Miasta: Radzy? Podlaski

Gminy: Radzy? Podlaski, Borki, Czemierniki, K±kolewnica Wschodnia, Komarówka Podlaska, Ulan Majorat, Wohy?

Powiat Radzy?ski
Historia
Powiat radzy?ski swym rodowodem si?ga roku 1810, kiedy to w?adze Ksi?stwa Warszawskiego utworzy?y go jako jednš z 9 jednostek administracyjnych departamentu siedleckiego. Bez wzgl?du jednak na przynale?no??, Radzy? by? zawsze centrum politycznym, gospodarczym i kulturalnym dla okolicznych terenów.
W 1867 roku przeprowadzono nowy podzia? administracyjny, który przetrwa? do 1954 roku. Wtedy to fragment cz??ci po?udniowej zasili? powiat parczewski, za? do radzy?skiego przy?šczono cz??? ?ukowskiego i lubartowskiego. Taki kszta?t terytorialny zachowa? si? do roku 1975, kiedy to w wyniku przeprowadzonej reformy zlikwidowano powiaty.
Od 1 stycznia 1999 roku na map? Polski powróci? powiat radzy?ski ju? jako jednostka samorzšdowa.
Po?o?enie i ludno??
Powiat radzy?ski po?o?ony jest na styku dwóch obszarów fizyczno-geograficznych Europy – Europy Zachodniej (po?udniowa cz??? Niziny Po?udniowopodlaskiej) i Europy Wschodniej (zachodnia cz??? Polesia).
W Radzyniu Podlaskim, stolicy powiatu, który po?o?ony jest w jego centrum, krzy?ujš si? drogi krajowe nr 19 i nr 63. Radzy? Podlaski le?y w odleg?o?ci ok. 70 km od drogowego przej?cia granicznego na granicy polsko-bia?oruskiej w S?awatyczach, 70 km na pó?noc od Lublina i 150 km na wschód od Warszawy.
Z powiatem radzy?skim sšsiadujš powiaty: ?ukowski (od zachodu), bialski (od pó?nocy), parczewski (od wschodu) i lubartowski (od po?udnia).
Powiat radzy?ski zamieszkuje 61 868 osób (dane z 30.VI 2004). W jego sk?ad wchodzi 8 gmin – 1 gmina miejska Radzy? Podlaski oraz 7 gmin wiejskich: Borki, Ciemierniki, Kškolewnica Wschodnia, Komarówka Podlaska, Radzy? Podlaski, Ulan Majorat i Wohy?.
Sfera ekologiczna
Stan ?rodowiska naturalnego w powiecie mo?na uzna? za dobry. Celem poprawy stanu czysto?ci wód powierzchniowych prowadzone sš prace modernizacyjne pod kštem redukcji zwišzków biogennych dla kilku najwi?kszych oczyszczalni w województwie lubelskim, w tym dla oczyszczalni w Radzyniu Podlaskim. Na terenie powiatu dzia?a 5 biologicznych oczyszczalni ?cieków oraz 2 z podwy?szonym usuwaniem biogenów.
Odpady z gmin wchodzšcych w sk?ad powiatu radzy?skiego sk?adowane sš na 4 sk?adowiskach komunalnych.
Przez teren powiatu przebiega nitka gazocišgu.
Charakter powiatu
Powiat ma charakter wybitnie rolniczy. U?ytki rolne stanowiš 71,8% ogólnej powierzchni powiatu, w tym grunty orne 52,6%. Wyst?pujš tu ubogie gleby poro?ni?te lasami (20,7% powierzchni u?ytków rolnych) oraz liczne ?ški i pastwiska (18,3% u?ytków rolnych).
Gospodarka
O gospodarce powiatu decyduje rolnictwo. W?ród gospodarstw hodowlanych funkcjonujš te? wysokospecjalistyczne, w których technologie chowu ?mia?o mogš konkurowa? w Europie. Zajmujš one ju? kilkadziesišt hektarów i zajmujš si? produkcjš tuczników.
Powiat radzy?ski ma charakter wybitnie rolniczy. U?ytki rolne stanowiš 72% ogólnej powierzchni powiatu, w tym grunty orne 53%. Lasy zajmujš 20% powierzchni, a liczne ?ški i pastwiska 18%. Ekologiczne tereny sprzyjajš rozwojowi agroturystyki, produkcji zdrowej ?ywno?ci, przetwórstwu owoców. Dla nowych inwestorów przewidziano ulgi podatkowe.
Najwi?kszym zak?adem pracy jest Spó?dzielcza Mleczarnia „Spomlek”, zatrudniajšca ok. 600 pracowników. Producent i eksporter m.in. markowego sera „Radamer”. Inne znaczšce przedsi?biorstwa to: Zak?ad Pracy Chronionej „Simena”, produkujšcy podzespo?y dla przemys?u samochodowego, Górnicza Fabryka Narz?dzi, producent akcesorii z?šcznych do nawierzchni kolejowej, przedsi?biorstwa cukierniczo-ciastkarskie: „Lider S-2000” i „Lider’s-KG”, „Bimiz-Food”, producent mro?onek z warzyw i owoców, „Eurotex” - firma z bran?y odzie?owej, firma stolarska „Bartek” z Radzynia Podlaskiego (zdobywca „Wawrzynu Podlasia'99” w kategorii produkt roku - produkcja domków z bali), Zak?ad Meblowy „Kulenty” z Gšsiorów oraz masarnia - ubojnia „Zemat” z Wohynia.
Na terenie powiatu prowadzš dzia?alno?? nast?pujšce banki, m.in.: Bank Gospodarki ?ywno?ciowej SA., PKO BP S.A., Bank Pekao S.A., Bank Spó?dzielczy.
W Radzyniu Podlaskim swoje siedziby majš równie?: Sšd Rejonowy, Oddzia? Regionalny KRUS i Inspektorat ZUS, Urzšd Skarbowy. Elementem zaplecza lokalnego biznesu jest równie? Agencja Rozwoju Lokalnego w Radzyniu Podlaskim - organizacja, której celem jest wspieranie rozwoju lokalnych podmiotów gospodarczych.

