Gminy: Bochnia, Nowy Wiśnicz, Drwinia, Lipnica Murowana, ?apanów, Rzezawa, Trzciana, ?egocina
Od wczesnego średniowiecza do chwili obecnej miasto Bochnia i region boche?ski, po?o?one w historycznej Ma?opolsce, zawsze serdecznie wita?y przybywających tu gości z bli?szych oraz dalszych stron Polski i Europy.
Z historii wiadomym jest, ?e niema?a ich liczba pozosta?a tu na zawsze, odnajdując rozmaite mo?liwości swego rozwoju. Byli to w szczególności ci, którzy zauroczeni miastem i ziemią boche?ską odkryli, w?aśnie tutaj swoją ?yciową szans? na odniesienie sukcesu, zw?aszcza najbardziej odwa?ni i przedsi?biorczy. Jesteśmy przekonani, i? wspó?czesnoś? i czas przysz?y sprzyjają i sprzyja? b?dą podobnym postawom.
Zapraszamy do odwiedzenia powiatu boche?skiego. Mamy pewnoś?, ?e niezaprzeczalne walory tej ziemi spotkają si? z ?yczliwym zainteresowaniem, zw?aszcza inwestorów.
Inwestowaniu sprzyja bowiem strategiczne po?o?enie powiatu oraz harmonijne po?ączenie przesz?ości z tera?niejszością i z przysz?ością.
Powiat boche?ski, który zamieszkują wspaniali, dobrze wykwalifikowani ludzie, to bezpośrednie zaplecze metropolii krakowskiej, to brama z zachodu na Ukrain?, Bia?oruś i do Rosji, to świetne usytuowanie przy wa?nych szlakach komunikacyjnych, to dobrze rozwini?ta infrastruktura techniczna, wreszcie ekologiczne rolnictwo i przetwórstwo rolno-spo?ywcze prowadzone w czystym środowisku.
Powiat boche?ski to zarazem du?y rynek o wielu, wcią? jeszcze nie odkrytych mo?liwościach. Je?eli macie Pa?stwo pomys?y i pragniecie dobrze zainwestowa? swój kapita? - zapraszamy.
Znakomite zabytki kultury w zachwycającym krajobrazie - takie, jak zabytkowa kopalnia soli w Bochni, zamek w Nowym Wiśniczu, unikalny zespó? urbanistyczny Lipnicy Murowanej, kilkanaście urokliwych kośció?ków drewnianych rozrzuconych na terenie powiatu, obros?y tradycjami kośció? Bo?ogrobców w Che?mie i kazimierzowska, gotycka świątynia w ?apczycy - w po?ączeniu z Puszczą Niepo?omicką i innymi kompleksami leśnymi oraz zapleczem turystyki, sportu i agroturystyki w ?egocinie, stanowią atrakcj? nawet dla najbardziej wymagających turystów.
PONAD STO DWADZIEŚCIA LAT POWIATOWYCH TRADYCJI
Powiat - to s?owo wywodzące si? od s?owia?skiego wieta?, czyli wiecowa?. Dawniej oznacza? określoną okolic?, czyli obwód, w którym mieszka?cy kilku opoli - gmin, odbywali wspólne wiece i organizowali si? do obrony przed nieprzyjacielem. Powiaty ?ączy?y si? w ziemie a te w województwa. Powiat jako jednostka administracyjna by? te? okr?giem sądowym, a począwszy od drugiej po?owy XIV w. siedzibą sądu ziemskiego. Podzia? na powiaty zastąpi? wi?c dawniejszy - na kasztelanie.
W 1397 r. Ziemi? Krakowską podzielono na trzy powiaty - proszowicki, ?arnowiecki i krakowski. Doniego w?aśnie nale?a?a, wraz z najbli?szą okolicą, Bochnia. W XVI w. by?o ju? siedem powiatów: biecki, ksi?ski, lelowski, proszowicki, sądecki, szczyrzycki i śląski. Bochnia i drugie wtedy w tym rejonie miasto - Lipnica Murowana, wesz?y w sk?ad powiatu szczyrzyckiego. Od 1676 r. nowy podzia? administracyjny ustali? w województwie krakowskim 8 powiatów: czchowski, krakowski, lelowski, ksi?ski, proszowicki, sądecki i szczyrzycki (nale?a?a do niego Bochnia). Poniewa? na po?udniu zmieniono nieco jego granice, Lipnica Murowana znalaz?a si? odtąd w powiecie czchowskim. Taki podzia? przetrwa? do czasów pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej - ściślej do pa?dziernika 1772 r., kiedy po zaj?ciu tych ziem przez Austri? zniesiono polskie prawa i urz?dy. Tak?e dawny urząd starosty by? czymś zupe?nie innym ni? dzisiejszy. Ustanowiony przez króla Wac?awa II, wyst?powa? w średniowiecznej Polsce najpierw na szczeblu dzielnicy a nast?pnie w ziemiach i grodach. W XVII w. nastąpi?o zatarcie ró?nic pomi?dzy urz?dem starosty i urz?dem ziemskim.
Wskutek mo?ności kupowania tych urz?dów, starostwie ziemscy, grodowi i niegrodowi, “rozmno?yli si?" w szybkim tempie.
Monarchia austriacka, w której po pierwszym rozbiorze Polski znalaz? si? region boche?ski, by?a podzielona na kraje, te zaś na gubernie. Z ziem oderwanych wtedy od Rzeczypospolitej utworzono nową jednostk? administracyjną - kraj pod nazwą Galicja i Lodomeria. Kiedy w 1782 r. gubernie podzielono na mniejsze cyrku?y, Bochnia zosta?a siedzibą jednego z nich.
Na zachodzie i pó?nocy naturalną granic? cyrku?u boche?skiego, na d?ugim odcinku, stanowi?a Wis?a (nale?a?y wtedy do niego podkrakowskie Podgórze, Wieliczka i Niepo?omice). Na wschodzie wyznacza?y ją z kolei rzeki Dunajec i Bia?a. Granica po?udniowa mia?a charakter naturalny - by?y nią najdalej na pó?noc wysuni?te pasma Beskidu Wyspowego.
Cyrku?em zarządza? starosta austriacki. W 1848r utworzono obok cyrku?ów 74 bezirki zwane starostwami, na czele których stali marsza?kowie. Poniewa? cyrku? by? jednostką rządową, stanowi? jedynie namiastk? samorządności w dojrzewającej do autonomii Galicji. Stan taki przetrwa? do kolejnej reformy administracyjnej w monarchii austro-w?gierskiej, przeprowadzonej w 1867 r. W ramach autonomii zniesiono cyrku?y, pozostawiając powiaty z nowymi kompetencjami i starostą.
Powiat Boche?ski, w nadanym mu wtedy kszta?cie terytorialnym, przetrwa? z niewielkimi zmianami do reformy administracyjnej w 1975 r. W latach II wojny światowej Niemcy utworzyli Landkreis Krakau dla by?ych powiatów w Krakowie i w Bochni - oczywiście ze starostą niemieckim (nieco pó?niej w Bochni powsta?a ekspozytura z Landkomisarzem).
W kszta?cie terytorialnym sprzed 1939 r. reaktywowano powiat Boche?ski wkrótce po wyzwoleniu 4 lutego 1945 r. Kilka lat pó?niej od?ączono od niego Pod???e i Staniątki, pozostawiając jednak?e Niepo?omice z kilkoma okolicznymi miejscowościami - Wolą Batorską, Zabierzowem Boche?skim i Wolą Zabierzowską.
