Powiat Rawski Powierzchnia: 646,6 km² Mieszkanców: 49 587
Województwo: ?ódzkie
Miasto powiatowe: Rawa Mazowiecka Tablica rejestracyjna: ERW
Miasta: Rawa Mazowiecka, Bia?a Rawska
Gminy: Rawa Mazowiecka, Bia?a Rawska, Cielądz, Regnów, Saldkowice
Osada Rawa wyp?yn??a na widowni? dziejową w średniowieczu, w czasach rozbicia dzielnicowego. Jej nazwa zosta?a po raz pierwszy wymieniona w dokumencie ksi??nej sandomierskiej Grzymis?awy, wydanym w Skaryszewie 12 maja 1228 r. Wśród świadków sporządzenia dokumentu wymieniony jest Bogus?aw z Rawy.
Po śmierci Boles?awa II ustalono podzia? Mazowsza na trzy dzielnice: p?ocką, czersko-warszawską oraz rawską. W sk?ad dzielnicy rawskiej (zwanej równie? Ksi?stwem Rawskim) wesz?y ziemie: rawska, sochaczewska i gostyni?ska.
Ziemia rawska” wzmiankowana by?a od ko?ca pierwszej po?owy XIV w. najpierw w dokumencie z 1345 r. Trojdena - Siemowita III i Kazimierza, którzy tytu?ują si? ksią??tami Mazowsza i panami czerskimi i rawskimi, a nast?pnie w innych. Przy tym wszystkim nie wiadomo jednak jak wygląda?o terytorium ziemi rawskiej, jakie by?y jego dok?adne granice.
Po śmierci ostatniego w?adcy z linii ksią?ąt zachodnio-mazowieckich, w 1462 r. ziemia rawska, jako pierwsza z ziem b?dących w ich w?adaniu, wesz?a w sk?ad korony. Rawa z pozycji odr?bnego ksi?stwa spad?a do roli województwa, którą pe?ni?a do 1793 r.
Dopiero ksi?gi poboru podatkowego z XVI w. umo?liwiają odtworzenie obszaru i granic ziemi rawskiej oko?o 1579 r., tzn. w czasie kiedy wraz z sąsiednimi ziemiami sochaczewską i gostyni?są tworzy?a ono województwo rawskie, stanowiąc jeden z jego trzech powiatów
Jedno by?o pewne: ziemia - powiat rawski obejmowa?a tereny nad górną Rawką oraz najstarsze miejscowości, jak Rawa i Bia?a Rawska. Obszar ten nie zmieni? swoich granic do drugiego rozbioru Polski. Dopiero w wyniku rozbioru, ca?a zachodnia cz?ś? ziemi rawskiej wraz z samą Rawą znalaz?y si? pod panowaniem pruskim. Pozosta?a przy Polsce jej wschodnia cz?ś? wesz?a w sk?ad ziemi czerskiej i województwa warszawskiego. Natomiast cz?ś?, która przypad?a Prusom, wesz?a jako powiat rawski, obejmujący 277 miejscowości, w sk?ad departamentu ??czyckiego.
Po trzecim rozbiorze Polski, w 1796 r., dokonano nowego podzia?u administracyjnego zaboru pruskiego. Utworzono wówczas departament warszawski, w sk?ad którego wszed? ca?y obszar dawnej ziemi rawskiej. Departament dzieli? si? na powiaty - warszawski mia? ich 10, a wśród nich powiat rawski.
Jego granice nie pokrywa?y si? jednak z granicami dawnej ziemi rawskiej, obszar powiatu uleg? zmniejszeniu.
Po upadku powstania styczniowego wprowadzono nowy podzia? administracyjny, którego celem by?a rusyfikacja kraju. Ukazem z 31 grudnia 1866 r. obszar ten znalaz? si? w nowoutworzonej gubernii piotrkowskiej. W sk?ad powiatu rawskiego wchodzi?y miasta: Rawa, Bia?a Rawska, Nowe Miasto, Inow?ódz oraz gminy wiejskie: Marianów, Wa?owice, Byliny albo Boguszyce, ?elechlin, Budziszewice, Stara wieś, Regnów, Czerniewice, Lubochnia, Rzeczyca, Gortatowice, Lubania i Góra.
Ustanowione w 1866 r. granice nie uleg?y ?adnym zmianom stosunkowo d?ugo, bo a? do wybuchu I wojny światowej. Wówczas to ca?y powiat rawski znalaz? si? w strefie okupacji niemieckiej. Okupanci uznali iloś? powiatów za zbyt du?ą i rozpocz?li akcje scalania ich w wi?ksze jednostki administracyjne. Ofiarą tej akcji pad? równie? powiat rawski, który 31 marca 1917 r. przy?ączono do powiatu skierniewickiego. Tak wi?c po kilkuset latach powiat rawski przesta? istnie?.