?rodowisko naturalne, turystyka, zabytki
G?ównš rzekš jest Ty?mienica - prawy dop?yw Wieprza. Jest to dzika rzeka, z licznymi starorzeczami i stawami. Doskonale nadaje si? do uprawiania w?dkarstwa oraz sp?ywów kajakowych. Malownicza dolina Ty?mienicy jest ostojš wielu gatunków ptaków. Miedzy innymi z tych wzgl?dów zosta?a w?šczona (wraz ze swoim dop?ywem – Bystrzycš) do mi?dzynarodowych programów ochrony przyrody: ECONET-PL, CORINE i NATURA 2000.
Na terenie powiatu w kompleksie le?nym w pobli?u Radzynia - uroczysko „Feliksówka” znajduje si? rezerwat faunistyczny „Czapliniec” gdzie ochronie podlega stanowisko l?gowe czapli siwej oraz gniazda kruka, soko?a w?drownego i kani rudej.
Atrakcjš turystycznš powiatu radzy?skiego sš liczne zespo?y dworskie i pa?acowo-parkowe. Per?š architektonicznš jest radzy?ski, XVIII wieczny zespó? pa?acowo-parkowy Potockich projektu Jakuba Fontany. Na uwag? zas?ugujš zespo?y dworsko-parkowe m. in. w Bia?ce, Borkach, Branicy Radzy?skiej, Woli Osowi?skiej i ?abikowie oraz unikatowy w skali kraju zespó? obronny w Czemiernikach. Równie liczna jest grupa zabytkowych ko?cio?ów drewnianych i murowanych: m.in. renesansowych w Radzyniu Podlaskim i Czemiernikach, barokowych w Ulanie Majoracie oraz w Bezwoli, Ostrówkach i Przegalinach (drewniane).
Baz? noclegowš powiatu stanowiš cztery hotele w Radzyniu Podlaskim oraz Wohyniu, schroniska PTTK w Czemiernikach i Komarówce Podlaskiej, kwatery agroturystyczne w ?akowoli Poprzecznej oraz Ulanie Majoracie, gdzie sš organizowane m.in. kuligi, przeja?d?ki konne, ogniska. Baz? gastronomicznš stanowiš cztery bary w Radzyniu, punkty gastronomiczne w Kškolewnicy i Komarówce Podlaskiej, Ulanie Majoracie oraz Wohyniu