Powiat Boche?ski po raz kolejny reaktywowano z dniem 1 stycznia 1999 r. - niestety, w stosunku do stanu sprzed 1975 r. - w okrojonym kszta?cie terytorialnym. Niektóre miejscowości nale?ące wtedy do powiatu Boche?skiego, znajdujące si? w dzisiejszych gminach Gdów i Niepo?omice a tak?e ca?a gmina K?aj, w?ączone zosta?y do powiatu wielickiego; Uście Solne i kilka okolicznych miejscowości nale?y teraz do powiatu brzeskiego.
PO?O?ENIE I WALORY KRAJOBRAZOWE
Powiat boche?ski po?o?ony jest w środkowej cz?ści województwa ma?opolskiego. Od zachodu graniczy z powiatem wielickim a na krótkich odcinkach tak?e z krakowskim i myślenickim. Od po?udnia sąsiaduje z limanowskim, od wschodu z brzeskim. Na pó?nocy, za Wis?ą, znajduje si? powiat proszowicki.
Obszar powiatu boche?skiego rozciąga si? zasadniczo w uk?adzie po?udnikowym. Pó?nocna cz?ś? le?y na terenie Kotliny Sandomierskiej a przykrywają ją piaszczyste utwory polodowcowe. Typową rze?bą tego terenu są rozleg?e równiny (ok. 185 m n.p.m.). Po?udniowe tereny nale?ą do obszaru Pogórza Karpackiego, si?gając pó?nocnych szczytów Beskidu Wyspowego - Kamionnej (801 m n.p.m.) i Pasierbieckiej Góry (763 m n.p.m.). ?agodne wzniesienia Pogórza zbudowane są z fliszu karpackiego.
Zró?nicowana budowa geologiczna sprawia, ?e tutejsze wody zalegają na ró?nych g??bokościach - od dwóch do ponad dwudziestu metrów. Posiadają na ogó? niski stopie? mineralizacji, niemniej jednak spotyka si? ?ród?a o du?ej zawartości ?elaza i siarki, zaś w okolicach samej Bochni wyst?pują cenne solanki jodowo-bromowe.
Wody powierzchniowe powiatu to sie? rzek, z których typowo nizinnymi są tylko Wis?a i Drwinka. Natomiast Raba, Uszwica i Stradomka oraz mniejsze rzeczu?ki: Cichawka, Gróbka, Polanka, Przeginia, Sanka, Tarnawka, na znacznej cz?ści swej d?ugości mają charakter rzek górskich. Wszystkie rzeki p?ynące przez teren powiatu boche?skiego, pośrednio lub bezpośrednio, prowadzą wody do Wis?y. Rekreacji i wytchnieniu sprzyjają coraz czystsze wody Raby i Stradomki a tak?e podgórskich strumieni.
Natura da?a wi?c regionowi boche?skiemu krajobraz wyjątkowej pi?kności, natomiast dzia?alnoś? Cywilizacyjna ludzi zamieszkujących te ziemie wzbogaca?a je przez stulecia o godne poznania obiekty kultury materialnej i sztuki. Tereny rozpościerające si? pomi?dzy Drwinią, Groblą, Rzezawą, Jod?ówką, Bochnią, Nowym Wiśniczem, Chronowem, Lipnicą Murowaną, Rajbrotem, Rozdzielem, ?egociną, Kamionną, Trzcianą i ?apanowem, dostarczają niezapomnianych wra?e? estetycznych.
Widoki niezwyk?ej rozleg?ości i urody rozciągają si? przede wszystkim z panoramicznych wzniesie? Pogórza. Z niektórych, jak na przyk?ad z Patrii (364 m n.p.m) w Gierczycach ogarną? mo?na nieprawdopodobnie szeroką przestrze? - a wi?c prawie ca?y teren powiatu Boche?skiego, nadto przy dobrej widoczności równie? Tatry i Kraków, ca?ą po?a? Puszczy Niepo?omickiej i tereny daleko hen za Wis?ą, w kierunku Gór Świ?tokrzyskich! Pi?kne widoki mo?na podziwia? z Zoni nad Sobolowem, ze wzgórz Be?dna, Che?mu i ?apczycy, Jaroszówki, Kamyka, Leksandrowej, Leszczyny, Po?omia Du?ego, Muchówki, Nieszkowic Wielkich, Pogwizdowa, Sobolowa, Trzciany, Kierlikówki, Ujazdu, Lubomierza czy Zbydniowa.
?adnych, cho? zupe?nie odmiennych widoków, dostarcza krajobraz pó?nocnej cz?ści powiatu. Jest to, jak ju? wcześniej zaznaczono, inna kraina geograficzna, Kotlina Sandomierska - ze wsiami o prastarym rodowodzie: Bessowem, Bogucicami, Cerekwią, Drwinią, Dziewinem, Mikluszowicami, Okulicami. Ju? same nazwy świadczą o ich bogatej przesz?ości, wielowiekowej historii i dawności, a w ostatnich latach potwierdzają ten fakt fascynujące odkrycia archeologiczne.
We wschodnich i środkowych partiach Lasu Grobla napotykamy na biegi kilkudziesi?ciu strug i potoków przep?ywających dnem wilgotnych starorzeczy, przewa?nie o wyd?u?onych, esowatych kszta?tach.
Brzegi ich pozbawione są drzew i tworzą niezwykle urokliwe jasnozielone, świetliste wst?gi ?ąk kilkudziesi?ciometrowej szerokości wśród cienistego lasu. Podczas w?drówki po liniach leśnych, nie sposób po kilkakro? nie zauwa?y? i nie upaja? si? widokiem tych miejsc - spostrzega nie bez s?uszności Julian Zinkow, autor najnowszego przewodnika po Puszczy Niepo?omickiej.
CZYNNIKI ROZWOJU
Potencjalne zasoby naturalne powiatu boche?skiego to, oprócz pok?adów soli kamiennej w Siedlcu i Moszczenicy, ?wiry i i?y. Stosunkowo ma?o znanym jest fakt, ?e w Rajbrocie wyst?puje w?giel, w ?egocinie i Muchówce gazolina, natomiast w Drwini i Grobli z?o?a ropy naftowej oraz gazu. Jedynie te ostatnie są eksploatowane, co potwierdzają doś? liczne urządzenia wydobywcze, charakterystyczne dla nadwiśla?skiego krajobrazu.
Z?o?e podstawowego bogactwa mineralnego tej ziemi - soli, eksploatowane w Bochni nieprzerwanie przez siedem i pó? wieku - zosta?o wyczerpane przed dziesi?ciu laty. Od 1995 r. na bazie zabytkowych wyrobisk solnych funkcjonuje Uzdrowisko Kopalnia Soli Bochnia. W Bochni wyst?pują te? na g??bokości oko?o stu metrów wody geotermalne, lecz dotychczas nie by?y wykorzystywane. W ?apczycy z kolei znajdują si? gorące ?ród?a solanki, wzbogaconej wartościowymi dodatkami jodu i bromu.
W powiecie Boche?skim funkcjonuje ponad 4 800 podmiotów gospodarczych, z których 37 procent zajmuje si? handlem detalicznym i hurtowym. Dzia?alnoś? produkcyjną prowadzi 15 procent, czyli 686 podmiotów. Są wśród nich są cztery przedsi?biorstwa pa?stwowe, 20 spó?ek prawa handlowego z udzia?em kapita?u zagranicznego, 32 spó?dzielnie; inne są w?asnością osób fizycznych i ich spó?ek. Wi?kszoś? gmin powiatu posiada wolne obiekty i tereny do zagospodarowania pod średniej wielkości zak?ady produkcyjne przemys?u lekkiego lub przetwórczego.
