Powiat Mi?ski Powierzchnia: 1164,35 km² Mieszkanców: 139 961
Województwo: Mazowieckie
Miasto powiatowe: Mi?sk Mazowiecki Tablica rejestracyjna: WM
Miasta: Mi?sk Mazowiecki, Sulejówek, Halinów. Ka?uszyn
Gminy: Mi?sk Mazowiecki, Sulejówek, Halinów, Ka?uszyn, Ceg?ów, D?be Wielkie, Dobre, Jakubów, Latowicz, Mrozy, Siennica, Stanis?awów
Historia Mi?ska Mazowieckiego jako powiatowego ośrodka administracyjnego rozpoczyna si? dopiero w XIX w. Do tego okresu miejscowości wchodzące w sk?ad obecnego powiatu mi?skiego nie nale?a?y do jednolitej jednostki administracyjnej ni?szego szczebla (tzw. ziemi i powiatu). W momencie lokacji Mi?ska w 1421 r. tereny te nale?a?y do dzielnicy czersko-warszawskiej Ksi?stwa Mazowieckiego. Podczas inkorporacji Ksi?stwa Mazowieckiego do Korony w 1526 r. wesz?y one w sk?ad województwa mazowieckiego. Do 1539 r. Mi?sk nale?a? do powiatu czerskiego. Dla zawiśla?skiej jego cz?ści (w tym samym roku) utworzono powiat garwoli?ski, który obją? m.in. Mi?sk z Jakubowem, Ko?bielą, Siennicą, Jeruzalem, Kiczkami, Kuflewem i Latowiczem. Do powiatu warszawskiego Ziemi Warszawskiej nale?a? Stanis?awów, Pustelnik, Okuniew i D?uga Kościelna; zaś do powiatu liwskiego Ziemi Liwskiej, pó?nocno-wschodnie obszary obecnego powiatu mi?skiego z Ka?uszynem i Dobrem.
Epoka renesansu to okres rozwoju spo?eczno-gospodarczego Mazowsza po?udniowo-wschodniego. W tym "z?otym okresie" wokó? Mi?ska powstaje (dzi?ki protekcji ksią??cej i zamo?nej cz?ści szlachty) sie? miasteczek, które w wi?kszości zostaną zdegradowane w XIX w. do roli osad. Dziś o miejskiej przesz?ości tych miejscowości świadczą zachowane uk?ady urbanistyczne z centralnie po?o?onymi placami targowymi - rynkami. Oto historia uzyskania i utraty praw przez powiatowe miejscowości, przedstawiona w porządku chronologicznym:
- 29 maja 1421 r. Mi?sk, Mie?sk, Mi?sko, Mensko.
- 1423 r. - prawa miejskie uzyska? Latowicz; jest to prawdopodobnie potwierdzenie wcześniejszej lokacji (ju? w XI w. Latowicz mia? by? ośrodkiem kościelnym); Latowicz jest jedną z najstarszych miejscowości; prawa miejskie utraci? w 1869 r.
- Ok. 1521r. miastem sta? si? Kuflew; prawa utraci? w 1820 r.
- 2 maja 1523 r. miastem sta? si? Stanis?awów (Cisek); a utraci? prawa w 1869 r.
- 10 kwietnia 1526 r. prawa miejskie uzyska?a Siennica (Janowo); prawa utraci?a w 1869 r.
- 28 września 1530 r. - Dobre; utrata praw miejskich w 1852 r.
- 2 lutego 1532 r. - Ko?biel; utrata praw miejskich w 1869 r.
- 24 stycznia 1533 r. - Jeruzal (?eliszew); utrata praw miejskich w 1820 r.
- 1538 r. - Okuniew; utrata praw miejskich w 1869 r.
- 25 stycznia 1549 r. prawa miejskie otrzyma? Sendomierz - miasto wch?oni?te przez Mi?sk ju? w XVII w. Rynek Sendomierski to obecnie Plac Jana Kili?skiego w Mi?sku Mazowieckim.
- 16 lutego 1621 r. - Ceg?ów (Cebrowo); utrata praw miejskich w 1869 r.
- W 1718 r. prawami miejskimi uhonorowano Ka?uszyn.
