Urzad Miejski Kraków
Pl. Wszystkich Świ?tych 3/4
31-004 Kraków
tel. (+48) 12 616-12-00, 12 616-12-07
Koscioly i Parafie Szpitale Policja, Straz Miejska i Pozarna Uczelnie
Firmy
Wykopaliska archeologiczne dowodzą, ?e wzgórze wawelskie by?o zamieszkane ju? w epoce kamienia ?upanego. Przypuszczalnie z VII wieku pochodą kopce Krakusa i Wandy - legendarnych w?adców osady zamieszka?ej w tym czasie przez s?owia?skie plemiona Wiślan.
Pierwszą udokumentowaną wzmiank? o Krakowie znale?? mo?na w relacji kordoba?skiego kupca Ibrahima-Ibn-Jakuba z 965 r. Wspomina w niej o bogatym grodzie le?ącym na skrzy?owaniu szlaków handlowych, otoczonym lasami.
W okresie przedpiastowskim pojawiają si? dwie daty związane z historią miasta. Mi?dzy 876 r. a 879 r. ksią?? wielkomorawski Światope?k zają? pó?niejszą Ma?opolsk?, a po roku 955 ksią?? Boles?aw Okrutny, brat św. Wac?awa, wprowadzi? rządy czeskie.
W X wieku Kraków wcielono do pa?stwa polskiego, chocia? trudno stwierdzi?, czy sta?o si? to za rządów Mieszka I w r. 990, czy Boles?awa Chrobrego w r. 999.
ŚREDNIOWIECZE
Na Wawelu istnia? gród i podgrodzie umocnione drewnianym cz?stoko?em i obronnym wa?em. W X i XI wieku powsta?y pierwsze budowle murowane - zamek i roma?skie kościo?y: katedra i bazylika roma?ska oraz kośció? św. Feliksa i Adaukta. W roku 1000 w Krakowie utworzono biskupstwo. Od 1150 r. dzia?a?a przy kościele zamkowym szko?a katedralna - najlepsza polska uczelnia przed za?o?eniem uniwersytetu. W skarbcu katedralnym przechowywano insygnia w?adzy: koron? i ber?o Boles?awa Śmia?ego. W zasobnej bibliotece, która w 1100 r. liczy?a 28 tytu?ów, przechowywano oprócz literatury o tematyce religijnej kilka dzie? literatury klasycznej, m.in. komedie Terencjusza, elegie Owidiusza i monografie historyczne Salustiusza.
W 1142 r. biskup Robert konsekrowa? tzw. drugą katedr? wawelską, powsta?ą na miejscu zburzonego kościo?a roma?skiego. W reprezentacyjnej katedrze uroczyście z?o?ono po przeniesieniu ze Ska?ki cia?o św. Stanis?awa oraz relikwie św. Floriana.
Rozbicie dzielnicowe w XII wieku i nieustanne walki ksią?ąt dzielnicowych nie przeszkodzi?y miastu w intensywnym rozwoju i rozbudowie. W 1138 r. zamek krakowski nabra? wi?kszego znaczenia, pozostając zgodnie z testamentem Boles?awa Krzywoustego siedzibą senioratu i niejako stolicą Polski. Zniszczone po naje?dzie Tatarów w 1241 r. budowle zosta?y zastąpione przez nowe, gotyckie. Lokacja miasta na prawie magdeburskim w 1257 r. wyznaczy?a nowy uk?ad urbanistyczny z centralnie po?o?onym rynkiem i regularną szachownicą rozchodzących si? od rynku ulic. W XIII wieku utworzono nowy system umocnie? z murami obronnymi, basztami strzelniczymi i ufortyfikowanymi bramami wjazdowymi, stopniowo wzbogacany i modyfikowany w wiekach nast?pnych. 20 stycznia 1320 r. odby?a si? pierwsza w Krakowie koronacja - W?adys?awa ?okietka i jego ?ony Jadwigi, a w nast?pnych pi?ciu wiekach - 35 innych koronacji. Katedra sta?a si? równie? królewską nekropolią.
Dla miasta niezwykle istotne okaza?y si? rządy Kazimierza Wielkiego, mecenasa sztuki i protektora nauk. Król za?o?y? dwa nowe miasta: Kazimierz i Kleparz, związane ściśle z Krakowem. Powsta?y gotyckie kościo?y Franciszkanów i Dominikanów, trwa?a budowa kościo?a Mariackiego, kościo?ów Bo?ego Cia?a i św. Katarzyny na Kazimierzu, przebudowa katedry i zamku na Wawelu, średniowiecznej hali targowej - Sukiennic, ratusza miejskiego i innych budowli u?yteczności publicznej. W 1364 r. Kazimierz Wielki powo?a? Akademi? Krakowską, która da?a początek Uniwersytetowi Jagiello?skiemu.
