Powiat Otwocki Powierzchnia: 615,09 km² Mieszkanców: 115 176
Województwo: Mazowieckie
Miasto powiatowe: Otwock Tablica rejestracyjna: WOT
Miasta: Otwock, Józefów, Karczew
Gminy: Otwock, Józefów, Karczew, Celestynów, Ko?biel, Osiec, Sobienie-Jeziory, Wiązowna
Badania archeologiczne wykazują, ?e ziemie wchodzące dziś w sk?ad powiatu otwockiego by?y zamieszkane ju? w okresie paleolitu –14- 10 tysi?cy lat temu. Kiedy z Pomorza i Mazur zaczą? wycofywa? si? na pó?noc gruby p?aszcz lądolodu skandynawskiego, a pejza? Mazowsza przypomina? krajobrazy tundry, okolice Otwocka by?y odwiedzane przez koczownicze plemiona ?owców reniferów. Najwi?cej śladów ich obozowisk, krzemiennych grotów i narz?dzi odkryli archeolodzy w latach 1910 - 34 na terenach Świdrów Wielkich, Górek i Świdrów Ma?ych – dawnych wsi w granicach Otwocka i Józefowa. Poniewa? by?y to pierwsze znaleziska tego rodzaju, od miejsca odkrycia nazwano je kulturą świderską. Lata 1963- 69 przynios?y kolejne niezwykle bogate odkrycia. Na wydmie P?katka, wznoszącej si? pośród ?ąk opodal wsi Podbiel i Ca?owanie, natrafiono na unikalne w skali ca?ego świata, wielowarstwowe stanowiska archeologiczne, pozwalające ustali? przy pomocy datowania szczątków organicznych metodą C14 dok?adną chronologi? pó?nego paleolitu na przestrzeni ca?ego Ni?u Europejskiego – od Atlantyku a? po góry Uralu. Liczne znaleziska archeologiczne dokumentują osadnictwo równie? w pó?niejszych okresach epoki kamienia, brązu, ?elaza i wczesnego średniowiecza.
Od zarania historii Polski losy terenów powiatu związane by?y z dziejami Mazowsza, które od czasów rozbicia dzielnicowego w 1138 roku by?o przez kilka wieków niezale?ną dzielnicą, rządzoną przez ksią?ąt z dynastii Piastów. Kres mazowieckiej niepodleg?ości przychodzi w 1526 roku, kiedy zmar? ostatni ksią?? mazowiecki Janusz III, i ksi?stwo ju? jako województwo mazowieckie w?ączono do Korony. W 1247 roku, po?o?ony za Wis?ą Czersk sta? si? stolicą ksi?stwa, obejmującego tak?e okolice dzisiejszego Otwocka. Od początku XIV wieku po rok 1795, nale?a?y one prawie w ca?ości do ziemi czerskiej, si?gającej na wschodzie a? po okolice Siedlec, i tylko fragment terytorium dzisiejszego powiatu otwockiego - na pó?noc od rzeki Świder i na zachód od wsi Glinianka - le?a? w granicach ziemi warszawskiej i powiatu warszawskiego. Czersk by? wtedy tak?e siedzibą starostwa powiatu, z którego po 1539 r. wyodr?bni? si? powiat garwoli?ski, obejmujący po?udniową cz?ś? obecnego powiatu otwockiego z terenami obecnych gmin Osieck, Ko?biel, wschodnimi fragmentami gmin Wiązowna, Celestynów i Sobienie Jeziory.
Przez d?ugie wieki prawobrze?ne Mazowsze jako obszar peryferyjny, przylegający do niespokojnego pogranicza z Ja?wie?ą, Litwą i Rusią by?o doś? rzadko zaludnione i zwane by?o nawet Mazowszem Leśnym, a pierwsze tutejsze osady otrzyma?y prawa miejskie dopiero w XVI wieku. By?y to : Ko?biel (1532), Karczew (1548), Glinianka ( lokowana w 1557 r. jako Wawrzynczew) i Osieck (1558, siedziba starostwa niegrodowego). Wojny i upadek kraju w XVII w. przyczyni?y si? równie? do zahamowania rozwoju opisywanego regionu i spadku liczby ludności. O?ywienie ekonomiczne w kolejnym stuleciu wią?e si? z dzia?alnością rodu Bieli?skich, którzy po 1663 r. stali si? gospodarzami rozleg?ych dóbr z ośrodkiem w Otwocku Wielkim, gdzie na prze?omie XVII i XVIII w. powsta?a wspania?a, godna statusu magnatów rezydencja. Koniec niepodleg?ego bytu Rzeczpospolitej w 1795 r. przynosi wkrótce tak?e likwidacj? starostw w Czersku i w Osiecku. Dolny bieg Świdra oraz odcinek Wis?y w obr?bie dzisiejszego powiatu w latach 1795 – 1807 stanowią granic? zaborów austriackiego i pruskiego, zaś w l. 1807 – 1809 wyznaczają granic? mi?dzy Ksi?stwem Warszawskim a Cesarstwem Austriackim. Po kl?sce Napoleona i upadku Ksi?stwa, ziemie dzisiejszego powiatu na ponad 100 lat a? do 1915 r. i okupacji niemieckiej w czasie I wojny światowej dostają si? we w?adanie Rosji. Kilkukrotnie zmieniane przez zaborc? podzia?y administracyjne regionu, na siedziby lokalnych w?adz wyznaczają Garwolin i Mi?sk Mazowiecki, a dla pó?nocnej cz?ści dzisiejszego powiatu równie? Warszaw?. W wyniku represji po powstaniu styczniowym, prawa miejskie odebrano w 1869 r. setkom ma?ych polskich miasteczek. Tracą je tak?e Karczew, Ko?biel i Osieck ( wcześniej, bo ju? w 1820 r., zdegradowano do rz?du wsi Wawrzynczew, zwany odtąd na powrót Glinianką ).
