|
Mazowieckie::Powiat ?osicki |
Powiat ?osicki Powierzchnia: 771,77 km² Mieszkanców: 32 936
Województwo: Mazowieckie
Miasto powiatowe: ?osice Tablica rejestracyjna: WLS
Miasta: ?osice
Gminy: ?osice, Huszlew, Olszanka, Platerów, Saranki, Stara Kornica
Pierwsze wzmianki o ?osicach pochodzą z 1264 roku. Początków ?osic mo?na doszukiwa? si? w po?o?onym 6 km od miasta grodzisku średniowiecznym pochodzącym z okresu XI-XIII w., le?ącym w sąsiedztwie wsi Dzi?cio?y. Udokumentowana historia miasta zaczyna si? od 1505 roku, kiedy to z rąk króla Aleksandra Jagiello?czyka ?osice otrzyma?y prawa miejskie. Zosta?y tym samym przeniesione z prawa ruskiego i litewskiego na prawo magdeburskie. Oznacza?o to uwolnienie mieszczan ?osickich od w?adzy i sądownictwa urz?dników wielkoksią??cych oraz uzyskanie uprawnie? samorządowych, takich jak powo?ywanie wójta, burmistrza i rady miejskiej. Przywilej zezwala? na organizowanie cotygodniowego targu i czterech jarmarków rocznie. Mowa w nim równie? o przeniesieniu rynku w dogodniejsze miejsce i o budowie ratusza miejskiego. Pierwszych dok?adniejszych danych o stanie miasta dostarcza inwentarz starostwa mielnickiego z 1551 roku. W ?osicach istnia?y wówczas dwie cerkwie: pw. św. Przeczystej (Matki Boskiej) i św. Micha?a oraz dwa kościo?y rzymskokatolickie: pw. św. Zygmunta i św. Ducha, ufundowane i uposa?one przez Zygmunta I w 1551 roku. Oko?o 1560 roku wraz z po?udniową cz?ścią starostwa mielnickiego zosta?y wyodr?bnione jako osobna dzier?awa królewska, wkrótce potem nazwana starostwem. W sk?ad starostwa wesz?y dwór z folwarkiem, miasto oraz wsie Kornica, Ruda (dziś Rudka), Szpaki, Szyd?ówka, Olszanka, Próchenki, ?epki oraz Korczówka.
Wojna ze Szwedami w latach 1655-1660 przynios?a niemal zupe?ną ruin? miasta. Jednak jego pozycja w XVIII wieku znacznie si? podnios?a. Starostwo ?osickie funkcjonowa?o do ostatniego rozbioru pa?stwa polskiego w 1795 roku. Dosta?o si? wtedy pod panowanie austriackie. W okresie Królestwa Warszawskiego w 1809 roku ?osice awansowa?y do rangi miasta powiatowego. Pe?ni?y t? funkcj? równie? w Królestwie Polskim. Z mapy powiatowej Królestwa ?osice znik?y w 1842 roku, po upadku powstania listopadowego, w wyniku przeprowadzonej carskiej reformy administracyjnej. Nadano jednak ?osicom status miasta okr?gowego. Taki stan utrzyma? si? do 1867 roku, kiedy to za zdecydowany udzia? miejscowej ludności w powstaniu styczniowym ?osice straci?y prawa miejskie i zosta?y zdegradowane do roli gminy. Inicjatorem dzia?alności spiskowej i przywódcą w powstaniu styczniowym by? miejscowy lekarz W?adys?aw Czerkawski. W jego mieszkaniu 18 stycznia 1863 roku odby?a si? narada dzia?aczy „Czerwonych”, na której zapad?y decyzje w sprawie ataku na carskie garnizony w dniu wybuchu powstania.
Po odzyskaniu niepodleg?ości w 1918 roku ?osice w?ączono do powiatu konstantynowskiego, a nast?pnie w 1932 roku - siedleckiego. W czasie II wojny światowej centrum ?osic zosta?o w du?ym stopniu zniszczone, zbombardowano ?ydowską bo?nic?, a wielotysi?czną ludnoś? ?ydowską poddano represjom. Okolice ?osic podczas wojny by?y bazą dzia?a? ruchu oporu i widownią wielu akcji zbrojnych. Walczy? tutaj oddzia? 34 pu?ku piechoty 9 dywizji AK pod dowództwem mjr Stefana Wyrzykowskiego „Zenona”.
Powolny rozwój miasteczka, w znacznym stopniu zniszczonego podczas dzia?a? militarnych w czasie II wojny światowej, zosta? przyspieszony w momencie utworzenia powiatu ?osickiego w 1956 roku z cz?ści powiatów: bialskiego, siedleckiego i soko?owskiego, który funkcjonowa? do 1975 roku w województwie warszawskim, a nast?pnie wszed? w sk?ad województwa bialskopodlaskiego.
1 stycznia 1999 roku w wyniku wprowadzenia reformy administracyjnej kraju ?osice zosta?y ponownie siedzibą powiatu w województwie mazowieckim.
|
Mazowieckie
