Powiat Ciechanowski Powierzchnia: 1062,62 km² Mieszkanców: 91 502
Województwo: Mazowieckie
Miasto powiatowe: Ciechanów Tablica rejestracyjna: WCI
Miasta: Ciechanów, Glinojeck
Gminy: Ciechanów, Glinojeck, Go?ymin Ośrodek, Grudusk, Ojrze?, Opinogóra Górna, Regimin, So?sk
Informacja o powiecie
Powiat ciechanowski le?y w pó?nocnej cz?ści województwa mazowieckiego i graniczy z 5 powiatami tj.: m?awskim, przasnyskim, makowskim, pu?tuskim i p?o?skim.
Zamieszkuje go oko?o 94 tys. osób (1,9 % ludności województwa), w tym ludnoś? miejska stanowi 53,6 % (Ciechanów – 47,2 tys., Glinojeck – 3,1 tys.).
Teren powiatu ciechanowskiego po?o?ony jest w korzystnej relacji przestrzennej do krajowego systemu komunikacji drogowej i kolejowej.
Dobre powiązania zapewniają: magistrala kolejowa E-65 Warszawa – Gda?sk,-drogi krajowe: nr 7 Gda?sk – M?awa – P?o?sk –Warszawa – Kraków – Chy?ne, nr 60 Kutno – P?ock – Racią? – Ciechanów – Ostrów Maz.) oraz nr 50 Ciechanów – P?o?sk.
Ciechanów, jako siedziba powiatu ziemskiego, stanowi lokalne centrum ?ycia administracyjnego, kulturalnego i gospodarczego. Tu skupiają si? Delegatury Mazowieckiego Urz?du Wojewódzkiego i Urz?du Marsza?kowskiego, instytucje administracyjne obs?ugujące mieszka?ców powiatu, szko?y ponadgimnazjalne i wy?sze, szpital wojewódzki z 21 oddzia?ami i pracowniami diagnostycznymi, bogata sfera us?ug bankowych oraz zaplecze kulturalne.
Korzystne po?o?enie geograficzne i komunikacyjne, potencja? intelektualny wysoko wykszta?conego spo?ecze?stwa, dobrze rozwini?ta infrastruktura techniczna i kulturalna, daleko idąca pomoc w?adz samorządowych wszystkich szczebli, tanie i dogodnie usytuowane tereny inwestycyjne stanowią naszą ofert? dla ka?dego, kto szuka miejsca na dzia?alnoś? gospodarczą i spokojne ?ycie.
Przyroda ziemi ciechanowskiej zaskakuje nas swoim bogactwem. Oko?o 37% powierzchni powiatu (39,7 tys. ha) stanowią obszary chronione. Zwarty kompleks tych obszarów le?y pomi?dzy doliną rzeki Wkry, a doliną rzeki ?ydyni w jej dolnym i górnym biegu. Dolina Wkry jest korytarzem ekologicznym o znaczeniu krajowym.
W lesistej zachodniej cz?ści gm. Regimin istnieją 2 rezerwaty przyrody: Lekowo o pow. 5,31 ha oraz Mod?a o pow. 9,36 ha
Na terenie powiatu zarejestrowane są 44 parki podworskie: 28 obiektów zabytkowych pozostających pod nadzorem Konserwatora Zabytków oraz parki wiejskie pozostające pod nadzorem samorządów gminnych. Ochronie podlegają równie? pomniki przyrody, w tym przyrody o?ywionej (pojedyncze drzewa, grupy drzew, aleje) oraz przyrody nieo?ywionej (g?azy narzutowe ).
Wody powierzchniowe (p?ynące i stojące) zajmują powierzchni? 1970 ha. Teren powiatu ciechanowskiego le?y prawie w ca?ości w zlewni rzeki Wkry.
