Urzad Miejski Chrzanów
al. Henryka 20
32-500 Chrzanów

tel. 32 623-39-39

  

---

   
                                

---

Koscioly i Parafie      Szpitale       Policja, Straz Miejska i Pozarna      
Firmy

---

Po przeniesieniu stolicy Pa?stwa do Krakowa w 1257 r. nast?puje o?ywienie szlaków komunikacyjnych i rozwój miejscowości przy nich. Wzgl?dy strategiczne powodują powstanie zamków obronnych na Tenczynie i Lipowcu. W XIV wieku wzmiankowany jest kośció? w Chrzanowie. Ostatecznie stosunki prawne i gospodarcze uregulowa?a lokacja Chrzanowa na prawie magdeburskim. Miasto sta?o si? gminą autonomiczną z radą miejską i cechami. Zostaje wytyczony rynek z siedmioma wychodzącymi ulicami, przesuni?tymi w stosunku do naro?ników pierzei. Uzyskano przez to zwartoś? kompozycyjną rynku. W pierzejach wokó? rynku znajdowa?y si? kramnice, w których wystawiano do sprzeda?y towary. Na środku rynku mieści? si? ratusz. Od tego? wieku Chrzanów znajdowa? si? we w?adaniu Lig?zów herbu Pó?kozic. W po?owie XIV w. miasto posiada?o od 11-15 mieszka?ców na km2, wsie od 3-5. Klasa w?ościa?ska najbardziej trzyma?a si? tradycji. Chaty, przewa?nie jednoizbowe z sienią by?y wykonane z drewna, kryte s?omą. Kościelec, Balin, Luszowice i Pogorzyce by?y wsiami skupionymi. Na skutek wprowadzania gospodarki trójpolowej powsta? uk?ad P?azy, która sta?a si? ?a?cuchówką.
Ju? w XIV wieku istnia?y w Chrzanowie parafie pierwsza w Kościelcu (do której nale?a?y Balin, Luszowice i Pogorzyce) oraz w P?azie. Obecny kośció? datowany jest na rok 1576 na miejscu drewnianego erygowanego w 1440 roku.
Od roku 1640 nast?puje w Chrzanowie ciąg?a zmiana w?aścicieli wprowadzająca regres w rozwoju miasta. Przyczyni?y si? do tego wojny szwedzkie. Ślady obwarowa? znajdują si? obok zamku lipowieckiego. W 1781 r. Józef Ossoli?ski wydaje nowy regulamin miejski. W tym czasie nast?puje nap?yw ?ydów do miasta. W latach 1784-1786 zostaje wybudowana synagoga przy ul. Garncarskiej. Wn?trze jej ozdabia?a ciekawa polichromia. W 1798 r. okolica zostaje wcielona do Galicji Zachodniej. Od 1804 wchodzi w sk?ad Ksi?stwa Warszawskiego a w latach 1815-1846 do Rzeczpospolitej Krakowskiej. Dla poszczególnych miejscowości wykonano wtedy mapy katastralne w skali 1:2880. W roku 1838 zostaje wykonany dla Chrzanowa tzw. plan upi?knienia miasta, proponujący generalną zmian? uk?adu ulic. W 1853/54 powo?ano w Chrzanowie urząd powiatowy, zaś w 1866 ustawą zaprowadzono samorząd powiatowy. Administracja ta o?ywi?a miasto. W drugiej po?owie XIX w zbudowano lini? kolejową w kierunku Wiednia, przechodzącą przez Chrzanów, Balin, Luszowice i Jaworzno – Bol?cin przez Chrzanów – P?az? tzw. lokalk?. Rozpocz?ta rewolucja przemys?owa o?ywi?a okolic?.Nast?puje rozwój przemys?u wydobywczego. Powstają kamienio?omy, wapienniki, cegielnie. W 1886 roku do miasta wprowadzono wodociąg, powodujący jeszcze wi?ksze st?oczenie zabudowy wokó? rynku. W 1900 r. rada miejska zak?ada tzw. strefowy plan rozbudowy. Oddaje swoje grunta pod us?ugi. Przebudowjuje si? dwór w Kościelcu i w P?azie (wg. projektu arch. Z. Hendla). Nast?puje wytyczenie Aleji Henryka poprzez modernizacj? drogi ?