Powiat W?odawski Powierzchnia: 1256,27km² Mieszkanców: 40 430
Województwo: Lubelskie
Miasto powiatowe: W?odawa Tablica rejestracyjna: LWL
Miasta: W?odawa,
Gminy: W?odawa, Hanna, Ha?sk, Stary Brus, Urszulin, Wola Uhruska, Wyryki
Powiat w?odawski le?y w środkowo-wschodniej cz?ści województwa lubelskiego, granicząc z Ukrainą i Bia?orusią w malowniczym i roz?o?ystym dorzeczu Bugu. Swą niezwyk?ą malowniczoś? i pi?kno zawdzi?cza krainom geograficznym, na których jest po?o?ony : Polesiu Lubelskiemu, Pojezierzu ??czy?sko - W?odawskiemu, Garbowi W?odawskiemu oraz obszarom chronionym: Poleskiemu Parkowi Narodowemu, Poleskiemu Parkowi Krajobrazowemu i Sobiborskiemu Parkowi Krajobrazowemu.
Administracyjnie wydzielony powiat w?odawski obejmuje miasto W?odaw? i 7 gmin wiejskich: Hann?, Ha?sk, Stary Brus, Urszulin, W?odaw?, Wol? Uhruską i Wyryki, zajmując ?ączną powierzchni? 1256 km2 i skupiając na tym obszarze 42 321 mieszka?ców.
TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
Powiat w?odawski zas?uguje na szczególną uwag? dzi?ki wysokim walorom przyrodniczym, kulturowym i krajobrazowym. Region ten urzeka przybywających tu gości naturalnością środowiska, bogactwem unikalnych okazów fauny i flory, których ró?norodne gatunki mo?na odnale?? w okolicznych lasach, na terenach bagien, torfowisk, rozleg?ych ?ąk i na obszarach licznych jezior. Nieska?ona dzika przyroda, czyste powietrze, cisza i spokój oraz pi?kne jeziora przyciągają co roku rzesze turystów.
Aby ocali? przed wygini?ciem najcenniejsze formy przyrody, na obszarze powiatu utworzono: Poleski Park Narodowy, Poleski Park Krajobrazowy i Sobiborski Park Krajobrazowy, a wielu gatunkom roślin nadano status pomników przyrody.
Poleski Park Narodowy utworzono w 1990 roku, zajmuje on obszar 9647 ha. Po?o?ony jest w obr?bie Pojezierza ??czy?sko-W?odawskiego stanowiącego po?udniową cz?ś? Polesia Lubelskiego. Na szczególną uwag? zas?ugują ekosystemy wodno-torfowiskowe, gdzie rosną, m. in. takie rzadkości jak: brzoza niska, wierzba lapo?ska, wierzba borówkolistna, turzyca strunowa i bagienna, gnidosz królewski, rosiczki, bagnica torfowa, aldrowanda p?cherzykowata. Ze świata zwierząt PPN najlepiej poznane są kr?gowce, wśród których najciekawszymi są: ryba strzebla przekopowa, ropucha paskówka, bielik, b?otniak zbo?owy, ?uraw, bocian czarny, wodniczka, sowa b?otna, puchacz, ?oś, wydra, bóbr, ?ó?w b?otny.
W Poleskim Parku Narodowym, z myślą o zwiedzających, wyznaczono szlaki turystyczne i ście?ki przyrodnicze, a tak?e zbudowano odpowiednią infrastruktur? zapewniającą bezpieczne i ciekawe poznanie przyrody. Dzi?ki drewnianym k?adkom i platformom widokowym mo?na zobaczy? przepi?kne krajobrazy i rośliny, ciekawe okazy charakterystyczne dla roślinności ko?a polarnego. Torfowiska tego obszaru zachowują swój surowy charakter od tysiącleci, przyk?adem jest bagno Sp?awy, b?dące elementem ście?ki przyrodniczej o takiej w?aśnie nazwie. Latem wzd?u? drewnianej k?adki kwitną storczyki, a w niewielkich zag??bieniach czyhają na swą zdobycz mi?so?erne rośliny wodne - p?ywacze. Ście?ka Sp?awy oprócz wspania?ego torfowiska prezentuje jeszcze jeden z najrzadszych ekosystemów leśnych w Europie: brzezin? bagienną. Najrzadszy typ torfowisk w Polsce i na świecie to torfowiska wysokie, których przyk?adem jest „Durne Bagno”.
