Kościo?y i Parafie Szpitale Policja, Stra? Miejska i Po?arna
Firmy
W dobie Rzeczypospolitej szlacheckiej obszar dzisiejszego Zag??bia nale?a? do biskupów krakowskich. Wszelkie opisy pochodzące z XV i XVI wieku dotyczące tego terenu nie wspominają o Dąbrowie.
Pierwszą wzmiank? o Dąbrowie mo?na znale?? w ksi?gach starostwa siewierskiego z 1775 roku. Dok?adniejsze dane dotyczące wsi pochodzą z 1787 i 1789 roku. Na podstawie ?róde? historycznych nale?y przyją?, ?e Dąbrowa zosta?a za?o?ona na początku XVIII wieku. W roku 1787 liczy?a 184 mieszka?ców, podczas, gdy sąsiadujący z nią Go?onóg 515 (dzisiejsza dzielnica miasta).
Dąbrowa wchodzi?a w sk?ad dóbr królewskich i by?a zarządzana przez starost? b?dzi?skiego Jana D?bowskiego.
W 1785 roku na terenie Dąbrowy odkryto z?o?a w?gla kamiennego. A? do trzeciego rozbioru Polski, kiedy to Dąbrowa znalaz?a si? pod panowaniem pruskim, wyrobiska znajdujące si? pomi?dzy Dąbrową a Go?onogiem by?y eksploatowane przez ludnoś? miejscową, a w szczególności przez mieszczan b?dzi?skich.
W roku 1796 bogactwa mineralne Zag??bia Dąbrowskiego zosta?y zbadane przez Urząd Górniczo-Hutniczy w Tarnowskich Górach. Prusacy rozpocz?li wtedy eksploatacj? pok?adów w?gla kamiennego na terenie Dąbrowy w zbudowanej w tym celu kopalni "Reden", której nazwa pochodzi od nazwiska Fryderyka Wilhelma von Reden - szefa Departamentu Górniczo-Hutniczego.
Po utworzeniu Ksi?stwa Warszawskiego Dąbrowa wesz?a w sk?ad utworzonego wtedy Ksi?stwa Siewierskiego, które to Napoleon odda? w do?ywocie marsza?kowi J. Lannes de Mentebello. W pó?niejszym okresie, w wyniku zad?u?enia i zaniedbania, dobra marsza?ka de Lannes zosta?y przej?te przez pa?stwo. Od 1815 roku wraz z momentem utworzenia Królestwa Polskiego rozpoczą? si? nowy etap rozwoju Dąbrowy, która sta?a si? siedzibą tzw. gminy olkusko-siewierskiej.
Budowa i rozbudowa hut, cechowni, cegielni, domów dla górników by?a zdeterminowana posiadaniem przez Dąbrow? ogromnych pok?adów w?gla. Ideą i marzeniem Stanis?awa Staszica, który zawiadywa? przemys?em Królestwa Polskiego w latach 1815 - 1824, by?o stworzenie ośrodka przemys?u cynkowego. W tym celu otwarto na terenie Strzemieszyc Ma?ych (obecnie dzielnica miasta) kompleks kopal? cynkowych, które mi?dzy innymi dostarcza?y surowiec dla nowo wybudowanych hut cynku "Konstanty". Wtedy tak?e uruchomiono kopalni? "Ksawery" oraz czterokrotnie zwi?kszono wydobycie w?gla w kopalni "Reden". Wieś zacz??a przybiera? charakter przemys?owy, szybko rozwijając si? i rozrastając terytorialnie. Proces ten przerwa? okres kryzysu cynkowego lat dwudziestych i wybuch powstania listopadowego w 1830 roku. Z czasem poprawi?a si? sytuacja zak?adów dąbrowskich. Unifikacja celna z Cesarstwem Rosyjskim spowodowa?a otwarcie nowych bardzo ch?onnych rynków zbytu dla wyrobów i surowców tutejszego przemys?u. Spowodowa?o to intensywny rozwój Dąbrowskich zak?adów i hut ( Zarząd Górniczy 1845r. ). Huta "Bankowa", którą uruchomiono w 1839 roku notowa?a w latach 1853-1859 pi?ciokrotny wzrost produkcji surówki.
