia-Herby, z którą swą gospodarczą pomyślnoś? związa?o Podd?bice. Lini? t? zelektryfikowano w latach 1964-1969. Cztery lat pó?niej otrzyma?o prawa miasta (1934).
W dniu 7 września 1939 roku wojska niemieckie zaj??y miasto, po stoczeniu serii ci??kich walk w Balinie, Szarowie i Niewieszu. W odwet za straty Niemcy dokonali masakry ludności cywilnej. Pod okupacją Podd?bice znalaz?y si? w granicach obszaru wcielonego do III Rzeszy, jako cz?ś? sk?adowa Kraju Warty (Warthegau). Rozpoczą? si? terror, rozstrzeliwanie ludności cywilnej, ?apanki i wywóz ludności na przymusowe roboty do Rzeszy. Okupanci w pó?nocnej cz?ści miasta utworzyli getto dla ludności ?ydowskiej, które istnia?o w latach 1940-1942. Ludnoś? getta potem wywo?ono do obozu zag?ady w Che?mnie nad Nerem, gdzie zgin??o 1500 osób. Dnia 18 stycznia 1945 roku Podd?bice zosta?y zaj?te przez oddzia?y radzieckie. Par? dni pó?niej, bo 7.II.1945 roku odby?o si? pierwsze posiedzenie Rady Miejskiej w sk?adzie 12 osób w tedy wybrano burmistrza i zosta? nim Henryk Leszczy?ski. Mieszka?cy rozpocz?li odbudow? miasta. Mieszka?cy rozpocz?li odbudow? miasta. Pierwszym wa?nym wydarzeniem w powojennym ?yciu Podd?bic by?o za?o?enie Liceum Ogólnokszta?cące im. Marii Konopnickiej. Pierwszym dyrektorem zosta? Edmund Zbylut. Gmach, gdzie dzisiaj znajduje si? LO zacz?to budowa? w 1953 roku, a m?odzie? zacz??a si? uczy? trzy lata pó?niej. Liceum Ogólnokszta?cące otrzyma?o patronk?, którą by?a i jest nadal Maria Konopnicka, a ta uroczystoś? odby?a si? w dniu 10.VI.1961 r. Pó?niej powsta? Zespó? Szkó? Zawodowych ( nowy gmach oddano do u?ytku w 1983 roku) i miejska Biblioteka Publiczna. Do inwestycji oświatowych mo?emy zaliczy? budow? internatu przy ulicy Polnej, który uko?czono w 1973 roku. Administracyjne po?ączenie tych trzech elementów w postaci Zespo?u Szkó? nr.1. nastąpi?o w 1979 i trwa?o do 1991, kiedy to Liceum Ogólnokszta?cące sta?o si? oddzielną placówką oświatową. Pierwszym dyrektorem Liceum zosta?a Danuta Skrzypi?ska. W dniu 1 stycznia 1956 Podd?bice sta?y si? siedzibą powiatu, z tego powodu w mieście zacz?to lokowa? instytucje takie jak: Sąd Powiatowy, który utworzono w 1956 roku, który dwa lata pó?niej przeniesiony do swej nowej siedziby z ??czycy. S?u?ba zdrowia zasilona zosta?a dwiema wa?nymi inwestycjami: w 1957 roku., uruchomiono stacj? pogotowia ratunkowego, szpital rejonowy w 1961. Zespó? Opieki Zdrowotnej powsta? w 1975 r. Natomiast nowy szpital przy ulicy Narutowicza rozpocz?to budowa? w 1994 roku. Z dniem 1.VII. 1988 r. decyzją wojewody sieradzkiego w mieście powo?ano Jednostk? Pa?stwowej Stra?y Po?arnej, która w sierpniu tego? samego roku otrzyma?a swą stra?nic?. Do wa?nych inwestycji powiatu i miasta sta? si?: stadion sportowy rozpocz?to budowa? w 1959 r., a oddano go do u?ytku w 1964 r., a w basenach mo?na si? kąpa? ju? od 1978 roku. W dniach 15-16.IX.1962 roku miasto obchodzi?o 500-lecie swego istnienia. Izba regionalna z inicjatywy pani Haliny