Zwiedzanie Poleskiego Parku Narodowego najlepiej rozpoczą? od Muzeum w Za?uczu Starym. Prezentowana jest tam ekspozycja zoologiczna i etnograficzna wprowadzająca w zagadnienia przyrody Polesia.
Poleski Park Krajobrazowy o powierzchni 5 113 ha. zosta? utworzony w 1983 roku na terenie gmin: Urszulin, Sosnowica, Stary Brus. Tworzą go cztery enklawy rozmieszczone wokó? Poleskiego Parku Narodowego, stanowiąc jego naturalną otulin?. Krajobraz Parku jest na ogó? równinny z torfowiskami i trudno dost?pnymi jeziorami. We wschodniej cz?ści Parku znajduje si? kompleks stawów bruskich i dawne Jezioro Wytyckie, przekszta?cone obecnie w zbiornik retencyjny.
Sobiborski Park Krajobrazowy utworzono w 1983 roku na obszarze gmin: W?odawa, Ha?sk, Wola Uhruska. Park rozciąga si? na powierzchni 11 166 ha i zajmuje najcenniejsze partie Lasów Sobiborskich z licznymi torfowiskami i śródleśnymi jeziorami, obj?tymi ochroną rezerwatową. Wyst?pują tutaj prawie wszystkie typy borów ni?owych oraz brzezina bagienna. Charakterystyczną formacją roślinną Sobiborskiego Parku Krajobrazowego są torfowiska. Na trenie Parku mo?na znale?? ponad 40 gatunków roślin obj?tych ochroną prawną. Teren parku stwarza dogodne warunki do bytowania wielu gatunków zwierząt i ptaków. W rezerwacie „Ma?oziemce”, jednym z sześciu utworzonych na terenie SPK znajduje si? liczna kolonia l?gowa czapli siwej. Osobliwością SPK jest ?ó?w b?otny oraz niezwykle rzadka ryba strzebla przekopowa - relikt glacjalny.
Na pograniczu Polski, Ukrainy i Bia?orusi tworzony jest Mi?dzynarodowy Rezerwat Biosfery „Polesie Zachodnie”, którego zadaniem b?dzie ochrona bioró?norodności i kultury, a jednocześnie promowanie ekoturystyki tego regionu oraz podniesienie jakości ?ycia mieszka?ców.
Per?ą powiatu w?odawskiego jest Jezioro Bia?e w Okunince, niedaleko W?odawy. Ze wzgl?du na atrakcyjne po?o?enie jest niezwykle interesującym subregionem o du?ych walorach turystyczno - rekreacyjnych. Jego powierzchnia wynosi 106 ha, g??bokoś? 33 m. Jezioro ma ?atwy dost?p do wody, twarde i piaszczyste dno. ?yje w nim wiele gatunków ryb, m.in. sielawa, szczupak, sandacz, w?gorz. Nad jeziorem mo?na spotka? kaczki krzy?ówki, perkozy, czaple siwe, ?ab?dzie, b?otniki stawowe. Od strony po?udniowej jezioro otoczone jest lasem Sobiborskiego Parku Krajobrazowego. Wokó? jeziora zlokalizowane są liczne ośrodki wypoczynkowe. W sezonie letnim czynne są restauracje, kawiarnie, wypo?yczalnie sprz?tu sportowego i p?ywackiego, kino letnie, boiska do gier i zabaw, camping, pola namiotowe i zak?ady gastronomiczne. W pobli?u Jeziora Bia?ego znajduje si? kilka mniejszych zarybionych jezior: Glinki, Lipiniec, Czarne, Świ?te, Rogó?ne, które stanowią atrakcj? dla w?dkarzy.
Aktywny wypoczynek i bezpośredni kontakt z przyrodą umo?liwia trasa rowerowa biegnąca z Okuninki nad Jeziorem Bia?ym do Woli Uhruskiej. Trasa o d?ugości 32 km w wi?kszości przebiega przez Sobiborski Park Krajobrazowy, wchodzący w sk?ad Lasów Sobiborskich, z bardzo cennymi okazami fauny i flory. Na szlaku znajduje si? pi?? zadasze? i dwie wie?e widokowe.