W 1863 roku wybuch?o Powstanie Styczniowe a Dąbrowa wraz z okolicą przez kilkanaście dni pozostawa?a ca?kowicie opanowana przez w?adz? narodową. Szanse uczynienia z tego regionu trwa?ego bastionu powsta?czego zosta?y zmarnowane przez nieudolnoś? Apolinarego Kurowskiego, który to ponosząc kl?sk? pod Miechowem przesądzi? o dalszych losach powstania w tej cz?ści Królestwa.
W latach siedemdziesiątych XIX wieku rząd Królestwa Polskiego postanowi? sprywatyzowa? przemys? dąbrowski ( Zarząd Górniczy 1869r. ). Przeprowadzono licytacj? kopal?: "Ksawery", "Reden", "Cieszkowski", "Nowej" i "Huty Bankowej" . Do Dąbrowy wkroczy? kapita? francuski. Z biegiem lat stanowiska w górnictwie zacz?li przejmowa? równie? Polacy. Wa?nym wydarzeniem w ówczesnej historii Dąbrowy by?o utworzenie w 1889 roku Szko?y Górniczej zwanej "Sztygarką" ( Car Aleksander III ).
Uzyskanie praw miejskich
Z wybuchem I wojny światowej do Zag??bia wkroczy?y wojska pa?stw centralnych. W?adze okupacyjne, zw?aszcza austriackie by?y o wiele bardziej tolerancyjne ni? carskie, a ich celem sta?o si? pozyskanie spo?ecze?stwa polskiego ( Msza polowa Legionów Polskich ). Kierowaniem gospodarką komunalną zajmowa?y si? komitety obywatelskie, które by?y uznawane jako tymczasowe Rady Miejskie. 18 sierpnia 1916 roku rozporządzeniem naczelnego wodza armii austriackiej przyznano Dąbrowie ordynacj? miejską. Równocześnie mianowano pierwszą Rad? na czele z burmistrzem Edwardem Kosi?skim. 30 września 1916 roku zatwierdzono trójdzielny herb Dąbrowy nawiązujący do jej nazwy oraz tradycji narodowych i robotniczych. Nast?pne wybory do Rady Miejskiej odby?y si? w sierpniu 1917 roku, które nie by?y oparte na zasadach demokratycznych lecz na systemie kurialnym faworyzującym klas? posiadającą. Pierwszym prezydentem zosta? dzia?acz lewicowy i d?ugoletni profesor szko?y górniczej - Adam Piwowar. Kryzys ekonomiczny przypadający na okres mi?dzywojenny 1918-1939 odbi? si? na ?yciu gospodarczym Zag??bia. Szczególnie boleśnie dotkną? bud?et miasta, który opiera? si? g?ównie na podatkach od wielkich przedsi?biorstw górniczych i hutniczych.
4 września 1939 roku wojska niemieckie wkroczy?y na teren Dąbrowy Górniczej. Obszar ca?ego Zag??bia zosta? w?ączony do Rzeszy w ramach tzw. "rejencji katowickiej". Okupant dą?y? do gospodarczej eksploatacji regionu dla potrzeb wojennych III Rzeszy. Dąbrowa Górnicza zosta?a wyzwolona przez oddzia?y 59 Armii Radzieckiej z 26 na 27 stycznia 1945 roku. Celem miasta sta?o si? przywrócenie do ?ycia przemys?u i jego intensywny rozwój ( Widok na ulice 3 Maja z roku 1947 ). Szybko rozwin??o si? szkolnictwo i przeprowadzono wiele inwestycji w przemyśle ci??kim. W latach siedemdziesiątych wybudowano tutaj "Hut? Katowice", która na trwa?e zmieni?a wygląd miasta. Powi?kszy?o ono kilkakrotnie swoją powierzchni?, a iloś? mieszka?ców przekroczy?a 100 tysi?cy.
Dzi?kujemy kustoszom Muzeum Miejskiego "Sztygarka" - Andrzejowi Wójcikowi i Arkadiuszowi Rybakowi za przygotowanie treści historycznych witryny oraz udost?pnienie zdj?? ze zbiorów muzealnych.
Śląskie