Gminy naszego powiatu mają charakter typowo rolniczy. Gleby są zró?nicowane pod wzgl?dem typów i przydatności rolniczej. Dobre gleby wyst?pują na terenie gmin Grudusk, Opinogóra, Go?ymin decydują o wysokich plonach uprawy pszenicy, j?czmienia, rzepaku, buraków cukrowych oraz hodowli trzody chlewnej i krów mlecznych
Wyst?pują tu z?o?a surowców mineralnych, których eksploatacja mo?e by? czynnikiem aktywizującym najbli?szy rejon. Są to z?o?a kruszywa naturalnego zlokalizowane na terenie gminy: Ciechanów, Glinojeck, So?sk oraz z?o?a surowców ilastych ceramiki budowlanej wyst?pujące w gminie Go?ymin i w gminie Ojrze?.
Lasy stanowią 15,8 % powierzchni powiatu (woj. mazowieckie 22,0%). Wska?nik lesistości w gminach jest zró?nicowany od 3,4% w gm. Opinogóra, do 34,3% w gm.Glinojeck. Najwi?ksze kompleksy leśne wyst?pują w zachodniej cz?ści powiatu.
Podstawowy uk?ad drogowy powiatu stanowi sie? dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych. Uzupe?nieniem tego uk?adu dróg jest sie? dróg gminnych zapewniająca obs?ug? wszystkich jednostek osadniczych powiatu.
Poziom rozwoju gmin w sferze produkcyjno rolniczej oraz w zakresie infrastruktury technicznej stwarza szans? rozwoju gospodarczego.
Dodatkowymi atutami są :
• kadra in?ynieryjno-techniczna,
• baza surowców rolniczych, ogrodniczych oraz mo?liwości jej rozwoju,
• atrakcyjne tereny do zagospodarowania b?dące w?asnością komunalną i prywatną,
• sie? kolejowa i stacja prze?adunkowa,
• dogodne po?ączenia z wielkimi ośrodkami miejskimi poprzez sie? dróg krajowych i powiatowych,
• obszerny rynek pracy.
Istniejące uwarunkowania stwarzają mo?liwości lokalizacji nowych podmiotów gospodarczych w zakresie przemys?u mleczarskiego, przetwórstwa owocowo-warzywnego, mi?snego, zbo?owo-m?ynarskiego, skupu i obróbki drewna, surowców wtórnych, produkcji materia?ów budowlanych, przemys?u lekkiego, us?ug dla ludności a tak?e bazy rekreacyjnej i turystycznej (z zakresu turystyki wiejskiej i agroturystyki).
KILKA S?ÓW O HISTORII ZIEMI CIECHANOWSKIEJ
Dogodne po?o?enie i ?yzne gleby spowodowa?y, ?e w VII wieku wokó? grodu i ośrodka kultowego (Góra Sfaro?yca) rozpoczą? si? proces osadniczy, który doprowadzi? do ukszta?towania jednego z najstarszych ośrodków gospodarczo-administracyjnych Mazowsza. W ko?cu X wieku uformowane wokó? Ciechanowa „pa?stwo plemienne” zosta?o w?ączone do monarchii pierwszych Piastów. Wraz z nowymi w?adcami na obszar ten wkracza chrześcija?stwo. Jest niemal pewne, ?e w akcji misyjnej uczestniczy? św. Wojciech, który odwiedzi? Ciechanów na trzydzieści dni przed swą m?cze?ską śmiercią.
W krótkim okresie ponownej samodzielności Mazowsza, Ciechanów jest centralnym grodem „pa?stwa Miec?awa (1034 – 1047), tu te? stoczono decydującą bitw? z wojskami Kazimierza Odnowiciela. Z „pacyfikacją” Mazowsza wią?e si? najstarsza wzmianka o mieście (1065), które by?o wa?nym ośrodkiem gospodarczym i strategicznym na pograniczu z organizacjami plemiennymi Prusów.
Procesu rozwojowego nie przerwa?y te? powtarzające si? n?kające najazdy Prusów, Ja?wingów, Litwinów i Krzy?aków. W 1266 roku w miejsce polskiego prawa targowego Ciechanów otrzymuje lokacyjne prawo średzkie, które w po?owie XIV wieku zostaje zamienione na prawo che?mi?skie. Od tego czasu nazwa miasta pojawia si? w tytulaturze ksią?ąt mazowieckich. Ciechanów by? siedzibą kasztelanii, starostwem grodowym, stolicą Ziemi Ciechanowskiej (obejmującej trzy powiaty: ciechanowski, przasnyski i czerwi?ski – pó?niej sąchocki) a nawet odr?bnego, samodzielnego ksi?stwa (1471 – 1495 ), prowadzącego w?asną polityk? zagraniczną. W 1400 roku Janusz I przenosi miasto w nowe miejsce i rozszerza jego prawa.
