Miasta: Piaseczno, Góra Kalwaria, Konstancin Jeziorna, Tarczyn

Gminy: Piaseczno, Góra Kalwaria, Konstancin Jeziorna, Tarczyn, Lesznowola, Pra?mów

Powiat Piaseczy?ski utworzony zosta? z dniem 1 lipca 1952 r. jako jeden z czterech powsta?ych po zniesieniu powiatu warszawskiego. W jego sk?ad wesz?y miasta: Piaseczno i Skolimów-Konstancin oraz gminy: Falenty, Jeziorna i Lesznowola z dawnego powiatu warszawskiego. W?ączono te? Gór? Kalwari? z gminami: Czersk, G?osków, Jazgarzew, Kąty, Sobików i Wola Wągrodzka, które nale?a?y dotąd do powiatu grójeckiego oraz gmin? Mroków z powiatu grodzisko-mazowieckiego (dawnego b?o?skiego). Powiat zlikwidowano w wyniku reformy administracyjnej 31 maja 1975 r., a reaktywowano w dawnych granicach bez gminy Raszyn z dniem 1 stycznia 1999 r.

Najstarszą spośród miejscowości powiatu jest Czersk. Uzyska? prawa miejskie ok. po?owy XIV w., potwierdzone w 1386 r. Czersk utraci? je w 1869 r. Piaseczno jest miastem od 1429 r., Tarczyn od 1353 r., a Góra Kalwaria od 1670 r. Skolimów-Konstancin otrzyma? ustrój miejski w 1952 r., a Jeziorna w 1962 r. Obie miejscowości od 1 stycznia 1969 r. stanowią jedno miasto Konstancin-Jeziorna.

Obszar obecnego Powiatu Piaseczy?skiego nale?a? do 1526 r. do Ksi?stwa Mazowieckiego, nast?pnie zosta? w?ączony do Królestwa Polskiego, województwa mazowieckiego. Do 1795 r. pó?nocna cz?ś? znajdowa?a si? w ziemi warszawskiej, po?udniowa w czerskiej (granica przebiega?a wzd?u? rzeki Jeziorki) i w powiatach (wówczas jednostkach podzia?u sądowego) czerskim, tarczy?skim i warszawskim.

Stolica ziemi, Czersk, by?a miejscem zjazdów sądowych tzw. roków. Tu odbywa?y si? sejmiki szlachty. Sądy czerskie wraz z archiwum po III rozbiorze Polski w 1795 r. Prusacy przenieśli do Góry. Utworzono tu Sąd Pokoju powiatu czerskiego. Piaseczno i inne miejscowości po?o?one w powiecie warszawskim nale?a?y do zakresu kompetencji Sądu Pokoju Okr?gu i Miasta Warszawy. Sąd Pokoju w 1845 r. przeniesiono z Góry do Grójca.

Przed rozbiorami parafie po?udniowego Mazowsza wchodzi?y w sk?ad diecezji pozna?skiej (archidiakonat mazowiecki), od 1798 r. do nowo utworzonej diecezji warszawskiej. Obecnie tereny powiatu podzielone są mi?dzy dekanaty: czerski, konstanci?ski i piaseczy?ski w ramach archidiecezji warszawskiej.

W XVI-XVIII w. Czersk i Piaseczno z sąsiednimi wsiami stanowi?y tzw. starostwa niegrodowe, nale?ące do sto?owych dóbr królewskich, oddawane w dzier?aw? starostom. Wsie Jeziorna i Okrzeszyn znajdowa?y si? w granicach starostwa warszawskiego. Miasto Góra w latach 1670-1795 by?o miastem kościelnym, nale?ącym do biskupów pozna?skich i nosi?o nazw? Nowa Jerozolima. Pozosta?e miejscowości by?y wsiami szlacheckimi.

W latach 1796-1814 Piaseczno znajdowa?o si? w powiecie warszawskim, Czersk i Góra w powiecie czerskim z siedzibą w Grójcu. Od 1815 r. wszystkie miejscowości wchodzi?y w sk?ad obwodu, od 1842 r. powiatu warszawskiego. Taki stan rzeczy trwa? do 1867 r. W latach 1867-1879 Góra Kalwaria by?a miastem powiatowym (powiat górnokalwaryjski), nast?pnie w?ączona zosta?a do powiatu grójeckiego. Pozosta?e miejscowości znajdowa?y si? w granicach powiatów grójeckiego, warszawskiego i b?o?skiego.

W XIX w.powsta?y zarządy dóbr pa?stwowych (dawnych królewskich) - Ekonomie Narodowe w Lesznowoli i Potyczy. Czersk, Piaseczno i Góra sta?y si? miastami rządowymi (narodowymi).

Po powstaniu styczniowym w?adze carskie pozbawi?y praw miejskich Piaseczno w 1869 r., a Gór? Kalwari? w 1883 r. Ponownie zosta?y podniesienie do rz?du miast przez okupacyjną administracj? niemiecką w 1916 r. Na mocy ukazu carskiego z 1864 r. zniesiono pa?szczyzn?, a w?ościanie otrzymali ziemi? na w?asnoś?, dlatego obszar majątków ziemskich uleg? okrojeniu.