Na terenie powiatu w?odawskiego dzia?a Nadbu?a?skie Stowarzyszenie Agroturystyczne, skupiające oko?o 30 gospodarstw. Zapewniają one mi?ą, rodzinną atmosfer? , zdrową ?ywnoś? i dobrą tradycyjną kuchni?.
Biuro Nadbu?a?skiego Stowarzyszenia Agroturystycznego ma swoją siedzib? w Woli Uhruskiej, 22-230 Wola Uhruska, ul. Parkowa 5, tel. (0-82) 591 52 30, tel/fax (0-82) 591 50 03, 0 606 11 48 16, www.agroturystyka.pl oraz IT (0-82) 591 50 71
KULTURA LUDOWA
W powiecie w?odawskim rodzimą kultur? tworzą artyści ludowi: poeci, rze?biarze, malarze, tkaczki, hafciarki, plecionkarze. Prezentują oni swój dorobek podczas ró?nych uroczystości lokalnych, uczestniczą w konkursach, wystawach, plenerach. Bogata oferta imprez kulturalnych uatrakcyjnia wypoczynek na ziemi w?odawskiej. Do wa?niejszych imprez kulturalnych organizowanych cyklicznie nale?y: Mi?dzynarodowe Poleskie Lato z Folklorem we W?odawie, Festiwal Piosenki Dzieci?cej „Bia?e” w Okunince, Dni Krokodyla w Okunince, Plener Malarski i Jarmark Hole?ski w Holi, Mi?dzynarodowy Plener Plastyczny „Kresy 92” w Woli Uhruskiej, Festiwal Trzech Kultur - Muzyka Sakralna W?odawy i wiele innych.
ZABYTKI
Oprócz bogactw naturalnych na atrakcyjnoś? powiatu w?odawskiego mają wp?yw dobrze zachowane zabytki historyczne związane z wielowiekową tradycją, świadczące o ró?norodności kulturowej i etnicznej regionu.
W?odawa – miasto po?o?one na wschodnim skraju Pojezierza ??czy?sko – W?odawskiego, u ujścia rzeki W?odawki do Bugu, przy granicy z Bia?orusią. Prawa miejskie otrzyma?a w 1534 roku. Stolica powiatu. Miasto trzech kultur i religii. .
Kośció? O.O Paulinów p.w. Św. Ludwika, wzniesiony w latach 1731 - 80 wg projektu architekta Paw?a Fontany, pó?nobarokowy. Wn?trze zdobi polichromia z lat 1780 - 1786. Pod świątynią znajdują si? krypty grobowe. Przed kościo?em stoi s?upowa kapliczka z ko?ca XVIII w. z rze?bą Św. Jana Nepomucena. Do kościo?a przylega klasztor o.o. Paulinów wzniesiony w latach 1711 - 1717 wg projektu architekta Józefa Pioli. Na elewacji widnieje tablica upami?tniająca fundatora Ludwika Pocieja.
Cerkiew parafialna, prawos?awna, p.w. Narodzenia Najświ?tszej Marii Panny, zbudowana w latach 1840 - 1842 jako unicka, w 1875 r. przekszta?cona na prawos?awną, przebudowana w stylu bizantyjsko - klasycystycznym, na planie krzy?a greckiego z wie?ą i trzema absydami. Wewnątrz klasycystyczna polichromia z 1842 r. oraz ikonostas z 1843 r. z ikonami XVII i XVIII - wiecznymi. Cerkiew jest usytuowana na kraw?dzi skarpy nadbu?a?skiej.
Zespó? synagogalny, jeden z najcenniejszych zabytków sakralnej architektury ?ydowskiej, sk?adający si? z XVIII- wiecznej Wielkiej Synagogi, Ma?ej Synagogi z ko?ca XVIII w. i domu kahalnego - początek XX w. Obecnie mieści si? tutaj Muzeum Pojezierza ??czy?sko - W?odawskiego, w znacznej cz?ści z eksponatami związanymi z kulturą ?ydowską.
