|
Kujawsko-Pomorskie::Powiat Wąbrzeski |
Powiat Wąbrzeski Powierzchnia: 501,31 km² Mieszkanców: 35 023
Województwo: Kujawsko-Pomorskie
Miasto powiatowe: Wąbrze?no Tablica rejestracyjna: CWA
Miasta: Wąbrze?no,
Gminy: Wąbrze?no, D?bowa ?ąka, Ksią?ki, P?u?nica
Powiat wąbrzeski usytuowany jest w województwie kujawsko - pomorskim, w środku historycznej Ziemi Che?mi?skiej, w sąsiedztwie Torunia, Grudziądza, Che?mna i Brodnicy. Nale?y do makroregionu Pojezierza Che?mi?sko - Dobrzy?skiego. Powiat wąbrzeski powsta? pod koniec XIX wieku na mocy ustawy w?adz pruskich z dnia 6 czerwca 1887r. Utworzono go z cz?ści powiatów: brodnickiego, grudziąckiego, che?mi?skiego i toru?skiego. Ustawa wesz?a w ?ycie 1 pa?dziernika 1887r. Powiat znajdowa? si? w prowincji Prus Zachodnich oraz w kwidzy?skim okr?gu regencyjnym. Pierwszym starostą (landratem) zosta? mianowany Fryderyk Petersen. Sprawowa? on nadzór m.in. nad policja, szkolnictwem i wyznaniami, by? tak?e przewodniczšcym komisji podatkowej. Wydzia? podatkowy tworzy?o 6 cz?onków: burmistrz Wąbrze?na i Kowalewa oraz 4 w?aścicieli ziemskich. Rada powiatu sk?ada?a si? z 27 radnych. Powsta?y urz?dy: skarbowy, katastralny i wojskowy urząd meldunkowy. Utworzono kas? powiatową, a prac? rozpocz??y dwa inspektoraty szkolne. Zatrudniono równie? lekarza weterynarii i lekarza medycyny. Obszar ówczesnego powiatu wynosi? 59.478 ha ziemi, 9.872 ha lasów i 1.152 ha wód. W jego sk?ad wchodzi?y miasta: Wąbrze?no, Golub, Kowalewo oraz 53 gminy wiejskie i 56 obszarów dworskich.
Prze?om XIX i XX wieku przyniós? rozkwit gospodarczy. Rozwin??o si? szczególnie rolnictwo i rzemios?o. Zmieni? t? sytuacj? wybuch I wojny światowej, który doprowadzi? do stagnacji gospodarczej. W styczniu 1920 roku po zako?czeniu dzia?a? militarnych, powiat przej??y w?adze polskie. Starostą zosta? dr Józef Szczepa?ski. Obszar powiatu obejmowa? wtedy powierzchni? 70.788 ha. W okresie mi?dzywojennym zmniejszy?a si? ona na korzyś? powiatu brodnickiego i wynios?a 67.300 ha.
W czasie II wojny światowej Niemcy wysiedlili z terenu powiatu znaczną cz?ś? ludności polskiej i przeprowadzili masowe egzekucje w ?opatkach, Brudzawkach i Kurkocinie. Po zako?czeniu wojny granice powiatu nie uleg?y zmianie. Nale?a?y do niego trzy gminy miejskie: Wąbrze?no, Golub i Kowalewo, 9 gmin wiejskich oraz 61 gromad. Liczba mieszka?ców wynosi?a oko?o 49 tys. i systematycznie spada?a. Wiąza?o si? to z odp?ywem ludności do pracy w przemyśle w wi?kszych miastach.
1 stycznia 1955 roku zniesiono podzia? powiatu na gminy i utworzono nowe jednostki organizacyjne - gromady. W wyniku tej reformy w sk?ad powiatu wesz?y trzy miasta (Wąbrze?no, Golub i Kowalewo) i 20 gromad.
Kolejna korekta obszaru wšbrzeskiego powiatu dokonana z ko?cem tego? roku spowodowa?a i? od 1 stycznia 1956 roku do powiatu obejmującego powierzchni? 592 km2 wesz?y dwa miasta: Wąbrze?no i Radzy? Che?mi?ski oraz 18 gromad. Stan ludności wyniós? wówczas 36.260 mieszka?ców.
