Miasta: Świebodzin, Zbąszynek

Gminy: Świebodzin, Zbąszynek, Lubrza, ?agów, Skąpe, Szczaniec

Obecny powiat świebodzi?ski w znacznym stopniu nawiązuje do tradycji historycznej ziemi świebodzi?skiej. Obszar ten w czasach pierwszych Piastów nale?a? do Wielkopolski, a w XIII w. znalaz? si? w strefie rywalizacji śląsko-wielkopolskiej. W roku 1249 z tej rywalizacji odpad?a tzw. Ziemia Torzymska, czyli tereny na pó?noc i zachód od rzeki Pliszki i linii jezior ?agowskich, podlegając odtąd w?adcom Nowej Marchii i Brandenburgii (od 1421 tak?e ?elechów i Gronów). Sam obszar świebodzi?ski utraci? ostateczną ?ącznoś? z Wielkopolską po 1296r. stając si? nast?pnie dziedzicznymterytorium ksią?ąt ?aga?sko-g?ogowskich, równocześnie poddanych Korony Czeskiej. W XV wieku na krótko (1435-1467) Świebodzin z zamkiem i niektóre dobra wokó? jeziora Nies?ysz by?y zastawem joannitów z ?agowa.

W?aściwe wyodr?bnienie historycznej ziemi świebodzi?skiej nastąpi?o na mocy uk?adu ząbkowickiego z roku 1482, kiedy to od zachodu i po?udnia śląskie terytorium Świebodzina otoczy?y posiad?ości Brandenburgii, tworząc specyficzny twór w postaci enklawy, sąsiadującej jednocześnie od pó?nocy i wschodu z Wielkopolską. Enklawa świebodzi?ska ("ziemia", "powiat", "dystrykt", "weichbild") by?a nast?pnie krótko w zarządzie Jagiellonów (1491-1508), potem podlega?a bezpośrednio Koronie Czeskiej i Wegierskiej, a nast?pnie, od 1526 roku a? po rok 1742, funkcjonowa?a jako dziedzictwo Habsburgów.

Poza śląską enklawą Świebodzina, w strefie brandenburskiej, le?a? joannicki ?agów (formalnie od 1618 r. tak?e Boryszyn) oraz nale?ące do tzw. Ksi?stwa Krośnie?skiego - Toporów, Kosobudz, Pa?ck, Niekarzyn i K?psko. Wydzielone ju? w początkach XIV wieku sąsiedztwo wielkopolskie tworzy?y - graniczny, cysterski Parady? (mający swoje rozleg?e posiad?ości równie? na ziemi świebodzi?skiej) i Brójce oraz Ko?minek, Brudzewo, Kr?cko i Kosieczyn.

Krótki czas ziemia świebodzi?ska, w latach 1686-1695, by?a zastawem brandenburskim, a w roku 1742, na mocy pokoju wroc?awskiego zosta?a w?ączona do Królestwa Prus. Odtąd ju?, le?ące w pobli?u siebie obszary: świebodzi?ski, ?agowski i sulechowski nale?a?y do jednego organizmu pa?stwowego. ?ącznoś? administracyjna ze starą prowincją śląską utraci? Świebodzin ostatecznie w roku 1816, kiedy w ramach powiatu sulechowsko-świebodzi?skiego znalaz? si? w nale?ącej do Brandenburgii rejencji frankfurckiej.

Ziemie wielkopolskie, utracone przez Polsk? w II rozbiorze w roku 1793, tworzy?y początkowo prowincj? Prus Po?udniowych, a nast?pnie wchodzi?y w sk?ad Wielkiego Ksi?stwa Pozna?skiego o prowincji pozna?skiej. Mimo walk na pograniczu tereny te pozosta?y po 1918 roku w granicach pa?stwa niemieckiego, wchodzącego najpierw w sk?ad tzw. Marchii Granicznej Pozna?skie-Prusy Zachodnie (1922), a nast?pnie od 1938 roku w?ączone je do sąsiednich powiatów rejencji frankfurckiej.

Po II wojnie światowej ca?y obszar mi?dzy Odrą i Wartą wchodzi?y w sk?ad województwa pozna?skiego, a od 1950 roku sta? si? podstawą nowo utworzonego województwa zielonogórskiego. Tak?e do tego czasu funkcjonowa? powiat sulechowsko-swiebodzi?ski. W roku 1950 wydzielono z jego po?udniowej cz?ści odr?bny powiat sulechowski. W roku 1954 dokonano nowego podzia?u powiatu świebodzi?skiego, w?ączając do niego m.in. ?agów, Sieniaw? (a tak?e ju? wcześniej Boryszyn) z powiatu suleci?skiego, Gościkowo z powiatu mi?dzyrzeckiego, Toporów z powiatu krośnie?skiego oraz pozostawiając w nim Pa?ck, Niekarzyn i K?psko z historycznego obszaru sulechowskiego. W ramach dalszych korekt wieś Karczyn przekazano w roku 1959 do powiatu sulechowskiego, a w roku 1961 przy?ączono do powiatu świebodzi?skiego z powiatu Mi?dzyrzecz wielkopolskie wsie Brudzewo i Koxminek. W roku 1972 utworzono nowe, wi?ksze jednostki w postaci gmin i miast, które po likwidacji powiatów w roku 1975 sta?y si? samodzielnymi jednostkami podzia?u sdministracyjnego. Gminy uzyska?y rozszerzenie swoich kompetencji na mocy nowej ustawy samorządowej z roku 1990, a samorząd powiatowy w nowym kszta?cie reaktywowano ustawą z roku 1998.

W obecnym kszta?cie powiat świebodzi?ski, oprócz terenów historycznej ziemi świebodzi?skiej, obejmuje zatem sul?ci?sko-torzymskie ziemie od Boryszyna poprzez Sieniaw? po ?agów i Gronów, jak równie? krośnie?skie ziemie wokó? Toporowa i Kosobudza, sulechowski teren od Pa?cka po Niekarzyn i K?psko oraz wielkopolskie Gościkowo i tereny od Brudzewa i Ko?minka poprzez Kr?cko, Chlastaw?, Kosieczyn, Zbąszynek po Dabrówk? Wlkp. i Rogoziniec.