Kościo?y i Parafie Szpitale Policja, Stra? Miejska i Po?arna
Firmy
Gdyby nie Bo?ogrobcy, mo?e Chorzów by dzisiaj nie istnia?...
Pó?niejsze dzieje miasta ukszta?towa?a historia kilku miejscowości.
Chorzów cz?sto nazywany jest "wsią bo?ogrobców". Dzieje dzisiejszego miasta są bowiem ściśle związane ze średniowiecznymi dziejami Zakonu Rycerzy Grobu Bo?ego w Jerozolimie. To do nich nale?a?a osada po?o?ona pod Bytomiem. Pewnym ?ród?em historycznym potwierdzającym jej istnienie jest dokument wydany w 24 czerwca 1257 roku przez W?adys?awa, ksi?cia opolskiego. Na mocy tego dokumentu bo?ogrobcy uzyskali prawo lokacji wsi. Od kilku lat, zgodnie z uchwa?ą Rady Miejskiej, rocznica narodzin Chorzowa jest obchodzona jako "Świ?to Miasta".
Wieś Chorzów, której zarządcą by? klasztor, ju? na początku XIV wieku by?a dobrze zorganizowana. Istnia? tu kośció? i karczma. W pi?tnastym stuleciu zachodzi?y tu wa?ne przemiany gospodarcze, a w szesnastym zacz?to wydobywa? rudy srebra, o?owiu i ?elaza. Na prze?omie XV i XVI wieku, za czasów proboszcza B?a?eja Bronowskiego wzniesiono pierwszy kośció? murowany, który sp?oną? w 1782 roku w dniu odpustu św. Marii Magdaleny. Trzy lata pó?niej wzniesiono nowy. Szczególnym dla rozwoju wsi by? rok 1780. Wtedy w?aśnie proboszcz Ludwik Bojarski znalaz? pok?ady w?gla kamiennego. W ślad za tym odkryciem powsta?a kopalnia "Ksi??na Jadwiga", nale?ąca do chorzowskiej parafii, a na początku XIX wieku ma?a huta cynku "Pokój". W 1810 roku na mocy zarządzenia Fryderyka Wilhelma III wszystkie majątki klasztorne przesz?y na w?asnoś? pa?stwa pruskiego, a z zakon uleg? sekularyzacji. Po bo?ogrobcach w Chorzowie pozosta? ślad w herbie miasta - po?owa podwójnego krzy?a - god?o bo?ogrobców, które widnieje obok po?owy or?a piastowskiego.
Teren dzisiejszego miasta, oprócz wsi Chorzów (obecnie jest to dzielnica Chorzów Stary), w XIX wieku tworzy?y: Nowe Hajduki, Wielkie Hajduki, Maciejkowice i miasto Królewska Huta.
Ka?da z miejscowości ma swoją odr?bną i bogatą histori?, w której miesza?y si? wp?ywy polskie i niemieckie.
Królewska Huta, a w zasadzie Königshutte, powsta?a za czasów administracji pruskiej. W 1791 roku z inicjatywy niemieckiego hrabiego Fryderyka Fedena zacz??a prac? kopalnia w?gla "König" - "Król" (pó?niej przemianowana na "Barbar?-Chorzów"). W 1802 rozpocz??a dzia?alnoś? "Könnigshutte", czyli "Królewska Huta". To istniejąca do dzisiaj Huta Kościuszko.
Osada przemys?owa, bo tak nazywana by?a na początku Königshutte dynamicznie zacz??a si? rozwija? w drugiej po?owie XIX wieku. W 1868 roku na mocy aktu erekcyjnego króla pruskiego Wilhelma I uzyska?a prawa miejskie. Wtedy w?ączono do niej okoliczne ma?e miejscowości. Miasto si? rozbudowywa?o, zbudowano drogi i po?ączenia kolejowe z innymi śląskimi ośrodkami. W 1892 roku staną? tu okaza?y budynek Poczty, od 1894 roku po brukowanych, oświetlonych ulicach zacz??y kursowa? tramwaje, w 1901 oddano do u?ytku Hotel Redena. W 1905 roku w centrum Królewskiej Huty, przy obecnym pl. Powsta?ców wyros?a najpi?kniejsza na Śląsku Hala Targowa. W 1922 roku Köningshutte znalaz?a si? w granicach pa?stwa polskiego. Wtedy te? miastu nadano polską nazw? Królewska Huta.