W centralnej cz?ści miasta znajduje si? „Czworobok” - zespó? parterowych kramów i jatek z XVIII w., wybudowany na planie kwadratu z obszernym wewn?trznym dziedzi?cem, do którego wiodą dwie bramy wjazdowe. Zabytek o rzadko spotykanym rozwiązaniu urbanistyczno – architektonicznym, przeznaczonym do celów handlowych.
Na terenie powiatu w?odawskiego mo?na zwiedzi? wiele miejscowości z cennymi zabytkami.
Adampol (gm. W?odawa)
Zespó? pa?acowy usytuowany w g??bi starego lasu, sk?adający si? z kilku obiektów zgrupowanych wokó? czworobocznego dziedzi?ca, dawna siedziba rodu Zamojskich. Wzniesiony w latach 1923 - 1927. W pó?nocnym skrzydle zachowa?a si? w nienaruszonym stanie kaplica pa?acowa, a w niej dwa XIII - wieczne witra?e. Wn?trze pa?acu posiada bogaty wystrój architektoniczny. Od 1946 r. mieści si? tutaj sanatorium przeciwgru?licze.
Hanna
Drewniany kośció? rzymskokatolicki p.w. Św. Piotra i Paw?a - dawna cerkiew unicka z XVIII w. z cennym wyposa?eniem wn?trza. Obok wznosi si? drewniana dzwonnica z 1739 r., murowana kapliczka z 1791 r., a tak?e drewniana plebania z XIX w.
Ha?sk
Kośció? rzymskokatolicki p.w. Św. Rajmunda, z II po?owy XIX w. - dawna cerkiew prawos?awna, potem greckokatolicka. Wyposa?ony w pó?nobarokowy o?tarz g?ówny i dwa o?tarze boczne, XVIII - wieczną barokowo - klasycystyczną chrzcielnic? z piaskowca oraz ornaty z I po?. XVIII w.
Hola ( gm. Stary Brus)
Drewniana cerkiew prawos?awna, p.w. św. Praksedy, z I po?. XIX w. z bogatym wyposa?eniem XVIII i XIX -wiecznym.
Dzwonnica wzniesiona w 1900 r.
Niewielki skansen gromadzący zabytki miejscowej kultury materialnej, stare cha?upy i przedmioty codziennego u?ytku. Znajduje si? w nim wiatrak „ko?lak” z 1934 r.
Horostyta ( gm. Wyryki)
Drewniana cerkiew prawos?awna p.w. Podwy?szenia Krzy?a Świ?tego (wcześniej unicka), z początku XVIII w. Wyposa?enie stanowią: dwukondygnacyjny ikonostas z XIX w., krzy?e o?tarzowe.
Dzwonnica cerkiewna, drewniana, z XIX w.
Kosy? (gm. Wola Uhruska)
Murowany kośció? rzymskokatolicki p.w. Św. Stanis?awa Kostki, z XIX w., dawna cerkiew prawos?awna w stylu bizantyjsko – klasycystycznym, z unikatowymi szatami liturgicznymi.
Lubie? ( gm. Wyryki)
Kośció? rzymskokatolicki p.w. Św. Miko?aja, z I po?. XIX w. z wyposa?eniem dawnej cerkwi unickiej.
XIX - wieczny drewniany wiatrak „ko?lak”.
Orchówek ( gm. W?odawa)
Kośció? parafialny poaugustia?ski p.w. Św. Jana Ja?mu?nika, wzniesiony na skarpie doliny Bugu wg projektu Paw?a Fontany w latach 1770 - 1777, w stylu pó?nego baroku. Obecnie kośció? jest Sanktuarium Maryjnym z Cudownym Obrazem Matki Bo?ej Pocieszenia.
Ró?anka ( gm. W?odawa)
Po?o?ony na nadbu?a?skiej skarpie zespó? pa?acowo - parkowo - folwarczny, z którego zachowa?y si?:
park za?o?ony w XVIII w. jako ogród francuski, przerobiony w I po?. XIX w. na park angielski, z licznymi pomnikami przyrody: lipami drobnolistnymi, świerkami i mi?orz?bem dwuklapowym,
klasycystyczna oficyna pi?trowa z bramą przejazdową,
brama do parku, kordegarda i pawilon w formie wie?y z po?owy XIX w.