G?ównym rynkiem pracy jest oczywiście miasto Bochnia ze “Stalproduktem" S.A. na czele - najwi?kszym zak?adem produkcyjnym powiatu, zatrudniającym blisko dwa tysiące pracowników. Firma nale?y do grupy najlepszych przedsi?biorstw w Polsce (notowana na Warszawskiej Gie?dzie Papierów Wartościowych, na swoje wyroby posiada mi?dzy inny: certyfikaty ISO X002 oraz ISO 14001, jest laureatem presti?owych wyró?nie?, m. in. Z?otego Medalu Targów “AUTOSTRADA' 96" w kategorii bezpiecze?stwa drogowego). W oparciu o najnowsze technologie walcowania stali na zimno wytwarza, na rynki krajowe i zagraniczne, wysokiej jakości kszta?towniki stalowe gi?te, ochronne bariery drogowe, oście?nice stalowe drzwiowe, blachy i taśmy elektrotechniczne krzemowe, anizotropowe-transformatorowe oraz izotropowe-prądnicowe, rdzenie toroidalne zwijane. Posiada w?asną sie? dystrybucji wyrobów w Gdyni Krakowie, Szczecinie, Tarnowie, W?oc?awku i Zamościu. “Stalprodukt" dysponuje tak?e Sk?adem Celnym Publicznym o powierzchni sk?adowania 1660 m kw. z urządzeniami d?wigowymi do za?adunku i wy?adunku.
Prawdziwie Boche?ską specjalnością sta? si? przemys? ch?odniczy, produkujący mi?dzy innymi wysokiej klasy zamra?arki i witryny ch?odnicze dla handlu i gastronomii. Obecnie w powiecie boche?skim dzia?a na tym rynku kilka dynamicznych firm, zatrudniających po kilkuset pracowników, m. in. Zak?ad Produkcji Urządze? Ch?odniczych Bolarus S.A., Zak?ad Produkcji Doświadczalnej CEBEA, IGLOO, COLD, MAWI. Zdrowa konkurencja pomi?dzy nimi przyczynia si? do ciąg?ego podnoszenia jakości oferowany produktów oraz konieczności stosowania najnowszy rozwiąza? technologicznych.
Zio?a jednorodne, lecznicze mieszanki zio?owe szeroki asortyment doskona?ych herbat zio?owy i zio?owo-owocowych typu fix produkuje du?y boche?ski Zak?ad Produkcyjny Krakowskich Zak?adów Zielarskich “Herbapol" S.A.
Dynamicznie rozwija si? równie? przetwórstwo spo?ywcze. Znaczne sukcesy i nowe rynki zbytu systematycznie zdobywa PPUH “Mag", produkujące kaw? naturalną i kaw? instant (kooperuje w tym zakresie z koncernem Nestle - najwi?kszym na świecie producentem kawy rozpuszczalnej). Zarazem “Mag" jest generalnym przedstawicielem i autoryzowanym dystrybutorem ekspresów ciśnieniowych do parzenia kawy w?oskiej firmy “Saeco", dysponuje ponadto nowocześnie wyposa?oną drukarnią. Zatrudnia oko?o 300 osób i posiada tytu?y “Najwy?sza Jakoś? Ma?opolska" oraz “Firma przyjazna dla środowiska". Jest równie? mecenasem w zakresie znaczących przedsi?wzi?? kulturalnych (sponsor filmu Ogniem i mieczem, spektaklu Kir Sceny Plastycznej KUL Leszka Mądzika, p?yty Nic nie boli, tak jak ?ycie zespo?u Budka Suflera).
Przetwórnia i zamra?alnia warzyw i owoców “Zamvinex" w ?ąkcie Górnej przetwarza miejscowe p?ody rolne. Zak?ady mleczarskie Okr?gowej Spó?dzielni Mleczarskiej w Bochni i “Ekomilk" w ?apanowie prowadzą skup i przetwórstwo mleka, zwi?kszając systematycznie asortyment atrakcyjnych i poszukiwanych na rynku przetworów. “Ekomilk" produkuje je na bazie ekologicznego surowca, pozyskiwanego z w?asnego gospodarstwa Koniczynka - Liplas. Firma “Gallod" w Leszczynie wytwarza szeroką gam? smakowitych lodów. Na terenie powiatu boche?skiego dzia?a ponadto szereg znakomitych piekarni, niekiedy o kilkudziesi?cioletnich tradycjach, dostarczających wyrobów piekarniczych o wysokich walorach smakowych. Powodzeniem cieszą si? przetwory mi?sne, wytwarzane przez firm? BBA w Rajbrocie a tak?e wyroby Zak?adu Uboju i Przetwórstwa Drobiu “Exodus" w Trzcianie. Świetne przetwory rybne produkuje Boche?ski “Contimax".
Powiat Boche?ski posiada dobrą infrastruktur? techniczną. Tworzy ją mi?dzy innymi 451 km dróg.
Z zachodu na wschód przebiega t?dy droga E 40 (w przysz?ości planowana autostrada A 4 z w?z?em komunikacyjnym w Proszówkach pod Bochnią). Przez teren powiatu wiodą trzy drogi wojewódzkie oraz 331 km dróg powiatowych. Od drogowych przejś? granicznych ze S?owacją - w Piwnicznej, Niedzicy, ?ysej Polanie i Chy?nem dzieli miejscowości powiatu boche?skiego nieco ponad sto kilometrów. Kilkudziesi?ciominutowa jazda samochodem pozwala dotrze? do atrakcyjnych terenów górskich - Beskidu Wyspowego, Beskidu Sądeckiego i Pienin, Gorców, niewiele d?u?sza - do Tatr.
Doskona?e usytuowanie drogowe Bochni i innych miejscowości powiatu Boche?skiego wzgl?dem Krakowa (od 30 do 60 km) świetnie uzupe?nia magistrala kolejowa Kraków - Medyka, dzi?ki której Bochnia posiada bezpośrednie po?ączenia komunikacyjne z wa?nymi ośrodkami w kraju: Krakowem, Katowicami i aglomeracją śląską, Cz?stochową, ?odzią, Opolem, Jelenią Górą, Wroc?awiem, Poznaniem, Szczecinem, Ko?obrzegiem, Warszawą (ekspresy Pieniny, Malinowski, Ma?opolska - do Gdyni), Przemyślem, Lublinem, Zamościem, Krynicą i Zagórzem a tak?e zagraniczne - z w?gierskim Pécs.
Bardzo dobrze rozwini?ta jest na terenie powiatu Boche?skiego sie? telekomunikacyjna. Wszystkie gminy posiadają ?ącznoś? automatyczną, w wi?kszości na bazie nowoczesnych central cyfrowych i ?ącz świat?owodowych. Telefony posiada 18 tysi?cy abonentów. Us?ugi telekomunikacyjne i pocztowe świadczy na terenie powiatu Boche?skiego 25 placówek. Ponadto ju? prawie ca?kowicie pokrywają jego obszar sieci telefonii GSM. W Miejskim Domu Kultury w Bochni, ul. Regis 1, otwarta jest kawiarnia internetowa (tel. 014 611 75 30) z pi?cioma stanowiskami komputerowymi. Jest ona ogólnodost?pnym dostarczycielem us?ug internetowych w oparciu o Serwer Regionalny IGLOONET (?ącze 2 MBPS), oferuje wykonawstwo stron WWW i ich umieszczanie w Internecie, instalacj? i administracj? serwerami wirtualnymi (http://www.igloonet.bochnia.pl).