Wraz ze śmiercią ostatnich ksią?ąt mazowieckich (1526) Ziemia Ciechanowska wraz z ca?ym Mazowszem zostaje w?ączona do Korony. By? to okres najwi?kszej świetności miasta, którego liczba mieszka?ców przekroczy?a 5 tys. Za?amanie przysz?o w XVII w wraz z najazdem Szwedów (1657, 1708), zarazami i po?arami. Pewne przejawy o?ywienia wystąpi?y dopiero w ko?cu XVIII wieku – delegacja Ciechanowa wzi??a udzia? w „czarnej procesji” oraz uczestniczy?a w pracach Związku Miast.
Do ko?ca istnienia Rzeczypospolitej Ciechanów zachowa? funkcje starostwa grodowego i centrum Ziemi Ciechanowskiej, a w 1793 r podniesiony zosta? do rangi stolicy województwa ciechanowskiego – jednego z 10 województw ówczesnej Rzeczypospolitej, jednak rozbiory przekreśli?y mo?liwości dalszego rozwoju.
Funkcje powiatowe odzyska? Ciechanów dopiero w 1867 r. Fakt ten, oraz uruchomienie tzw. kolei nadwiśla?skiej (1877), stworzy? dogodne warunki rozwojowe. Wraz z rozwojem handlu i przemys?u rolno-spo?ywczego, rośnie liczba ludności. Zjawiskom tym towarzyszy aktywizacja ?ycia spo?ecznego, zw?aszcza na polu oświaty i kultury.
W czasie I wojny światowej walki o Ciechanów (IX 1914 – VII 1915) powa?nie niszczą miasto. Wyzwolenie nastąpi?o w nocy z 10/11 listopada 1918 roku si?ami miejscowego POW. Ju? nazajutrz przystąpiono do formowania 32 Ciechanowskiego Pu?ku Piechoty, który walczy? na froncie litewskim i ukrai?skim.
Rozwój gospodarczy i kulturalny w latach II Rzeczypospolitej przerywa wybuch II wojny światowej. Na mocy dekretu Hitlera utworzono Rejencj? Ciechanowską, obejmującą ca?e Mazowsze pó?nocne, w?ączając ją w sk?ad Rzeszy. Terror okupacyjny nie zdusi? jednak dzia?a? patriotycznych. Szczególnie aktywnie dzia?a?a AK, BCh, NSZ, rozwija?o si? tajne nauczanie.
W okresie powojennym nast?puje szybki rozwój Ciechanowa, który staje si? jednym z wa?niejszych centrów gospodarczo-kulturalnym Mazowsza pó?nocnego. Ukoronowaniem tego procesu by? awans do rangi stolicy województwa z dniem 1 czerwca 1975 roku. Wraz z reformą podzia?u terytorialnego, od 1 stycznia 1999 r Ciechanów powraca do funkcji powiatowych, które miasto pe?ni?o od przesz?o sześciu stuleci.
WALORY PRZYRODNICZO-KULTUROWE
Walory przyrodniczo-krajobrazowe szczególnie nad rzeką Wkrą gm. Glinojeck oraz ?ydynią gm. Regimin oraz cenne zabytki dziedzictwa kulturowego tj. zespo?y sakralne, dworki i parki zabytkowe świadczące o przesz?ości ziemi ciechanowskiej rozmieszczone na ca?ym obszarze powiatu umo?liwiają rozwój funkcji turystyczno - rekreacyjnej.
