Powiat Cieszy?ski Powierzchnia: 730,2 km² Mieszkanców: 170 615
Województwo: Śląskie
Miasto powiatowe: Cieszyn Tablica rejestracyjna: SCI
Miasta: Cieszyn, Skoczów, Strumie?, Ustro?, Wis?a
Gminy: Cieszyn, Skoczów, Strumie?, Ustro?, Wis?a, Brenna, Chybie, D?bowiec, Goleszów, Ha?lach, Isdebna, Zebrzydowice
Śląsk Cieszy?ski wraz z ca?ym Śląskiem znalaz? si? w granicach tworzonego przez Piastów pa?stwa polskiego w ko?cu X w., a ju? oko?o 1000 r. Cieszyn sta? si? jednym z kilku najznaczniejszych grodów śląskich. Pierwsza wzmianka pisana o Cieszynie znajduje si? w bulli papie?a Hadriana IV z 1155 r., gdzie jest wymieniony jako siedziba kasztelanii. Po raz pierwszy pod w?adz? samodzielnego ksi?cia piastowskiego dosta? si? ok. 1163 r., a przed 1263 r. zyska? prawa miejskie. Niezale?noś? ksi?stwa cieszy?skiego trwa?a do roku 1327, kiedy to czterej ksią??ta górnośląscy – w tym ksią?? cieszy?ski Kazimierz I - z?o?yli ho?d lenny królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu. W II po?owie XIV w. ksi?stwo cieszy?skie, w przeciwie?stwie do innych ksi?stw śląskich, powi?ksza?o swój zasi?g terytorialny. Ksią?? cieszy?ski Przemys? I uzyska? w drodze zastawu od Jana Raciborsko - Kumiowskiego ?ory, od króla czeskiego Wac?awa IV cz?ś? ksi?stwa g?ogowskiego i ścinawskiego, wreszcie od Bolka III Zi?bickiego odkupi? Strzelin. Po śmierci Jana III oświ?cimskiego ksią?? cieszy?ski po?ączy? pod swym panowaniem ksi?stwa oświ?cimskie i zatorskie. Dzi?ki tym nabytkom sta? si? jednym z najpot??niejszych w?adców śląskich. W 1409 r. po śmierci Przemys?a ksi?stwo zosta?o jednak podzielone pomi?dzy jego synów i wnuków. W XV w. wojny o sukcesj? tronu cieszy?skiego, a tak?e walki religijne (najazdy husytów), spowodowa?y du?e zniszczenia i upadek gospodarczy. Lata pó?niejsze to odbudowa, wznowienie handlu i wzrost zamo?ności Ksi?stwa Cieszy?skiego.
W okresie reformacji Śląsk Cieszy?ski sta? si? wa?nym ośrodkiem luteranizmu. Podczas wojny trzydziestoletniej zmar? ostami z m?skiej linii Piastów Fryderyk Wilhelm. Rządy w Ksi?stwie obj??a siostra zmar?ego, ksi??na El?bieta Lukrecja. Po jej śmierci w 1653 r. Ksi?stwo przesz?o we w?adanie Habsburgów, którzy gorliwie zacz?li przywraca? w swoich posiad?ościach katolicyzm.
W wyniku wojen śląskich i wojny siedmioletniej dosz?o do podzia?u Śląska – Śląsk Cieszy?ski pozosta? w ramach monarchii austriackiej. W 1782 r. przy?ączono go do guberni morawskiej ze stolicą w Brnie. Przyczyni?o si? to do wzrostu czeskich wp?ywów i czeskiego j?zyka. Równocześnie zaczą? si? rozwija? przemys?, powstawa?y huty ?elaza oraz kopalnie.
Dalszy rozwój przemys?u nastąpi? w po?owie XIX w. Unowocześniono wtedy metody produkcji, wprowadzono maszyny parowe oraz rozpocz?to budow? linii kolejowych. Rozwija?o si? równie? szkolnictwo, g?ównie w j?zyku niemieckim. Walk? o utrzymanie j?zyka polskiego w szko?ach toczyli nauczyciele i uczniowie, m.in. P. Stalmach i A. Cincia?a. W 1885 r. powsta?a z inicjatywy Stalmacha Macierz Szkolna Ksi?stwa Cieszy?skiego, której zadaniem by?o tworzenie szkolnictwa polskiego.
Prze?om XIX i XX w. to niezwyk?y rozwój prasy polskiej, ró?nych stowarzysze? i związków prowadzących dzia?alnoś? oświatową i narodową. Wtedy to nazywano Cieszyn „Nowymi Atenami".
Po zako?czeniu I wojny światowej powsta?a Rada Narodowa Ksi?stwa Cieszy?skiego, pierwszy organ polskiej w?adzy na terenie tworzącego si? pa?stwa polskiego. W 1919 r. 16-tysi?czna armia czeska zaatakowa?a Śląsk Cieszy?ski. Z uwagi na trudną sytuacj? ca?ego kraju broni?o go tylko 1,5 tys. ?o?nierzy, którzy musieli si? powoli wycofa? pod naporem si? czeskich. W wyniku interwencji pa?stw zachodnich zawarto zawieszenie broni, a w 1920 r. Rada Ambasadorów wyda?a decyzj? o podziale Śląska Cieszy?skiego. Polska uzyska?a 44% terytorium, a Czesi 56%, chocia? Polacy stanowili przewa?ającą cz?ś? ludności.
Przez okres dwudziestolecia mi?dzywojennego stosunki polsko-czeskie nie uk?ada?y si? najlepiej. W 1938 r. po uk?adzie monachijskim rząd polski wystosowa? do Pragi ultimatum domagające si? oddania Zaolzia. Rząd czeski by? zmuszony uzna? to ?ądanie i nied?ugo potem wojska polskie zaj??y sporne terytorium. Po II wojnie światowej Śląsk Cieszy?ski zosta? ponownie podzielony wzd?u? linii Olzy.
|
Śląskie