Na terenie powiatu Boche?skiego funkcjonuje 29 szkó? średnich i zawodowych, 2 szko?y policealne, 2 szko?y artystyczne. Jest ponadto 70 szkó? podstawowych oraz gimnazjów. Niektóre, jak na przyk?ad szko?a w Siedlcu, prowadzą oryginalne formy nauczania w aspekcie regionalnym. Przy czterech szko?ach średnich znajduje si? internaty dla 580 uczniów. W Lipnicy Murowanej dzia?a Katolicki Ośrodek Studiów Spo?ecznych, zaś we wsi ?azy Stacja Naukowa Instytutu Geografii Uniwersytetu Jagiello?skiego, która prowadzi badania środowiska geograficznego obszaru granicznego mi?dzy Karpatami a Kotliny Sandomierską.
S?u?b? ochrony zdrowia w powiecie Boche?skim tworzą Szpital Powiatowy z 231 ?ó?kami oraz 28 przychodni i ośrodków zdrowia z 62 poradniami. Sie? t? uzupe?nia 65 gabinetów prywatnych oraz 16 aptek.
Obs?ug? czytelniczą na terenie powiatu prowadzi 37 bibliotek z Powiatową i Miejską Biblioteką Publiczną im. Jana Wiktora w Bochni na czele. W Bochni znajduje si? oddzia? Archiwum Pa?stwowego w Krakowie. W powiecie dzia?a 38 domów kultury i świetlic, kino “Jutrzenka" w Bochni oraz 5 muzeów: Muzeum im. Stanis?awa Fischera w Bochni, muzea wiśnickie Muzeum Pamiątek po Janie Matejce “Koryznówka" oraz Muzeum Biograficzne Stanis?awa Klimowskiego, ponadto muzea parafialne w Che?mie nad Rabą i w Okulicach. Mo?na równie? zwiedza? b?dący nadal w odbudowie zamek wiśnicki.
Stosunkowo dobrze rozwini?ta jest infrastruktura s?u?ąca turystyce i rekreacji. Dziesi?? hoteli i pensjonatów dysponuje miejscami noclegowymi o ?ącznej liczbie 400 ?ó?ek. Ponadto 34 gospodarstwa agroturystyczne mogą przyją? jednorazowo oko?o dwustu wczasowiczów. W powiecie boche?skim jest 5 p?vwalni, w tym dwie kryte - w Bochni i Proszówkach. Z basenów otwartych mo?na skorzysta? w Nowym Wiśniczu, ?ąkcie Dolnej i ?egocinie. Gastronomia powiatowa to 113 punktów -restauracji, barów i innych placówek. Mo?liwoś? zrobienia udanych zakupów daje blisko tysiąc sklepów, w tym kilka wi?kszych typu market - otwartych ostatnio w Bochni, o powierzchni od kilkuset do paru tysi?cy metrów kwadratowych.
Obs?ug? bankową prowadzą oddzia?y kilku banków - w Bochni i niektórych gminach powiatu (Bank Przemys?owo-Handlowy S.A., PKO Bank Pa?stwowy S.A., Bank Polska Kasa Opieki S.A., Bank Spó?dzielczy Rzemios?a, Krakowski Bank Spó?dzielczy, Kredyt Bank PBI).
W powiecie boche?skim przesz?o 90 procent gospodarstw domowych posiada wod? bie?ącą. Do oczyszczalni ścieków pod?ączonych jest oko?o 20 procent z tej liczby; w ostatnim czasie prowadzona jest budowa kanalizacji, szczególnie intensywnie w mieście Bochni i gminie Bochnia. W powiecie są cztery wysypiska odpadów sta?ych.
Powiat boche?ski - wraz ze swoimi zasobami naturalnymi, wolnymi terenami i obiektami pod inwestycje, pe?ną infrastnikturą techniczną, wysoko wykwalifikowaną kadrą (w planach utworzenie wy?szej szko?y zawodowej), przy bliskości i ?atwej dost?pności rynków po?udniowych i wschodnich - mo?e sta? si? dobrym terenem lokowania inwestycji dla kapita?u rodzimego i zagranicznego.
Znajdujące si? na tym terenie zabytki, zagospodarowanie turystyczne, atrakcyjne tereny wypoczynkowe (czyste wody, pi?kne lasy, nieska?one tereny, itp.), sprzyjają nie tylko planowaniu tu d?u?szego wypoczynku, lecz tak?e organizowaniu konferencji i sympozjów w atrakcyjnych miejscach - kopalni soli w Bochni, na zamku w Wiśniczu czy wreszcie w niedawno otwartym Regionalnym Ośrodku Kszta?cenia Kadr Turystyki Wiejskiej w ?egocinie. Tak wszechstronna i zró?nicowana oferta powiatu stwarza mo?liwości, aby sta? si? on zapleczem turystyczno-wypoczynkowym, nie tylko dla pobliskiego Krakowa, lecz ca?ego województwa ma?opolskiego.
Powiat Boche?ski ma jeszcze inne oryginalne mo?liwości. W 1997 r. odby?y si? w Bochni, przed wyborami parlamentarnymi, sonda?owe prawybory. Zaznaczy?y si? wysoką frekwencją i tym, ?e lepiej od prawyborów organizowanych w innych ośrodkach, odzwierciedli?y preferencje wyborcze Polaków. Powodzenie prawyborów w Bochni, mierzone zainteresowaniem znanych polityków i mieszka?ców miasta, oraz powiatu, sk?ania do organizowania ich z powodzeniem tak?e w przysz?ości.
INFORMACJA O STANIE ŚRODOWISKA NATURALNEGO W POWIECIE BOCHE?SKIM
1 . DANE OGÓLNE I KLIMAT
Powiat Boche?ski zajmuje powierzchni? 63 100 ha i zamieszkuje go 98000 mieszka?ców , w jego sk?ad wchodzi 9 gmin . Na terenie powiatu zlokalizowane są dwa miasta Bochnia i Nowy Wiśnicz w których mieszka ?ącznie 32 200 mieszka?ców . Ludnoś? miejska stanowi 32,9 % natomiast na terenach wiejskich zamieszkuje 67,1 % mieszka?ców powiatu . Teren powiatu jest bardzo zró?nicowany pod wzgl?dem morfologicznym gdy? cz?ś? pó?nocna po?o?ona jest w Kotlinie Sandomierskiej a po?udniowa na obszarze Pogórza Wiśnickiego . Po?udniowym skrajem powiat boche?ski le?y w rejonie Beskidu Wyspowego . Najni?ej po?o?ony teren powiatu znajduje si? w gminie Drwinia i wznosi si? 181 m. npm . Najwy?szy punkt to szczyt po?o?onej w gminie ?egocina góry Kamionna której wysokoś? wynosi 802 m. npm . Zró?nicowany jest równie? klimat powiatu . Region Kotliny Sandomierskiej zaliczany jest do najcieplejszych terenów w Polsce , umiarkowanie wilgotny , ze średnią temperaturą roku powy?ej 8 oC i d?ugim okresem wegetacyjnym . Średnie roczne sumy opadów w rejonie Kotliny Sandomierskiej kszta?tują si? na poziomie 600 – 700 mm , a średnie pr?dkości wiatrów , o przewa?ających kierunkach zachodnich i pó?nocno zachodnich , wahają si? w granicach 2,5 do 3,4 m/s . W rejonie Pogórza Wiśnickiego średnia roczna temperatura wynosi 6 do 8 oC a w wy?szych terenach Beskidu Wyspowego 4,5 do 6 oC . W regionie Pogórza średnia suma opadów rocznych waha si? w granicach 700 do 850 mm . ?agodząco na klimat wp?ywają wi?ksze kompleksy leśne , g?ównie Puszcza Niepo?omicka .