Zmiany podzia?u administracyjnego dokonują si? pod koniec XVIII w. W wyniku III-go rozbioru Rzeczypospolitej obszar obecnego powiatu znalaz? si? w zaborze austriackim. Mi?sk znalaz? si? w tzw. Galicji Zachodniej, której granica pó?nocna opiera?a si? na Bugu. Ziemie wokó? Mi?ska znalaz?y si? w nowo utworzonym okr?gu (Kreis) Wiązowna. Parafie rzymskokatolickie zosta?y podporządkowane biskupowi lubelskiemu. W 1803 r. Austriacy w miejsce okr?gów utworzyli cyrku?y. Mi?sk znalaz? si? w cyrkule siedleckim, do którego wszed? zlikwidowany okr?g w Wiązownej. Podzia? ten przetrwa? do 1809 r., kiedy to - na mocy postanowie? Pokoju Wiede?skiego z 14 pa?dziernika tego roku - Galicja Zachodnia zosta?a w?ączona do Ksi?stwa Warszawskiego. Na tym obszarze utworzono departamenty, w tym siedlecki, do którego wesz?y m.in. ziemie wokó? Mi?ska. Dekretem z dnia 24 lutego 1810 r. utworzono powiaty, w tym: stanis?awowski i siennicki, które jednocześnie zosta?y wy?ączone z departamentu siedleckiego i w?ączone do departamentu warszawskiego. Do 1975 r. te ziemie związane by?y z ośrodkiem w?adzy wy?szego szczebla departamentowego, pó?niej wojewódzkiego, gubernialnego i ponownie wojewódzkiego, związanym z Warszawą (z wyjątkiem okresu 1975-1998 kiedy by? związany z województwem siedleckim).
W okresie Ksi?stwa Warszawskiego Mi?sk, razem z miastami: Ceg?ów, Jeruzal, Ka?uszyn, Ko?biel, Kuflew, Latowicz i Siennica, znalaz? si? w powiecie siennickim. Powiat stanis?awowski obją? m.in. Stanis?awów i Okuniew. Po upadku Ksi?stwa Warszawskiego ziemie wokó? Mi?ska zalaz?y si? w zaborze rosyjskim, w którym utworzono Królestwo Polskie. Wprowadzono nowy podzia? administracyjny; utworzono województwa i obwody, w ramach których mia?y funkcjonowa? powiaty stanowiące okr?gi wyborcze i sądownicze. Zosta? utworzony obwód stanis?awowski z?o?ony z powiatu siennickiego i stanis?awowskiego. Obwód ten, którego siedzibą mia? by? Okuniew, nale?a? do województwa mazowieckiego. Ostatecznie podzia? ten zosta? zatwierdzony 16 stycznia 1816 r. przez namiestnika Królestwa Polskiego, gen. Józefa Zajączka. Z tym, ?e na siedzib? obwodu stanis?awowskiego zosta? wyznaczony Mi?sk. W?aściciel miasta, hr. Stanis?aw Jezierski, odda? bezp?atnie lokale na potrzeby w?adz administracyjnych.
W 1837 r. przemianowano województwa na gubernie, a w pi?? lat pó?niej, ukazem carskim z 11 pa?dziernika 1842 r., obwody zosta?y zamienione na powiaty. Najwi?ksze zmiany administracyjne nastąpi?y na mocy ukazu z 19-31 grudnia 1866 r. Wtedy to utworzono m.in. powiat mi?ski, którego nazw? w 1868 r. zmieniono na nowomi?ski. Powiat ten obją? cz?ś? obszaru by?ego powiatu stanis?awowskiego, tj. miasta Mi?sk, Karczew, Siennica, Latowicz, Ceg?ów, Ka?uszyn, Ko?biel i Stanis?awów oraz gminy: Chróścice, ?aziska, Jakubów, Mi?sk, ?adzy?, D?be Wielkie, Czarna, Janów, Barcząca, Mienia, Siennica, Ruda, Duchnów, Glinianka, Otwock, Starawieś, Wielgolas, D?be Ma?e, Iwowe, Kuflew, ?ukówiec i gmin? Wiązowna, przy?ączoną z powiatu warszawskiego. Pozosta?a cz?ś? zlikwidowanego powiatu stanis?awowskiego odesz?a do nowo utworzonego powiatu radzymi?skiego. Podzia? ten dotrwa? do I Wojny Światowej. W mi?dzyczasie niektóre wspomniane wy?ej miasta utraci?y prawa miejskie.