S?awi?skiej powsta?a w 1963 roku. Muzeum Regionalne PTTK powsta?o w 1967 roku, a powo?anie Komisji opieki nad Zabytkami odby?o si? w 1969 r. W dniu 9.V.1965 roku ods?oni?to obelisk ku czci poleg?ych w latach II wojny światowej Tak wa?na instytucja, jak Poradnia Wychowawczo - Zawodowa powsta?a w 1974 roku, a jej pierwszym dyrektorem zosta?a Otylia Danuta Burska. Powiatowa Biblioteka Publiczna przenios?a si? do nowego gmachu w 1973 roku. Podd?bicki Dom Kultury na razie w tymczasowej siedzibie rozpoczą? swą dzia?alnoś? w 1977 r., a do swej dzisiejszej siedziby tj. pa?acu przeprowadzi? si? w 1980r. Natomiast mieszka?cy na powstanie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej musieli czeka? do roku 1993. W roku 1975, nast?puje nowa reforma administracyjna, która doprowadza do likwidacji powiatów i nowej siatki województw. Podd?bice tracą status miasta powiatowego stają si? siedzibą gminy w województwie sieradzkim. Spo?ecznoś? lokalna nie sta?a z boku wydarze? ogarniających nasz kraj w 1981 roku, od których zaczą? si? prze?om. Powsta?a Terenowa Komisja Koordynacyjna NSZZ "Solidarnoś?" (15.I.1981 r.). Obejmowa?a swym zasi?giem Podd?bice, gminy Dalików, Zadzim, Wartkowice i P?czniew. Przewodniczącym TKK zosta? Jan Lubczy?ski. W pa?dzierniku 1982 roku odby? si? XI Ogólnopolski Zjazd Liceów noszących imi? Marii Konopnickiej. W 1983 oddano do u?ytku budynek Zespo?u Szkó? Zawodowych przy ul. Polnej. Szko?a Podstawowa pó?niejsze Gimnazjum na ulicy Polnej, rozpocz?to budowa? od 1987 roku. W 1988 roku Hufiec ZHP w Podd?bicach otrzyma? imi? s?awnego 60 Pu?ku Piechoty Armii ?ód?, po?ączonego z uroczystym wr?czeniem sztandaru. Dzi?ki inicjatywie p. Macieja Grubskiego powsta? w 1989 roku Podd?bicki Klub Karate, którego sportowcy odnieśli wiele wspania?ych sukcesów sportowych, przynosząc radoś? mieszka?com Podd?bic. W 1990 roku odby?o si? zebranie za?o?ycielskie Podd?bickiego Towarzystwa Regionalnego znanego z wielu inicjatyw wystawienniczych, prelekcji i spotka?, których celem by?o i jest popularyzowanie wiedzy na temat miasta i regionu podd?bickiego. Do inicjatyw oświatowych w?adz by?o rozpocz?cie w 1992 roku budowy hali sportowej przy Szkole Podstawowej na ulicy ??czyckiej, która od 1995 roku istnieje jako Publiczna Szko?a Podstawowa nr.2. W tym samym roku uroczyście otwarto Salezja?ską Policealną Szko?? Biznesu i Administracji im. Ks. Bosko. Do inicjatyw edukacyjnych środowiska podd?bickiego mo?emy zaliczy? np.: powsta?y w XI. 1992 roku „Szko?a Biznesu i Marketingu” czy utworzenie Centrum Wspierania Przedsi?biorczości w 1995 roku. Pierwsze „podd?bickie” przymiarki do powiatu rozpocz??y si? ju? w 1992 roku, zgodnie z decyzją podj?tą na XXVIII sesji Rady Miejskiej. W 1993 roku w sądzie zarejestrowano Związek Gmin Regionu Podd?bickiego. Z dniem 1 stycznia 1999 roku, w ramach czterech wielkich reform rządu premiera J. Buzka ponownie Podd?bice sta?y si? siedzibą powiatu, w ramach województwa ?ódzkiego.
|
Łódzkie