2. GEOLOGIA I ROLNICTWO
Powiat boche?ski le?y na styku dwóch du?ych struktur geologicznych tj. Pogórza Karpackiego i Kotliny Sandomierskiej . Kotlin? budują utwory mioce?skie przykryte cienką warstwą utworów czwartorz?dowych . Podstawowym budulcem Pogórza jest flisz Karpacki – niejednorodna , krucha , ?atwo rozpadająca si? mieszanina : ?upków , margli , glin , i?ów , zlepie?ców i piaskowców . Z budową geologiczną związane jest wyst?powanie surowców mineralnych . W powiecie boche?skim wyst?pują z?o?a ropy naftowej w gminie Drwinia , z?o?a gazu ziemnego na styku gmin ?egocina , Trzciana i Nowy Wiśnicz a tak?e w gminie Rzezawa . Na terenie Bochni , Siedlca , Moszczenicy i ?apczycy wyst?puje sól kamienna ( oko?o 187 800 tys. ton ) . Ponadto wyst?pują jeszcze z?o?a piaskowca ( Sobolów ) oraz kopalin pospolitych : piasków , ?wirów i surowców ilastych . Na terenie wsi ?apczyca zosta?y udokumentowane z?o?a wód mineralnych .Eksploatacj? cz?ści z?ó? kopalin pospolitych ogranicza ich usytuowanie w obr?bie obszarów obj?tych ochroną oraz zaleganie pod glebami o wysokiej bonitacji .
U?ytki rolne w powiecie boche?skim zajmują powierzchni? 38 457 ha co stanowi 60,1 % powierzchni powiatu . Oko?o 35 % u?ytków rolnych znajduje si? w terenach podgórskich o nachyleniu ponad 15 % dlatego podczas intensywnych opadów grunty te nara?one są na silną erozj? która obni?a ich wartoś? bonitacyjną .
Wobec du?ego rozdrobnienia gospodarstw rolnych i ich znacznego niedoinwestowania wy?ącznie z produkcji rolnej ?yje oko?o 18 % mieszka?ców wsi . Pozostali utrzymują si? z pracy w innych sektorach gospodarki , a produkcja rolna stanowi tylko uzupe?nienie bud?etów rodzinnych .
3. ZASOBY WODNE POWIATU BOCHE?SKIEGO .
Wody podziemne
Zasoby wód podziemnych powiatu są ubogie i nawet porównując do niskiej średniej zasobności wód podziemnych w kraju są ni?sze od tej średniej ponad dwukrotnie . Na terenie powiatu wyst?pują g?ównie zbiorniki wodne w utworach czwartorz?dowych dolinnych ( holoce?skich ) zb. „Raba – Wis?a” i Zb. „Dolina rzeki Stradomki”. Cz?ściowo swym zasi?giem obszar powiatu obejmuje zbiornik wód w utworach trzeciorz?dowych –Mokrzyska oraz zbiornik wód podziemnych trzeciorz?dowych we fliszu karpackim „Iwkowa - Bochnia - ?apanów”. Wody podziemne z utworów fliszowych wykazują niski stopie? mineralizacji i odczyn pH od 5,0 do 8,0 .Wydajnoś? uj?? istniejących w tym rejonie jest bardzo zró?nicowana i waha si? w granicach od 0,1 do 12 m3/h .
Zasi?g zbiornika Mokrzyska i jego parametry na terenie powiatu Boche?skiego są bardzo s?abo rozpoznane . zbiorniki wód w utworach czwartorz?dowych są bardziej zasobne ale z uwagi na s?abe izolowanie z?o?a są nara?one na wp?yw oddzia?ywa? antropogenicznych co obni?a jakoś? wody .
Wody powierzchniowe
Zasoby wód powierzchniowych powiatu są stosunkowo du?e z uwagi na przep?ywające przez teren powiatu rzeki Raba ( przep?yw średnioroczny w rejonie Proszówek 17,60 m3/s ) oraz Wis?a ( przep?yw średnioroczny w rejonie Świniar 135 m3/s ) . Rzeka Wis?a i Raba jest w administracji Okr?gowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w Krakowie . Pozosta?e cieki są zaliczone do urządze? melioracji podstawowych a ich utrzymaniem zajmuje si? Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządze? Wodnych Inspektorat Rejonowy w Bochni i Inspektorat Rejonowy w Proszowicach . ?ącznie na terenie powiatu do urządze? melioracji podstawowych zaliczono 267 km rzek i potoków . G?ówne cieki zaliczone do melioracji podstawowych to : Stradomka , Drwinka , Uszwica , Gróbka , Leksandrówka , Potok Sanecki , Tarnawka , Polanka i Babica . Na terenie powiatu brak jest wi?kszych zbiorników wód powierzchniowych i jezior .
Jakoś? wód powierzchniowych jest badana w laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska Delegatura w Tarnowie .Na terenie powiatu zosta?y wyznaczone sta?e punkty poboru próbek wody do bada? : trzy punkty kontrolne na Rabie , dwa punkty kontrolne na Stradomce , dwa na Gróbce i jeden na rzece Uszwicy w Rajbrocie . Ponadto stan czystości rzek jest wyrywkowo badany przy okazji ró?nych inwestycji .
Ogólnie mo?na powiedzie? , ?e stan czystości rzek w powiecie boche?skim jest z?y . G?ównym ?ród?em zanieczyszcze? rzek są ścieki komunalne i przemys?owe . Minister Ochrony Środowiska , Zasobów Naturalnych i Leśnictwa ustali? w drodze rozporządzenia trzystopniową klasyfikacj? czystości wód powierzchniowych oraz dopuszczalne wartości wska?ników zanieczyszcze? dla ka?dej z klas czystości :
Kl. I – Wody nadające si? do :
a . Zaopatrzenia ludności w wod? do picia
b. Zaopatrzenia zak?adów wymagających wody o jakości wody do picia
c. Bytowania w warunkach naturalnych ryb ?ososiowatych;
Kl. II – Wody nadające si? do :
a. Bytowania w warunkach naturalnych innych ryb ni? ?ososiowate,
b. Chowu i hodowli zwierząt gospodarskich,
c. Celów rekreacyjnych , uprawiania sportów wodnych oraz do urządzania zorganizowanych kąpielisk;
Kl. III – Wody nadające si? do :
a. zaopatrzenia zak?adów innych ni? zak?ady wymagające wody o jakości wody do picia,
b. nawadniania terenów rolniczych, wykorzystywanych do upraw ogrodniczych oraz upraw pod szk?em i pod os?onami z innych materia?ów.
Wed?ug danych opublikowanych przez WIOŚ w ostatnim raporcie o stanie środowiska wi?kszoś? rzek naszego powiatu nie mieści si? w ?adnej z wymienionych wy?ej klas czystości . W ostatnim czasie wida? jednak ?e sytuacja w tym zakresie zaczyna si? nieco poprawia? . Na przyk?ad Raba jest obecnie w Kl. I pod wzgl?dem grupy wska?ników fizyko-chemicznych , w Kl. II pod wzgl?dem wska?ników hydrobiologicznych oraz w Kl. III dla wska?ników bakteriologicznych . Jako ocen? ogólną przyjmuje si? najni?szą klasyfikacj? z trzech wymienionych grup wska?ników zanieczyszcze? . Dla rzeki Raby b?dzie to klasa III . Popraw? czystości Raby wią?e si? z oddaniem do u?ytkowania oczyszczalni ścieków w Rabce . Zgodnie z wymienionym wcześniej raportem pozaklasowe wody prowadzą rzeki : Wis?a , Gróbka i Uszwica . Wody Drwinki i Stradomki mieszczą si? w wed?ug oceny ogólnej w III klasie czystości . W przysz?ości mo?na oczekiwa? , ?e w miar? budowy nowych oczyszczalni ścieków , i pod?ączaniem do kanalizacji dalszych miejscowości jakoś? wód w rzekach ulegnie dalszej poprawie . Budowa wodociągów wiejskich bez równoczesnej budowy kanalizacji powoduje zwi?kszenie ilości ścieków nieoczyszczonych wprowadzanych do wód powierzchniowych i wp?ywa niekorzystnie na ich jakoś? .