Od?y? po odzyskaniu niepodleg?ości. Zmiany administracyjne przeprowadzone przez w?adze okupacyjne zosta?y formalnie skasowane rozporządzeniem Ministra Spraw Wewn?trznych z dnia 29 marca 1919 r. Na czele powiatu zamiast naczelnika staną? komisarz ludowy, którym zosta? Micha? Gwiazdowicz pochodzący ze wsi K?opoczyn. Wkrótce jednak przystąpiono do likwidacji tego urz?du, a na tworzony nowy urząd starosty powo?ano urz?dnika ministerialnego - Noela, pó?niej zaś Maurycego Jaroszy?skiego. Tak to powiat rawski wkroczy? w nowy okres dwudziestolecia wojennego.
Na podstawie ustawy tymczasowej z 2 sierpnia 1919 r. utworzono województwa jako w?adz? administracyjną drugiej instancji. Powiat rawski, który liczy? wówczas 90 936 mieszka?ców znalaz? si? w granicach województwa warszawskiego.
W 1922 r. powiat obejmowa? 3 miasta (Rawa, Bia?a Rawska i Nowe Miasto) i 13 gmin wiejskich (Boguszyce, Budziszewice, Czernieewice, Gortatowice, Góra, Lubania, Lubochnia, Marianów, Regnów, Rzeczyca, Stara Wieś, Wa?owice, ?elechlin (wykaz z 1928 r. wspomina jeszcze dodatkowo Inow?ódz)
W 1924 r. zmieniono nazw? Rawy na Rawa Mazowiecka, a powiat rawski nazwano powiatem rawsko - mazowieckim.
Ustawą z 9 kwietnia 1938 r. zmieniono granice kilku województw w Polsce. Powiat rawsko - mazowiecki znalaz? si? wówczas w granicach województwa ?ódzkiego
Po wybuchu II wojny światowej i zaj?ciu Polski przez wojska niemieckie utworzono z centralnych województw nowy twór administracyjny nazwany Generalnym Gubernatorstwem.
Natychmiast tu? po wyswobodzeniu powrócono do przedwojennego podzia?u administracyjnego. Powiat rawski, podobnie jak przed wojną, obejmowa? swymi granicami 3 miasta i 14 gmin wiejskich z 343 gromadami.
Granice powiatu rawskiego w nast?pnych latach zmienia?y si? jeszcze kilkakrotnie: do 1949 r. obejmowa? on powierzchni? 1327 km2, w latach 1949-1955 - 1314 km2, w 1963 r. - 1315 km2 .
Z dniem 1 stycznia 1973 r. przywrócono podzia? powiatów na gminy. W powiecie rawskim, którego obszar wynosi? 1367,65 km2, utworzono 10 gmin: Bia?a Rawska, Cielądz, Czerniewice, Inow?ódz, Lubochnia, Nowe Miasto, Rawa Mazowiecka, Rzeczyca, Sadkowice i ?elechlinek (dawny ?elechlin, którego nazw? zmieniono w 1953 r.). Miasto Rawa Mazowiecka otrzyma?o prawa wydzielonej gminy miejskiej.
Naczelnikiem powiatu zosta? mianowany dotychczasowy Przewodniczący Powiatowej Rady Narodowej (w latach 1964-1973) - Janusz ?ukasiewicz.
W 1975 r. zlikwidowano w Polsce powiaty. Gminy by?ego powiatu rawskiego wesz?y w sk?ad a? trzech utworzonych wówczas województw: skierniewickiego, piotrkowskiego oraz radomskiego.
Wst?pem do przywrócenia powiatów by?o powo?anie w 1990 r. urz?dów rejonowych. Urząd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej obejmowa? miasto Rawa Mazowiecka, Miasto i Gmin? Bia?a Rawska oraz gminy: Cielądz, G?uchów, Rawa Mazowiecka, Regnów (powsta?ą ponownie w 1995 r) i Sadkowice.
Związek ze Skierniewicami trwa? do reformy administracyjnej z 1 stycznia 1999 r., wprowadzającej ponownie szczebel powiatowy, kiedy to m.in. rozwiązano województwo skierniewickie, a Rawa Mazowiecka sta?a si? stolicą powiatu rawskiego (bez przy?ączonej do powiatu skierniewickiego Gminy G?uchów) i powróci?a do województwa ?ódzkiego
|
Łódzkie