Wielki ksią?? litewski W?adys?aw Jagie??o, koronowany na króla Polski w 1386 r., zapoczątkowa? najwi?kszą dynasti? polską rządzącą krajem przez ponad 200 lat. Kraków sta? si? stolicą monarchii obejmującej rdzennie polskie ziemie i wielkie obszary litewsko-ruskie. Dwór królewski odgrywa? istotną rol? w kszta?towaniu ?ycia kulturalnego i artystycznego. Z W?och, Niemiec i innych pa?stw przybywali wybitni humaniści, naukowcy i artyści. W roku 1477 z Norymbergi przyby? Wit Stwosz, aby na zlecenie mieszczan wyrze?bi? wielki o?tarz do kościo?a Mariackiego. Po kolejnej przebudowie w latach 1499-1536 zamek na Wawelu sta? si? per?ą renesansowej architektury, a kaplica Zygmuntowska - najpi?kniejszą kaplicą grobową w Polsce. Zamek, ozdobiony kolekcją flandryjskich arrasów, godnie pe?ni? rol? rezydencji w?adcy nowoczesnego i silnego pa?stwa.
Pod koniec XVI wieku stolic? przeniesiono do Warszawy. Kraków straci? swoje dotychczasowe znaczenie zachowując jedynie reprezentacyjną rol? miejsca koronacji i pogrzebów królewskich.
WIEK XVII
W po?owie XVII wieku czarna ospa zdziesiątkowa?a mieszka?ców miasta. Ocenia si?, ?e zmar?o ponad 20.000 osób. Nied?ugo pó?niej wojska szwedzkie zniszczy?y i zrabowa?y Kazimierz, Kleparz, przedmieścia i Stare Miasto. Kraków sta? si?. prowincjonalnym ośrodkiem drobnego handlu i rzemios?a. Artystyczny mecenat sprawowa? jedynie Kośció?. Odbudowane ze zniszcze? kościo?y i klasztory otrzyma?y nową, barokową szat?. Najwi?kszym architektonicznym osiągni?ciem tego czasu jest kośció? św. Anny, wzniesiony zgodnie z projektem Tylmana z Gameren, z dekoracją stiukową Baltazara Fontany.
WIEK XVIII i XIX
W roku 1702 miasto ponownie zaj??y i spustoszy?y wojska szwedzkie. Sp?oną? zamek na Wawelu. Wojska pruskie i rosyjskie dope?ni?y dzie?a zniszczenia.
Po pierwszym rozbiorze Polski w r.1772 po?udniową cz?ś? Ma?opolski zaj??y wojska austriackie. 24 marca 1794 r. rozpocz??o si? w Krakowie powstanie kościuszkowskie. Ostatecznie traktat rozbiorowy z 1795 r. przyzna? miasto Austriakom. Nast?pne lata by?y dla Krakowa ?askawsze. Okresowo w?ączone do Ksi?stwa Warszawskiego, po upadku Napoleona otrzyma?o status wolnego miasta. Na miejscu zburzonych murów obronnych utworzono Planty, powstawa?y nowe dzielnice poza dotychczasowym obr?bem miasta. Po upadku powstania listopadowego Kraków jako jedyny zachowa? autonomi?. W roku 1846 znalaz? si? ponownie w granicach pa?stwa austriackiego. Pomimo okupacji miasto cieszy?o si? stosunkowo du?ą swobodą. W tym czasie Kraków sta? si? symbolem i centrum polskości i duchową stolicą kraju. Rozwija?y si? instytucje naukowe i kulturalne: z Towarzystwa Naukowego Krakowskiego powsta?a Akademia Umiej?tności, w 1818 r. za?o?ono Akademi? Sztuk Pi?knych, a w 1854 r. powo?ano Towarzystwo Przyjació? Sztuk Pi?knych.
WIEK XX
Zbli?ająca si? wojna z Rosją przyczyni?a si? do nasilenia ruchów niepodleg?ościowych. W 1910 r. powsta?o paramilitarne Towarzystwo "Strzelec". W Krakowie dzia?a?y legalnie prawie wszystkie partie polityczne. 6 sierpnia 1914 r. wyruszy?a z krakowskich Oleandrów Pierwsza Kompania Kadrowa.
Po odzyskaniu niepodleg?ości w 1918 r. Kraków sta? si? wa?nym ośrodkiem administracji, sztuki. Dynamicznie zaczą? si? rozwija? przemys?.
Druga wojna światowa, chocia? nie zniszczy?a zabytkowej architektury, poczyni?a ogromne spustoszenia.
6 listopada 1939 r. wywieziono do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen profesorów Uniwersytetu Jagiello?skiego i najwybitniejszych przedstawicieli elity intelektualnej miasta.
Po wojnie zmieni?a si? uprzywilejowana dotąd pozycja Krakowa. Intencją ówczesnych w?adz by?o ograniczenie roli inteligencji. Wyrazem tych dą?e? by?a budowa Nowej Huty i nap?yw do Krakowa ogromnej rzeszy robotników. Sta?o si? jednak tak, ?e to w?aśnie środowiska artystyczne i naukowe kszta?tują charakter 800-tysi?cznego ju? miasta i stanowią jego najwi?kszy atut.
Małopolskie