Kośció? rzymskokatolicki p.w. Św. Augustyna, murowany, wzniesiony w latach 1908 - 1913, neogotycki, z wyposa?eniem XVIII - XIX wiecznym.
Sobibór (gm. W?odawa)
Muzeum By?ego Hitlerowskiego Obozu Zag?ady, b?dące filią Muzeum Pojezierza ??czy?sko - W?odawskiego, ze sta?ą ekspozycją przedstawiającą histori? obozu od 1942 - 1943 r. W miejscu obozu znajduje si? tablica pami?ci ofiar hitlerowskich, pomnik, ziemny kopiec zawierający prochy ofiar.
Stary Brus
Kośció? rzymskokatolicki p.w. Matki Boskiej Cz?stochowskiej z 1805 r., dawna cerkiew greckokatolicka, pó?niej prawos?awna.
Pozosta?ości zespo?u dworsko - parkowego:
kapliczka i spichlerz z XIX w., karczma, czworak i park ze starodrzewem, aleją kasztanową i szpalerami grabowymi.
Uhrusk
Kośció? parafialny p.w. Św. Jana Chrzciciela, wzniesiony w XVII w., po przebudowie w stylu klasycystycznym, murowany, wyposa?enie XVIII - XIX w., przy kościele murowana dzwonnica z XIX w.
Cerkiew prawos?awna p.w. Wniebowstąpienia N.M.P., z I po?. XIX w., utrzymana w stylu klasycystyczno - bizantyjskim, murowana, bogato zdobiona detalami architektonicznymi.
Kapliczka Św. Jana Nepomucena, drewniana, z I po?. XIX w.
Wereszczyn (gm. Urszulin)
Drewniany kośció? rzymskokatolicki p.w. Św. Stanis?awa i Św. Trójcy, z XVIII w. z wyposa?eniem XVIII - XIX wiecznym, przy kościele drewniana dzwonnica z początku XX w.
Cmentarz z neogotycką XIX wieczną kaplicą grobową Rulikowskich, w?aścicieli Wereszczyna.
Wyryki
XIX - wieczne wiatraki „ko?laki” z pierwotnym drewnianym mechanizmem m?ynarskim.
Wytyczno ( gm. Urszulin)
Drewniany kośció? rzymskokatolicki p.w. Św. Andrzeja Boboli, z XVIII - wiecznym rokokowym o?tarzem z rze?bami Św. Piotra i Paw?a.
Za?ucze Stare ( gm. Urszulin)
Ośrodek Dydaktyczno - Muzealny Poleskiego Parku Narodowego z ekspozycjami zoologicznymi i etnograficznymi Polesia.
Dobrze zachowana drewniana zabytkowa cha?upa kryta strzechą.
Zbere?e ( gm. Wola Uhruska)
Murowana kaplica rzymskokatolicka z trzema XIX - wiecznymi ikonami pochodzącymi z cerkwi unickiej.
GOSPODARKA I INWESTYCJE
Powiat w?odawski ma charakter typowo rolniczy. 49,1 % jego powierzchni zajmują u?ytki rolne, 38,2 % stanowią lasy i grunty leśne. Na s?abych glebach od IV – VI kl. uprawia si? g?ównie zbo?a i ziemniaki.
W powiecie funkcjonuje 2350 podmiotów gospodarczych, z czego 2218 w sektorze prywatnym. Wśród podmiotów dominuje przemys? szklarski, przetwórstwo rolno-spo?ywcze, us?ugi. Perspekywy rozwoju powiatu związane są z korzystnym po?o?eniem przygranicznym. Na o?ywienie regionu mo?e wp?yną? planowana budowa przejś? granicznych, drogowego i kolejowego we W?odawie oraz przeprawy promowej na Bugu pomi?dzy Zbere?em a Adamczukami (przejście turystyczne Polska - Ukraina). Szans rozwoju powiatu upatruje si? w turystyce, handlu i produkcji zdrowej ?ywności. Inwestorzy mogą liczy? na tereny pod budownictwo przemys?owe, us?ugowe i letniskowe.
|
Lubelskie