Zasadnicze zmiany w krajobrazie okolic oraz rozwój gospodarczy przynosi wybudowanie w 1835 roku drogi bitej z Warszawy do Lublina i przede wszystkim - linii kolejowej z Warszawy do Lublina w roku 1877. Wkrótce, na zalesionych gruntach u granic majątku w Otwocku Wielkim wybudowano stacj? kolejową, wokó? której ju? w 1885 r. zacz??a powstawa? letniskowa osada, zwana początkowo Otwockiem Stacyjnym, pó?niej zaś Willami Otwockimi. W tym samym czasie, w 1880 r., na brzegach Świdra osiedla si? znany malarz, rysownik i ilustrator „Pana Tadeusza” - Micha? Elwiro Andriolli, zak?adając koloni? letniskową Brzegi. Korzystny mikroklimat borów sosnowych, sąsiedztwo stolicy i dost?pnoś? komunikacyjna sprawi?y, ?e w 1893 r. powsta?o w Otwocku pierwsze w nizinnej cz?ści Polski sanatorium przeciwgru?licze. Kilka lat pó?niej, szybko rozwijające si? „nizinne Zakopane” liczy ju? kilkaset willi, a na letników i kuracjuszy oczekuje kilkadziesiąt pensjonatów i sanatoriów. W 1916 r. Otwock uzyskuje prawa miejskie, zaś w roku 1923 otrzymuje statut uzdrowiska. W czasie I wojny światowej, od 1915 roku po ustąpieniu armii rosyjskiej do odzyskania niepodleg?ości w 1918 r. ca?y obszar znalaz? si? pod okupacją niemiecką. W okresie mi?dzywojennym wi?kszoś? terytorium dzisiejszego powiatu nale?a?a do powiatu warszawskiego, cz?ś? – gminy Sobienie Jeziory i Osieck - podlega?a starostwu w Garwolinie, Ko?biel zaś le?a?a w granicach powiatu mi?skiego. W 1938 r. wszechstronnie rozwijający si?, blisko 20-tysi?czny Otwock, odwiedzi?o prawie 40 tys. kuracjuszy, najcz?ściej mieszka?ców Warszawy. Potwierdzeniem znaczenia i presti?u kurortu by?o oddanie do u?ytku w 1936 r. pierwszej w kraju kolei elektrycznej na odcinku Warszawa - Otwock. Koniec XIX i 1 po?owa XX wieku to tak?e okres przyspieszonego rozwoju ca?ego regionu. Prosperuje handel i przetwórstwo mi?sne w Karczewie, majątek w Otwocku Wielkim szczyci si? posiadaniem najwi?kszych sadów w Polsce, w Starej Wsi ko?o Ko?bieli funkcjonuje znana w ca?ej Polsce szko?a handlowo-rolnicza. Lata drugiej wojny światowej przynoszą zag?ad? ?ydom, stanowiącym w 1939 roku 75% populacji Otwocka i du?y odsetek mieszka?ców okolic. Przez blisko sześ? miesi?cy, od lipca 1944 do stycznia 1945 roku, gdy bieg Wis?y wyznacza? lini? frontu, otwockie sanatoria zamieniono na szpitale polowe. W typowej powojennej rzeczywistości specyfiką okolic Otwocka, rozwijającego swe funkcje leczniczo-uzdrowiskowe, staje si? silny rozwój us?ug i rzemios?a. W 1952 r. utworzono istniejący do 1975 r. powiat otwocki. W jego sk?ad wesz?y miasta - Otwock, Sulejówek i Weso?a oraz gminy Celestynów, Glinianka, Karczew, Ko?biel, Osieck, Sobienie Jeziory. W 1959 r. Karczew odzyskuje prawa miejskie, w trzy lata pó?niej zaś do grona miast do?ącza Józefów. Od 1 stycznia 1999 roku w związku z wprowadzeniem reformy administracyjnej z 24 lipca 1998 r. przywracającej trójstopniowy podzia? terytorialny pa?stwa funkcjonuje reaktywowany powiat otwocki. Powiat liczy osiem gmin, w tym: dwie gminy miejskie, jedna miejsko-wiejska i pi?? wiejskich. Na jego terenie są trzy miasta i 135 wsi.
|
Mazowieckie