W okresie I Wojny Światowej Mi?sk znalaz? si? w cz?ści Królestwa Polskiego, okupowanego przez wojska niemieckie. Zarządzeniem genera?-gubernatora warszawskiego z dnia 22 marca 1916 r. po?ączono powiaty mi?ski i radzymi?ski w jeden powiat mi?ski. W okresie II Rzeczypospolitej, w 1921 r. powiat Mi?sk Mazowiecki, nale?ący do województwa warszawskiego, sk?ada? si? z miast: Mi?sk Maz. i Ka?uszyn oraz z gmin: Ceg?ów, Chróścice, D?be Wielkie, Glinianka, Iwowe, Jakubów, Ko?biel, Kuflew, Latowicz, ?adzy?, ?ukówiec, Mi?sk, Rudzienko (k. Dobrego), Siennica i Stanis?awów. Na kilka miesi?cy przed wybuchem II Wojny Światowej, Minister Spraw Wewn?trznych, rozporządzeniem z dnia 28 kwietnia 1939 r., zniós? gmin? wiejską Czarnog?ów i ?adzy? oraz zmniejszy? liczb? gmin do 17., w sk?ad których wchodzi?y dwie gminy miejskie (Mi?sk Maz. i Ka?uszyn) oraz 15 gmin wiejskich (Ceg?ów, Chróścice - z siedzibą w Ka?uszynie, Dembe (dziś - D?be Wielkie) - z siedzibą w Pustelniku, Glinianka, Iwowe, Jakubów, Jeruzal, Ko?biel, Kuflew - z siedzibą w Woli Rafa?owskiej, Latowicz, Mi?sk Mazowiecki - z siedzibą w mieście Mi?sk Maz., Rudzienko - z siedzibą w Dobrem, Siennica, Stanis?awów i Wielgolas).
W okresie II Wojny Światowej powiat mi?ski znalaz? si? w dystrykcie warszawskim. Po wojnie przywrócono przedwojenny podzia? administracyjny. Mi?sk Mazowiecki wraz z powiatem znalaz? si? znowu w województwie warszawskim. Ze zmianami (w 1954 r. zlikwidowano gminy i utworzono mniejsze gromady) dotrwa? on do 1975 r. W 1968 r. powiat mi?skomazowiecki liczy? 23 gromady: Ceg?ów, D?be Wielkie, Dobre, Grodzisk, Groszki Nowe, Iwowe, Jakubów, Jeruzal, Ka?uszyn, Kuflew, Latowicz, ?adzy?, Mi?sk Maz., Mrozy, Pustelnik, Rudzienko k. Dobrego, Rudzienko k. Ko?bieli, Siennica, So?ki, Stanis?awów, Stojad?a, Wielgolas i Wiśniew. W 1973 roku przywrócono podzia? na gminy, siedzibą gminy Mi?sk Mazowiecki od 1973 r. jest miasto Mi?sk Maz.
28 czerwca 1975 r. Sejm PRL przyją? ustaw? o dwustopniowym podziale administracyjnym pa?stwa, na mocy której likwidacji uleg?y powiatowe jednostki administracyjne. Powsta?o 49 województw, w tym województwo siedleckie, do którego przy?ączono Mi?sk Maz. i Ka?uszyn wraz z gminami: Ceg?ów, D?be Wielkie, Dobre, Jakubów, Ka?uszyn, Ko?biel, Latowicz, Mi?sk Mazowiecki, Mrozy, Siennica i Stanis?awów. W 1990 r. zosta?y przywrócone instytucje samorządu terytorialnego i utworzono rejonowe urz?dy administracji pa?stwowej. Urząd Rejonowy w Mi?sku Mazowieckim obją? obszarem miasto Mi?sk Mazowiecki i 13 gmin. (Ceg?ów, D?be Wielkie, Dobre, Jakubów Ka?uszyn - miasto i gmin?, Ko?biel, Latowicz, Mi?sk Maz., Mrozy, Poświ?tne, Siennic?, Stanis?awów i Strachówka).
Radykalną zmian? w podziale administracyjnym wprowadzono pod koniec XX wieku. Z dniem 1 stycznia 1999 r. (w wyniku reformy administracyjnej kraju) na map? administracyjną RP powróci? Powiat Mi?ski, który znalaz? si? w nowo utworzonym Województwie Mazowieckim. Do nowego Powiatu Mi?skiego nie wesz?y gminy: Ko?biel, Poświ?tne i Strachówka, a dosz?y gminy: Halinów, Sulejówek i Weso?a. Przez krótki okres 1.01.2002 r. - 27.10.2002 r. Gminy Sulejówek i Weso?a wchodzi?y w sklad powiatu warszawskiego. Po wyborach samorządowych 27 pa?dziernika 2002 r. Sulejówek powróci? do powiatu mi?skiego, a Weso?a sta?a si? dzielnicą m.st. Warszawy..
|
Mazowieckie