Gospodarstwa agroturystyczne naszego terenu ju? od kilku lat przyjmują turystów, a ich oferta jest bardzo ró?norodna. Goś? mo?e zamieszka? z rodziną w samodzielnym domu, w pokojach gościnnych w domu rolnika czy mieszkaniu wczasowym z oddzielnym wejściem. Atutem są wspania?e zdrowe posi?ki przygotowane z w?asnych produktów. Obok noclegów i wy?ywienia gospodarstwa oferują szereg atrakcji w zakresie zagospodarowania wolnego czasu gości
Wiejskie wakacje to okazja do obserwacji zwyczajów, poznania tradycyjnego r?kodzie?a ludowego. S?ynna polska gościnnoś?, dobra wiejska kuchnia, estetyczne otoczenie wokó? domu mogą sprawi?, ?e mazowiecki krajobraz poznawany z ko?skiego siod?a, bryczki czy przemierzany rowerami mo?e okaza? si? ciekawą formą wypoczynku i doskona?ą profilaktyką zdrowia dla mieszka?ców wielkomiejskich aglomeracji.
Uzupe?nieniem oferty agroturystycznej i turystycznej na obszarach wiejskich jest mo?liwoś? odwiedzenia miejsc zabytkowych świadczących o przesz?ości ziemi ciechanowskiej.
Mazowieckie muzea dają okazj? poznania dziejów regionu poprzez wybitne postaci Polaków, którzy stąd si? wywodzą. Na mapie miejsc, zaznaczonych obecnością twórców polskiej literatury znajdujących si? w powiecie ciechanowskim są
• Opinogóra, gdzie w zabytkowym neogotyckim zameczku utworzono Muzeum Romantyzmu, z osobna ekspozycją gromadzącą pamiątki po jednym z trzech wieszczów – Zygmuncie Krasi?skim,
• Go?otczyzna z Muzeum Pozytywizmu – gdzie mieszka? Aleksander Świ?tochowski
W Ciechanowie skupionych jest wi?kszoś? obiektów zapisanych do rejestru zabytków, przy czym najbardziej znaczącym jest gotycki zamek Ksią?ąt Mazowieckich z XIV wieku po?o?ony w równie? zabytkowym i zawierającym szereg zabytków zespole urbanistyczno-architektonicznym.
Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie, ul. Warszawska 61a, tel./fax (0 23)672 53 46, 672 94 58 - jest muzeum wielodzia?owym (dzia?y: historii, sztuki, archeologii i etnografii), które dopiero od 1990 r. ukierunkowuje swoje zbiory z myślą o sta?ej ekspozycji poświ?conej szlachcie mazowieckiej. Gromadzi zbiory archeologiczne, etnograficzne, archiwalne i militarne związane z historią ziemi ciechanowskiej. Od 1990 r prowadzi badania naukowe i poszerza swoje zbiory związane ze szlachtą mazowiecką. Posiada interesujący zespó? portretów szlacheckich od XVIII-XX w. konwisarstwa i judaiki.
W sk?ad muzeum wchodzą równie?: Zamek Ksią?ąt Mazowieckich, Muzeum Pozytywizmu w Go?otczy?nie oraz Dworek – dom A. Bąkowskiej – w?aścicielki dóbr Go?otczyzna.
Zamek Ksią?ąt Mazowieckich w Ciechanowie, ul. Zamkowa 1, tel. (0 23)672 40 64
najwspanialsza pamiątka Ciechanowa, gotycka budowla obronna z XIV wieku, unikalna ze wzgl?du na swe po?o?enie na terenie nizinnym. Obecnie w zamkowych basztach znajdują si? ekspozycje historyczne Muzeum Szlachty Mazowieckiej. Na dziedzi?cu Zamku odbywają si? liczne imprezy plenerowe.
Muzeum Pozytywizmu w Go?otczy?nie, ul. Świ?tochowskiego 3, tel. (0 23) 671 30 78 z drugiej po?owy XIX pi?knie usytuowana na terenie parku willa o nazwie „Krzewnia” w której ?y? i przez wiele lat tworzy? Aleksander Świ?tochowski, stanowi o niezwyk?ej atmosferze tej miejscowości. W willi zachowa? si? oryginalny wystrój wn?trz ,jak wyposa?enie gabinetu, biblioteka jadalnia . Placówka posiada równie? niewielką galeri? malarstwa oraz pamiątki po szko?ach rolniczych. Budynki inwentarskie wype?niają maszyny , pojazdy i narz?dzia rolnicze z początku XX w.