1 czerwca 1975 roku wprowadzono w Polsce dwustopniowy podzia? terytorialny (województwa- miasta i gminy). Po oko?o 88 latach swojego istnienia powiat przesta? funkcjonowa?.
Kalendarium
VII - IX w. - osada grodowa na po?udniowo - zachodniej cz?ści brzegów Jeziora Zamkowego. Niszczona wielokrotnie w czasie najazdów Prusów.
XII w. - powstanie osady na wzniesieniu po wschodniej cz?ści Jeziora Zamkowego.
1130 - region Wąbrze?na przy?šczony zostaje do Polski przez Boles?awa Krzywoustego.
1220 - zniszczenie miasta przez plemiona Prusów.
1243 - bp Chrystian otrzymuje na w?asnoś? biskupów che?mi?skich tereny po?o?one wokó? Wąbrze?na
1246 - pierwsza pisemna wzmianka o osadzie Wąbrze?no
1251 - bp Heidenryk nadaje parafii wąbrzeskiej grunty wokó? miasta. Pierwsza wzmianka o Wąbrze?nie jako mieście.
Ok. 1300 - lokacja miasta na prawie che?mi?skim.
1310 - budowa zamku Frydek w Wąbrze?nie.
1323-49 - budowa z kamienia kocio?a pod wezwaniem św. Szymona i Judy.
1397 - za?o?enie towarzystwa Jaszczurczego.
1414 - zakupienie miasta przez Krzy?aków.
1440 - powstanie zwišzku Pruskiego - miasto zostaje jego cz?onkiem.
10.01.1534 na zamku Frydek bp Jan Dantyszek nadaje miastu przywilej lokacyjny i herb.
1570 Wąbrze?no liczy 1.080 mieszka?ców.
1685 - uroczyste wprowadzenie do kościo?a Szymona i Judy obrazu Matki Boskiej Wąbrzeskiej .
1700 - zniszczenie kościo?a i miasta przez po?ar.
1772 - ziemia che?mi?ska zostaje wcielona do Prus.
1796 - sporzšdzenie pierwszego szczegó?owego planu miasta.
1843 - początek prac nad utworzeniem rynku i g?ównych ulic miasta.
1846 - budowa kościo?a przy rynku.
1851 - powstaje pierwsza szko?a średnia.
1872 - uruchomienie kolei ?elaznej Toru? - Insterburg.
1873 - utworzenie powiatu wąbrzeskiego.
1880 - oddanie do u?ytku gmachu sądu.
1883 - oddanie do u?ytku szko?y powszechnej (obecnie nr 1)
1890 - oddanie do u?ytku gmachu starostwa.
1900 - Wąbrze?no liczy 6.071 mieszka?ców.
1902 - modernizacja kościo?a Szymona i Judy oraz oddanie do u?ytku wodociągów miejskich.
1914 - oddanie do u?ytku szko?y powszechnej (obecnie nr 2).
1929 - ukazuje si? czasopismo 'Gazeta Wąbrzeska'.
6.09.1939 - wkraczajš do miasta oddzia?y hitlerowskie, rozpoczynają si? masowe egzekucje mieszka?ców.
24.01.1945 - wkraczają do miasta oddzia?y Armii Czerwonej. W lutym i marcu wywieziono oko?o 1200 internowanych do Związku Radzieckiego.
1947 - uroczyste pochowanie ofiar wojny i ods?oni?cie pomnika ku ich czci.
1951 - powstaje Klub Sportowy Unia.
1956 - miasto liczy 10.030 mieszka?ców.
1963 - oddanie do u?ytku dworca autobusowego i szko?y podstawowej nr 3.
1965 - powstaje Wšbrzeski Dom Kultury.
1975 - likwidacja powiatu oraz reforma administracji miasta.
17.08.1990 - wychodzi pierwszy numer pisma samorzšdu miejskiego 'Wiadomości Wąbrzeskie'
|
Kujawsko-Pomorskie