4. ZAGRO?ENIE POWODZIOWE
Stopie? i rodzaj zagro?enia powodziowego terenów w powiecie boche?skim jest zró?nicowany i zale?y od ukszta?towania terenu , jego wysokości oraz charakteru przep?ywających cieków wodnych . Cz?ści pó?nocne po?o?one nisko w Kotlinie Sandomierskiej nara?one są na zalanie wezbranymi wodami przep?ywających tam rzek ( g?ównie rzeki Wis?y i Raby ) . Karpackie dop?ywy Wis?y podczas intensywnych opadów w krótkim czasie wprowadzają do jej koryta znacznie zwi?kszone ilości wody . Wis?a na tym odcinku ma charakter rzeki nizinnej o ma?ym spadku i wolnym przep?ywie dlatego skumulowane fale powodziowe jej dop?ywów powodują ?e zagro?enie powodziowe Wis?y utrzymuje si? jeszcze d?ugo po ustaniu opadów . W pó?nocnej cz?ści powiatu , g?ównie w gminie Drwinia , znajduje si? oko?o 5 700 ha terenu najbardziej nara?onych na niebezpiecze?stwo zalania . Tereny te są chronione wa?ami przeciwpowodziowymi . Wa?y przeciwpowodziowe posiadają rzeki Wis?a , Raba , Drwinka , Gróbka oraz niektóre odcinki ich dop?ywów . ?ącznie na terenie powiatu znajduje si? 116 km wa?ów przeciwpowodziowych . Wszystkie wa?y są utrzymywane w nale?ytym stanie technicznym przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządze? Wodnych który dokonuje corocznych komisyjnych przeglądów wa?ów oraz zleca ich remonty , konserwacj? i modernizacj? . Zagro?enie powodziowe rzeki Raby zosta?o znacznie obni?one z chwilą wybudowania zbiornika zaporowego w Dobczycach który wyd?u?a i obni?a wysokoś? fali powodziowej . Nisko po?o?one tereny powiatu , szczególnie w pobli?u wa?ów , oprócz zalania nara?one są na lokalne podtopienia spowodowane utrudnionym odp?ywem wód deszczowych. Zupe?nie innego rodzaju zagro?enie wyst?puje w po?udniowej cz?ści powiatu. Przep?ywające przez ten teren rzeki i potoki mają charakter typowo górski o du?ym spadku i szybkim przep?ywie . Cieki te podczas intensywnych opadów gwa?townie zwi?kszają swój przep?yw powodując erozj? koryta i brzegów niszcząc mosty , drogi oraz zlokalizowane nad brzegami gospodarstwa domowe i inne obiekty . W celu ochrony przed niszczącym dzia?aniem wezbranych wód wykonuje si? ró?nego typu umocnienia brzegów rzek i potoków . Najwi?ksze zagro?enia spowodowane górskimi wezbraniami rzek wyst?pują w gminach : Trzciana , ?apanów oraz ?egocina .
5. GOSPODARKA WODNO – ŚCIEKOWA
W ostatnich latach nastąpi? znaczna rozbudowa wodociągów na terenach wiejskich powiatu boche?skiego . Do celów gospodarczych woda czerpana jest z uj?? wód powierzchniowych i podziemnych . Najwi?ksze uj?cie znajduje si? w Bochni na rzece Rabie o wydajności 120 l/s. Uj?cie to zaopatruje w wod? miasto Bochni? oraz kilka miejscowości w gminie Bochnia oraz w gminie Rzezawa . Planowana jest dalsza rozbudowa sieci wodociągowej zasilanej z tego uj?cia w kierunku Nowego Wiśnicza i Drwini . Obecnie realizowana jest budowa magistrali wodociągowej ?ączącej Bochni? z wodociągiem Brzeskim oraz trwa modernizacja stacji uzdatniania wody .Drugie uj?cie wód powierzchniowych znajduje si? na rzece Stradomce w so?ectwie Chrostowa w gminie ?apanów . Jest to uj?cie typu dennego o wydajności 2600 m3/d . Zasila ono w wod? miejscowości po?o?one w gminie ?apanów oraz Wol? Nieszkowską w gminie Bochnia . Uj?cie wód powierzchniowych funkcjonuje równie? w gminie ?egocina na Potoku Saneckim ( o wydajności 500 m3/d ) . Uj?cia wód podziemnych ze studni g??binowych mają gminy Nowy Wiśnicz ( wydajnoś? 34 m3/h ) , gmina Bochnia w miejscowości Siedlec ( 500 m3/d ) gmina Lipnica Murowana i gmina Rzezawa . Poni?sza tabelka przedstawia d?ugości sieci wodociągowych i ilości czerpanej wody z wodociągów zbiorowych . Są to ilości wody tylko z uj?? ewidencjonowanych . Rzeczywiste zu?ycie wody mo?e by? nawet ponad dwukrotnie wi?ksze gdy? szereg mieszka?ców korzysta z w?asnych uj?? nie obj?tych ewidencją .
Znacznie gorzej wygląda sytuacja z kanalizowaniem powiatu boche?skiego . Najwi?ksza oczyszczalnia ścieków znajduje si? w Bochni. Jest to oczyszczalnia mechaniczno – biologiczna o wydajności 9100 m3/d. Iloś? oczyszczanych ścieków wynosi od 3200 do 8200 m3/d. Oczyszczalnia ta nie posiada urządze? do redukcji związków biogennych dlatego obecnie planowana jest jej modernizacja aby dostosowa? st??enie związków biogennych w odp?ywie do zaostrzonych norm. Do pe?nego pokrycia siecią kanalizacyjną brakuje jeszcze w Bochni oko?o 50 km kanalizacji . W pozosta?ych gminach powiatu boche?skiego funkcjonują ni?ej wymienione oczyszczalnie :
- gmina ?egocina posiada oczyszczalni? mechaniczno – biologiczną w ?ąkcie Górnej o wydajności 800 m3/d ( oczyszczalnia ta obecnie nie jest w pe?ni wyko?ystana z uwagi na s?abo rozbudowaną sie? kanalizacyjną ) .
- gmina Nowy Wiśnicz posiada oczyszczalni? mechaniczno –biologiczną typu BIOBLOK-PS o wydajności 400 m3/d ( oczyszcza ona obecnie oko?o 286 m3/d )
- gmina Rzezawa posiada oczyszczalni? kontenerową typu KOS o wydajności 50 m3/d i w trakcie realizacji jest budowa oczyszczalni i kanalizacji w Borku .
- gmina Lipnica Murowana posiada oczyszczalni? kontenerową KOS-2 o wydajności 50 m3/d , oczyszczalni? EKOKLER o wydajności 60 m3/d , w trakcie rozrucu jest oczyszczalnia mechaniczno – biologiczna o wydajności 50 m3/d . Zak?ad mi?sny „BBA” w Rajbrocie posiada w?asną oczyszczalni? ścieków .
- gmina Bochnia posiada oczyszczalnie mechaniczno – biologiczne w Damienicach ( wydajnoś? 190 m3/d ) , w ?apczycy ( wydajnoś? 220 m3/d ), w Che?mie (wydajnoś? 13 m3/d ) oraz w Siedlcu ( w trakcie budowy , wydajnoś? 220 m3/d )
- gmina ?apanów posiada oczyszczalni? w Kobylcu o wydajności 300 m3/d ( oczyszcza aktualnie 70 m3/d ) oraz oczyszczalni? w Dąbrowicy o wydajności 70 m3/d ( oczyszcza 15 m3/d ) .