Dworek Aleksandry Bąkowskiej z początku XX wieku w Go?otczy?nie gm. So?sk (0 23) 671 30 78 - który znajduje si? w niewielkiej odleg?ości od Krzewni. Mieszka?a tu dziedziczka dóbr w Go?otczy?nie, hrabianka Aleksandra Bąkowska, za?o?ycielka szko?y dla dziewcząt wiejskich.
Kośció? Farny w Ciechanowie z XIV wieku Świątynia jest przyk?adem tzw. gotyku mazowieckiego. Wewnątrz kościo?a znajduje si? renesansowy nagrobek rycerski oraz liczne tablice pamiątkowe.
Plebania kościo?a farnego , zbudowana przez ks. Wiktora Radzikowskiego
Kośció? Poaugustia?ski w Ciechanowie- powsta?y w XVI wieku przy zakonie o augustianów , których sprowadzi? do Polski ksią?? mazowiecki Ziemowit III Starszy,
Brama - dzwonnica, neogotycka ( 2 po?. XIX w) o trzech arkadach ostro?ukowych ze sterczynami
Ratusz miejski w Ciechanowie -neogotycki , znajdujący si? na pó?nocnej stronie rynku, wzniesiony w 1844 roku wg projektu znakomitego architekta w?oskiego Henryka Marconiego. W panoramie miasta stanowi pi?kny architektoniczny akcent, wyró?niający si? swoją lekkością i swoistym urokiem. Obecnie znajduje si? tu siedziba w?adz miasta.
Grodzisko (X-XI w.)Farska Góra, kolebka Ciechanowa po?o?ona obok Kościo?a Farnego. To tu legendarny Ciechan postawi? pierwszy sza?as, za?o?y? rodzin?, a potem przy pomocy licznych i dzielnych synów wzniós? drewniany gród. Pomnik legendarnego Ciechana – za?o?yciela grodu nad ?ydynią, znajduje si? w parku w pobli?u grodziska.
Dzwonnica neogotycka w Ciechanowie(1889),czworoboczna oszkarpowana z kolistymi prze?roczami i szczytami sterczynowymi. Wzniesiona zosta?a na grodzisku, w miejscu poprzedniej drewnianej z XVII w Dzwonnicy.
Cukrownia ciechanowska to jeden z najstarszych obiektów przemys?owych w mieście. Zbudowana z inicjatywy Franciszka Rajkowskiego.
Budynek Powiatowej Komendy Policji – zbudowany w 2 po?owie XIX w przez w?adze carskie. W okresie mi?dzywojennym mieści?o si? tu Starostwo Powiatowe, Związek Samorządowy, Sąd Powiatowy, Powiatowa Komenda Policji Pa?stwowej i Urząd Skarbowy. Po wojnie – powiatowe w?adze administracyjne, Sąd i Urząd Skarbowy.
Kamienica secesyjna Brudnickich – zbudowana w 1912 r, jedna z naj?adniejszych w Ciechanowie.
P?askorze?ba portretowa Aleksandra Świ?tochowskiego, poświ?cona przywódcy polskiego pozytywizmu, pisarzowi, publicyście i dzia?aczowi spo?ecznemu, szczególnie zas?u?onemu dla kultury Ciechanowa.
Zespó? pa?acowo – parkowy z Muzeum Romantyzmu w Opinogórze (0 23) 671 70 25, - Dobrze zachowany zespó? parkowo-pa?acowy z Muzeum Romantyzmu pe?nym pamiątek po Zygmuncie Krasi?skim i innych odzwierciedlających wydarzenia historyczne, kulturowe i atmosfer? tego okresu, jest jednym z najbardziej atrakcyjnych obiektów w tym rejonie. Romantyczny park w stylu angielskim o powierzchni 21 ha, wraz ze swoim zró?nicowanym drzewostanem i wieloma stawami rybnymi stwarza znakomity mikroklimat.
Neoklasycystyczny kośció? z XIX wieku w Opinogórze.
Kośció? gotycko-renesansowy w Kraszewie, gm.Ojrze?.
Zespó? pa?acowo-parkowy z XVIII wieku w Luberadzu gm.Ojrze?.
Kośció? drewniany w Malu?ynie - wybudowany w po?owie XV wieku
|
Mazowieckie