W latach dwudziestych wybudowano gmach Komunalnej Kasy Oszcz?dnościowej, Domu Ludowego, Zak?adu Ubezpiecze? Spo?ecznych, stadion Amatorskiego Klubu Sportowego i stadion Ruchu Chorzów. Przebudowany zosta? te? gmach obecnego Ratusza. Rok 1934 to czas zjednoczenia Królewskiej Huty z Chorzowem - wtedy gminą wiejską powiatu katowickiego i Nowymi Hajdukami - ma?ą gminą powiatu świ?toch?owickiego.
Po po?ączeniu miasto zyska?o historyczną nazw? Chorzów. Historycznie wa?ny dla miasta by? równie? początek roku 1939. 1 kwietnia tego roku Sejm Śląski przyją? ustaw? na mocy której Wielkie Hajduki (obecnie dzielnica Batory), dobrze rozwijająca si? gmina miejska powiatu świ?toch?owickiego, po?o?ona
w po?udniowej cz?ści dzisiejszego miasta, zamieszka?a przez 30 tysi?cy ludzi, sta?a si? integralną cz?ścią Chorzowa.
Historia Wielkich Hajduk si?ga XVII wieku. W 1627 pojawi?y si? bowiem pierwsze wzmianki o miejscowości, ale w zasadzie jej dzieje ?ączą si? z powstaniem w 1839 roku "Bismarckhutte" (obecnie Huta Batory). Gmina o tej nazwie powsta?a w 1903 roku z po?ączenia Górnych i Dolnych Hajduk. Kiedy
po powstaniach śląskich znalaz?a si? w granicach pa?stwa polskiego przyj??a nazw? Wielkie Hajduki.
Kierunek rozwoju tej najwi?kszej dzisiaj dzielnicy Chorzowa wytyczy?a huta. To jej w?adze przyczyni?y si? do budowy domów, szpitala, kościo?a. Pisząc o historii tej miejscowości nie mo?na pominą? postaci b?ogos?awionego ks. Józefa Czempiela, proboszcza parafii pw. Wniebowzi?cia Najświ?tszej Marii Panny i budowniczego kościo?a pw. Najświ?tszego Serca Pana Jezusa. To dzi?ki niemu w Hajdukach dzia?a?o ponad trzydzieści towarzystw i bractw kościelnych, organizowano wyk?ady, kursy, przedstawienia teatralne, dni myśli spo?ecznej, dni ksią?ki. Szczególną troską ks. Czempiel obejmowa? rodziny dotkni?te n?dzą i bezrobociem.
Po?ączenie Chorzowa i Wielkich Hajduk, jak podkreślają historycy, by?o korzystne dla obu stron. Chorzów dzi?ki Hucie Batory i Zak?adom Chemicznym "Hajduki" wzbogaci? swój potencja? i zyska? nowe tereny. To bardzo wa?ne, gdy? stutysi?czne ju? wtedy miasto by?o przeludnione, pozbawione terenów do rozbudowy. Szczątkowe tereny rekreacyjne, zat?oczony dworzec kolejowy, brak przestrzeni - to wszystko powodowa?o, ?e Chorzów "zaczą? si? dusi?". Stąd swoista ekspansja na okolice.
Dzisiaj dawne Wielkie Hajduki są najwi?kszą dzielnicą Chorzowa. Nazwa Batory ma swoją genez? w nazwie huty. W latach trzydziestych "Bismarckhutte" musia?a zmieni? nazw? na taką, która z jednej strony zachowywa?a polski charakter, z drugiej nie powodowa?a rezygnacji ze znaku firmowego - litery "B" z koroną w godle. Nazwisko króla Stefana Batorego doskonale spe?nia?o te warunki
Śląskie