- gmina Trzciana posiada oczyszczalni? EKOKLER o wydajności 20 m3/d
- gmina Drwinia ma tylko dwie ma?e oczyszczalnie przyobiektowe o wydajności 3,5 m3/d oraz 4,5 m3/d .
Oczyszczane jest obecnie w powiecie tylko oko?o 20 % ścieków . Pozosta?e ścieki gromadzone są najcz?ściej w przydomowych szambach i są wywo?one na bez oczyszczenia i bez przestrzegania zasad rolniczego wykorzystania ścieków na ?ąki lub pola uprawne . Cz?sto te? odprowadzane są bezpośrednio do cieków lub rowów przydro?nych bąd? melioracyjnych . Taki stan gospodarki ściekowej powoduje , ?e pomimo zmniejszenia ilości ścieków przemys?owych odprowadzanych do wód , nadal stan czystości wód w rzekach i potokach utrzymuje si? na z?ym poziomie .
6. STAN CZYSTOŚCI POWIETRZA .
Na terenie powiatu nie ma obszarów podlegających zaostrzonym re?imom w zakresie ochrony powietrza , takich jak parki narodowe czy strefy ochrony uzdrowiskowej . Wartości dopuszczalnych st??e? substancji zanieczyszczających w powietrzu zosta?y określone w Rozporządzeniu MOŚZNiL z dnia 28 04 1998 r. Stan zanieczyszczenia atmosfery powiatu boche?skiego jest wynikiem przede wszystkim lokalnej emisji zanieczyszcze? i warunków rozprzestrzeniania si? zanieczyszcze? w powietrzu . G?ównymi ?ród?ami emisji zanieczyszcze? do powietrza są : zak?ady przemys?owe , przedsi?biorstwa energetyki cieplnej , kot?ownie , komunikacja i rolnictwo . Cz?ś? zanieczyszcze? powietrza pochodzi z emitorów znajdujących si? poza terenem powiatu . Rozk?ad cz?stości wyst?powania kierunków wiatrów dowodzi ?e g?ównie są to zanieczyszczenia nanoszone z kierunku zachodniego . Poziom zanieczyszcze? py?owych i gazowych jest kontrolowany przez WSSE w ramach Pa?stwowego Monitoringu Środowiska . Wed?ug danych opublikowanych przez WIOŚ zanieczyszczenie powietrza na terenie Bochni mieści?o si? w dopuszczalnych normach za wyjątkiem st??enia fluoru i formaldehydu których st??enia w powietrzu by?y wy?sze od dopuszczalnych norm . Najbardziej zagro?one zanieczyszczeniem powietrza tereny powiatu to obszar Bochni i jej najbli?sze okolice z uwagi na koncentracj? przemys?u , du?e skupisko mieszka?ców oraz sąsiedztwo drogi E-4 o du?ym nat??eniu ruchu . W ostatnich latach na terenie Bochni zosta?a ograniczona emisja zanieczyszcze? do powietrza w wyniku modernizacji kilku starych kot?owni w?glowych cz?sto z zamianą na kot?ownie opalane olejem lub gazem . Szczególną aktywnoś? w tym zakresie wykaza? Boche?ski MPEC – likwidacja kot?owni na os. S?onecznym i pod?ączenie bloków mieszkalnych do nowej kot?owni w ul. Poniatowskiego , Modernizacja kot?owni na os. Solna Góra na kot?owni? olejową . W przysz?ości nale?y oczekiwa? dalszego ograniczenia ilości zanieczyszcze? wprowadzanych do powietrza w wyniku t. z. „niskiej emisji” .
7. ODPADY
Opady stanowią jeden z powa?niejszych problemów gospodarczych i ekologicznych dla gmin powiatu boche?skiego . W chwili obecnej tylko gmina Lipnica Murowana i gmina Rzezawa ma w pe?ni prawnie uregulowane wysypisko odpadów komunalnych . Są to jednak tylko niewielkie wysypiska ( 1,27 i 1,16 ha ) które mogą odbiera? odpady tylko ze swojej gminy . Czasowe zezwolenia na gromadzenie odpadów na wysypiskach które nie spe?niają obowiązujących standardów posiadają gminy ?egocina i Nowy Wiśnicz. Pozosta?e gminy , w tym miasto Bochnia nie posiadają legalnych wysypisk . W ościennych powiatach równie? brak jest wysypisk które mog?yby przyjmowa? odpady z naszego terenu dlatego zarządy gmin zmuszone są szuka? odbiorców odpadów w odleg?ych miejscowościach w województwie śląskim lub podkarpackim . Taki daleki transport odpadów jest bardzo drogi dlatego istnieje pilna potrzeba budowy jednego du?ego lub kilku mniejszych wysypisk na terenie powiatu . Mieszka?cy , aby unikną? kosztów wywozu odpadów tworzą nielegalne dzikie wysypiska , najcz?ściej na obrze?ach lasów i nad brzegami rzek i potoków. Sprawcy takich wykrocze? są trudni do wykrycia . Likwidacja dzikich wysypisk nale?y do zada? w?asnych gmin , ale najcz?ściej brakuje na nie środków . Budowa wysypiska jako zadanie najpilniejsze powinno by? realizowane w pierwszej kolejności ale nie wyczerpuje wszystkich dzia?a? które powinny by? podj?te w tej sprawie . Koniecznym jest opracowanie zgodnego ze standardami UE programu obejmującego : zbieranie , segregacj? , odzysk surowców wtórnych , utylizacj? odpadów organicznych oraz sk?adowanie z wydzieleniem miejsca na gromadzenie odpadów niebezpiecznych . Dopiero realizacja takiego programu zapewni bezpieczne ekologicznie i ekonomicznie uzasadnione usuwanie odpadów .
8. PRZYRODA POWIATU BOCHE?SKIEGO
Powiat boche?ski le?y w obr?bie dwóch jednostek geomorfologicznych. Pó?nocna cz?ś? nale?y do Kotliny Sandomierskiej, po?udniowa to obszar Pogórza Karpackiego i niewielkiego skrawka Beskidu Wyspowego.
Ma to zasadniczy wp?yw na bogactwo i ró?norodnoś? zasobów przyrodniczych powiatu tj. na: budow? geologiczną, wody, gleby, szat? roślinną i krajobraz.
Lasy jako najcenniejszy element środowiska naturalnego zajmują ponad 25 % powierzchni powiatu. Jest to znacznie mniej ni? wynosi średnia lesistoś? województwa ma?opolskiego / ok. 28,5 % / i lesistoś? Polski / ok. 28,7 % /.
Wśród typów siedliskowych na po?udniu powiatu dominują siedliska lasu wy?ynnego i lasu mieszanego wy?ynnego, na pó?nocy boru mieszanego. W sk?adzie gatunkowym przewa?a sosna, dąb, jod?a i buk.
Lasy stanowiące w?asnoś? Skarbu Pa?stwa administrowane są przez trzy nadleśnictwa - Nadleśnictwo Niepo?omice 4 754 ha, Nadleśnictwo Brzesko 2 546 ha, Nadleśnictwo Dąbrowa Tarnowska 1 234 ha.
Razem stanowią powierzchni? 8 534 ha o przeci?tnej zasobności drzewostanów 240 m3/ha i przeci?tnym wieku 60 lat.