ączącej dwór z dworcem kolejowym. Poprowadzona linia kolejowa na nasypie powstrzyma?a rozwój miasta w kierunku pd-wsch. Ruch budowlany zosta? skierowany mi?dzy t? lini? i ulic? Oświ?cimską. W 1920 r. powstaje w Chrzanowie „Fablok” (Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce) wraz ze swoimi koloniami robotniczymi Rospontowa i Leśna. Obok wybudowano kośció?. Zak?ad ceramiczny ‘Stella” . Od 1926 r. notuje si? dobre zarobki umo?liwiające wznoszenie domów mieszkalnych. W samym Chrzanowie do 1932 r. zbudowano 540 domów i dokonano 400 przeróbek. W 1930 roku oddany zostaje Ośrodek Zdrowia, Gimnazjum, Dom Dziecka, w 1933 r. szpital, zbudowany wg. projektu S.Oszackiego (Projekt zespo?u pawilonów zosta? wyró?niony w Warszawie). Kąty i Kościelec zostają w?ączone w granice administracyjne miasta. W latach 1933-35 nast?puje dalsza realizacja wodociągów i regulacja Chech?a. Zostaje wybudowany kośció? w Balinie.
II wojna światowa powoduje du?y ubytek ludności ?ydowskiej. W okresie powojennym nast?puje odbudowa miasta. Dokonano parcelacji terenów pod budowy w gminach katastralnych Kościelcu, P?azie, Pogorzycach. Zostaje te? zorganizowane osiedle k/szpitala na terenach podworskich. Budowane są obiekty mieszkalne na terenach starego miasta w formie uzupe?nie?, a tak?e nowe przy Alei. Są te? wznoszone zespo?y wielorodzinne przy Fabloku, Stelli, Wapienniku w P?azie. Buduje si? tak?e du?o budynków indywidualnych tak w mieście jak i na wsiach. Pierwszy plan ogólny miasta Chrzanowa zostaje opracowany przez WPU w Krakowie proj. arch. K. Bie? w 1957 r. Na podstawie tego dokumentu opracowano plan etapowy, który sta? si? podstawą do prowadzenia polityki budowlanej. W ramach ustawy o terenach budowlanych z 1961 opracowano WTB dla pozosta?ych wsi. Zostają podzielone tereny pleba?skie w P?azie, które obok tzw. Dzia?ek sta?y si? obszarem wznoszenia budynków. Podzielono tak?e obszar pod parkiem dworskim w Kościelcu, dla pracowników Fabloku ko?o dworca PKP, dla Zak?adów Górniczych na miejscu zespo?u stodó?, który w tym czasie zosta? zniszczony.
Zostaje rozpocz?ta budowa Domu Kultury i Osiedla Pó?noc. Na skutek wyburze? uporządkowane zostaje otoczenie kościo?a. Wybudowano zak?ady mi?sne, ch?odni? sk?adową i zak?ady mleczarskie. W latach sześ?dziesiątych na skutek zatwierdzenia nowych obszarów górniczych nastąpi?o przemieszczenie budownictwa wielokondygnacyjnego. Opracowano nowy plan WPU proj. arch. Janina Knapówna. W planie tym oprócz zwi?kszonej ilości mieszka?ców, a co z tym si? wią?e obszarów pod budownictwo wysokie przedstawiono dwie wersje obejścia autostrady przez Chrzanów, po?udniową i pó?nocną. Wybrano wersj? drugą jako wariant ?ączący przez trzy w?z?y obszary Chrzanowa i Trzebini z krajem. Po przeniesieniu z rynku stacji PKS w miejsce rze?ni, wybudowaniu cz?ści osiedla Pó?noc zaistnia?a koniecznoś? uruchomienia drugiego dworca PKP „Śródmieście”. Nast?pnie do tego w?z?a do?ączy? si? dworzec MKS. Poprzez wprowadzenie pewnych korekt odcinków ulic a tak?e uruchomieniu autostrady uzyskano znaczną popraw? uk?adu komunikacyjnego w Chrzanowie. Pod koniec lat siedemdziesiątych dla ca?ego obszaru GOP Pd-Wschód opracowano plan ogólny w Biurze Planowania Przestrzennego w Katowicach (g?. proj. arch J. Kozub), który z pó?niejszymi poprawkami sta? si? podstawą do prowadzenia polityki przestrzennej.
W mi?dzyczasie rozpocz?to budow? osiedla Po?udnie, osiedla Trzebi?ska, Placu Tysiąclecia. Wybudowano hal? sportową i kośció? dla osiedla Pó?noc. Rozpocz?to budow? nowego szpitala. Dalsze obiekty sakralne to kaplica na Kątach, punkt katechetyczny w Pogorzycach, kośció? w P?azie i kośció? na Po?udniu.
Nie zapomniano o infrastrukturze. Wprowadzono gaz. Na wsiach dosz?y jeszcze wodociągi, w mieście wodociąg grupowy. W Chrzanowie wykonano kanalizacj? wraz z oczyszczalnią grupową i linie ciep?ownicze.