Lasy niepa?stwowe nad którymi nadzór sprawuje Starostwo Powiatowe zajmują powierzchnie 7 630 ha. Przeci?tna zasobnoś? jest ni?sza ni? w lasach pa?stwowych - wynosi 146 m3/ha, podobnie przeci?tny wiek drzewostanów jest ni?szy i wynosi ok. 55 lat
Ca?kowity zapas drewna na pniu w lasach niepa?stwowych powiatu boche?skiego mo?na szacowa? na ok. 1 091 000 m3 , z czego w roku 1998 pozyskano 8 005 m3. Stanowi to ok. 0,7% ich zasobów.
Zgodnie z uproszczonymi planami urządzania lasów przeci?tna masa drewna mo?liwa do pozyskania w ciągu 10 lat wynosi w przybli?eniu 15 m3/ha. W 1998 roku przeci?tna masa pozyskania wynios?a 1,1 m3/ha. Powy?sze dane liczbowe świadczą o prawid?owym u?ytkowaniu lasów w powiecie boche?skim.
W wielu przypadkach lasy powiatu stanowią du?e zwarte kompleksy o wyjątkowej wartości przyrodniczej, krajobrazowej i ochronnej. Lasy 4-ch gmin powiatu tj. ?apanowa, Trzciany, ?egociny i Lipnicy Murowanej o ?ącznej powierzchni 6 502 ha uznano za ochronne uznając ich wyjątkową rol? w ochronie gleb, zasobów wodnych i krajobrazu.
Ochrona przyrody na terenie powiatu realizowana jest przez obj?cie ochroną prawną powierzchni zgodnie z koncepcją systemu ochrony przyrody i krajobrazu oraz realizacj? ochrony indywidualnej.
System zak?ada stopniowanie form ochrony stosownie do zró?nicowania walorów i zasobów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych. W związku z powy?szymi za?o?eniami na terenie powiatu funkcjonują nast?pujące formy ochrony przyrody:
I. Obszary chronionego krajobrazu; O.Ch.K. Pogórza Wiśnickiego Bratucicki O.Ch.K.
Obejmują ponad 70 % powierzchni powiatu wyró?niającej si? krajobrazowo i zapewniają sposób zagospodarowania umo?liwiajacy utrzymanie stanu wzgl?dnej równowagi ekologicznej systemów przyrodniczych.
II. Parki krajobrazowe:
- istniejący od 1997 roku Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy
- projektowane : Park Krajobrazowy Puszczy Niepo?omickiej i ?ososi?sko-?egoci?ski Park Krajobrazowy.
Zastosowanie tej formy ochrony ma na celu zachowanie wartości przyrodniczych, historycznych i kulturowych, ich popularyzacj? i upowszechnianie w warunkach racjonalnego gospodarowania.
Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy zajmuje powierzchni? 14 311 ha, o wyjątkowych walorach krajobrazowych wynikających z ró?norodności: rze?by terenu, warunków wodnych, glebowych i klimatycznych, bogactwa środowiska przyrodniczego.
Te wyjątkowe walory środowiska na przestrzeni wieków wykorzystywa? cz?owiek, tworząc unikalny obecnie krajobraz kulturowy w którym na szczególną uwag? zas?ugują uk?ady urbanistyczne Nowego Wiśnicza i Lipnicy Murowanej.
Realizacją celów wynikających z ustawy o ochronie przyrody w Parku kieruje Dyrekcja Zespo?u Parków Krajobrazowych Pogórza z siedzibą w Tarnowie.
III. Rezerwaty przyrody:
„Kamie? Grzyb” - Geologiczno-leśny rezerwat przyrody o statusie rezerwatu cz?ściowego, obejmujący powierzchni? 1,83 ha buczyny karpackiej z ciekawą form? skalną o kszta?cie grzyba, po?o?ony na stokach Bukowca w okolicach Leksandrowej.
„Kamionna” - Rezerwat leśny obejmujący ochroną ścis?ą zespo?y typowej dla Beskidów buczyny i jedliny o naturalnym charakterze ze stanowiskami rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Zajmuje powierzchni? 64,04 ha na stokach Góry Kamionna.
„Wiślisko-Kobyle” - Po?o?ony na terenie Puszczy Niepo?omickiej ścis?y rezerwat przyrody obejmujący powierzchnią 6,70 ha , dawne zakole Wis?y tworzące obecnie staw z bogactwem florystycznym roślin wodnych i otaczający je drzewostan.
" D?bina” - Rezerwat leśny o powierzchni 12,66 ha obejmujący ochroną ścis?ą fragment drzewostanu le?ący na po?udniowym kra?cu Puszczy Niepo?omickiej w okolicy Damienic mający charakter zbli?ony do puszczy pierwotnej z udzia?em graba, d?bu i lipy .
„Lipówka” - Scis?y rezerwat leśny o powierzchni 25,73 ha obejmujący ochroną fragment pierwotnego lasu w okolicach Ispiny z udzia?em d?bu, graba i lipy, b?dacy pozosta?ością pierwotnej puszczy.
Obok form ochrony obejmujących du?e powierzchnie, na terenie powiatu boche?skiego realizowana jest ochrona pojedynczych cennych elementów przyrodniczych, w formie pomników przyrody: i u?ytków ekologicznych.
IV. Pomniki przyrody to pojedyncze twory przyrody ?ywej i nieo?ywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno-pamiątkowej odznaczające si? indywidualnymi cechami .
W powiecie boche?skim za pomniki przyrody uznano:
-122 drzewa lub grupy drzew,
-4 skupienia ska? piaskowcowych w tym najokazalsze z nich „Kamienie Brodzi?skiego” po?o?one na granicy Lipnicy Górnej i Rajbrotu / trwają starania o utworzenie rezerwatu geologiczno-leśnego /,
-naturalny pagór piaszczysty w Mikluszowicach.
V. U?ytki ekologiczne to zas?ugujące na ochron? pozosta?ości ekosystemów naturalnych.
W lasach bratucickich fragmenty torfowisk o ?acznej powierzchni 1,66 ha obj?to ochroną w formie u?ytku ekologicznego.
Ochrona gatunkowa roślin i zwierząt obejmuje wiele cennych i rzadkich gatunków. Na szczególną uwag? zas?ugują stanowiska nietoperzy, bociana czarnego, ptaków drapie?nych oraz roślin charakterystycznych dla obszarów górskich np. dziewi??si? bez?odygowy, ciemi??yca zielona, lilia z?otog?ów, goryczka orz?siona.
Wyjątkową wartoś? w środowisku przyrodniczym powiatu stanowią zabytkowe za?o?enia ogrodowe - parki podworskie. Wykaz obejmuje 20 parków. W wielu przypadkach zatraci?y swój dawny charakter, jednak zawsze stanowią zbiorowiska roślinne w których obok gatunków rodzimych: d?bów, lip, grabów, jaworów, kasztanowców, funkcjonują gatunki egzotyczne np. mi?orząb w parku podworskim w ?ąkcie Dolnej, sosna Jeffre’a w Rdzawie. tulipanowiec w Dąbrowicy-Chrostowej.
Do najpi?kniejszych za?o?e? ogrodowych zaliczy? mo?na park w Wieruszycach, Dąbrowicy-Chrostowej, ?ąkcie Górnej, Lipnicy Dolnej, Rdzawie.
W środowisku obok wartości przyrodniczo-historycznych spe?niają funkcje ekologiczne: tworzą bogate biocenozy wśród pól i terenów zabudowanych, są rezerwuarem wilgoci i ostoj? dla wielu gatunków zwierząt. W wielu przypadkach wymagają jednak zabiegów renowacyjnych i piel?gnacyjnych
SERDECZNIE ZAPRASZAMY !!!
|
Małopolskie