Przez teren obecnego powiatu przebiega?y od średniowiecza dwa szlaki komunikacyjne: z Warszawy przez Jeziorn? do Czerska i tzw. trakt warecki z Warszawy przez Piaseczno do Warki z odga??zieniem do Czerska. W drugiej dekadzie XIX w. przeprowadzono trakt rządowy pu?awski (od 1845 r. zwany nowoaleksandryjskim), którego cz?ścią jest dzisiejsza ulica Pu?awska. Po uruchomieniu nowej trasy stary trakt warecki straci? na znaczeniu i sta? si? drogą lokalną.

Miasto Góra, od 1867 r. Góra Kalwaria, od początku Królestwa Kongresowego do ko?ca 2001 r. by?o miastem garnizonowym. Stacjonowa?y tu ró?ne formacje wojskowe, a w 2 dekadzie XX w. by?a siedzibą Centralnej Szko?y Stra?y Granicznej.

Przez wieki miejscowa ludnoś? trudni?a si? g?ównie rzemios?em, rolnictwem i handlem. Wzd?u? Jeziorki pracowa?y m?yny wodne. W 1760 r. w Jeziornie powsta? m?yn zbo?owo-papierniczy, który da? początek fabryce papieru. W majątkach uruchamiano browary, gorzelnie i cegielnie, które zaopatrywa?y lokalny rynek..

Na prze?omie XIX i XX w. zbudowano linie wąskotorowych kolejek dojazdowych z Warszawy m.in. do Góry Kalwarii, z których do dziś pozosta?a, wpisana do rejestru zabytków, linia z Piaseczna przez Grójec do Nowego Miasta nad Pilicą w powiecie grójeckim o d?ugości 72 km. (regularny ruch osobowy zawieszono na niej w 1991, a towarowy w 1996 r.).

W XX w. teren dzisiejszego powiatu piaseczy?skiego przeci??y dwie linie kolejowe Warszawa - Radom - Kraków w 1934 r. i Skierniewice - ?uków (z mostem na Wiśle w Górze Kalwarii) w 1953 r.

Zniszczenia miejscowościom powiatu przynios?y potop szwedzki ( w ruin? popad? wówczas zamek w Czersku), wojna pó?nocna na początku XVIII w. i powstanie kościuszkowskie. Najwi?ksza w historii ziem powiatu, nie rozstrzygni?ta bitwa mi?dzy wojskami polskimi i rosyjskimi rozegra?a si? pod Go?kowem 9 i 10 lipca 1794 r.

Ci??kie walki na tych terenach toczy?y si? te? w czasie I wojny światowej. Po starciach rosyjsko-niemieckich jesienią 1914 i ponownie w lecie 1915 r. pozosta?y liczne cmentarze wojskowe rozproszone na obszarze ca?ego powiatu.

Okres drugiej wojny światowej ponownie odcisną? si? bolesnym pi?tnem na terenach obecnego powiatu. Przetoczy?y si? t?dy wojska polskie i niemieckie w czasie kampanii wrześniowej. Jesienią 1940 r. miejscowych ?ydów uwi?ziono w gettach w Piasecznie i Górze Kalwarii. W lutym 1941 wszyscy zostali przesiedleni do getta warszawskiego. Na ich miejsce w?adze okupacyjne przesiedli?y rodziny polskie z Pomorza wcielonego do Rzeszy. Lasy Chojnowskie sta?y si? schronieniem dla oddzia?ów partyzanckich, a podczas powstania warszawskiego jego zapleczem. Tragiczne epizody wojny upami?tniają liczne pomniki i tablice.

Do wa?niejszych zabytków w powiecie nale?ą ruiny zamku w Czersku z XV w., kościo?y w Piasecznie, Górze Kalwarii, Pra?mowie i S?omczynie, ratusze w Piasecznie i Górze Kalwarii, dworki z XIX w. m.in. w Piasecznie - Chyliczkach, G?oskowie, Woli Go?kowskiej, Brześcach, Turowicach, Oborach, Pra?mowie, Woli Pra?mowskiej, wiatraki w Lininie i ??gu, najstarsze cmentarze rzymskokatolickie w Piasecznie i Górze Kalwarii, cmentarze ?ydowskie tak?e w Piasecznie i Górze Kalwarii, dawna papiernia w Konstancinie-Jeziornie, niektóre wille w Piasecznie - Zalesiu Dolnym, Konstancinie-Jeziornie, Zalesiu Górnym. W Czersku zachowa? si? średniowieczny uk?ad urbanistyczny dawnego miasta.

Terytorium dzisiejszego powiatu nale?a?o do rozbiorów do województwa mazowieckiego, w latach 1796-1806 do departamentu warszawskiego w prowincji Prusy Po?udniowe, w okresie Ksi?stwa Warszawskiego od 1807 do 1814 r. nadal pozostawa?o w departamencie warszawskim. W latach 1815-1837 znajdowa?o si? w województwie mazowieckim w Królestwie Polskim, w latach 1837-1845 w guberni mazowieckiej, a w latach 1845-1915 w guberni warszawskiej. W okresie okupacji niemieckiej podczas I wojny światowej (1915-1918) nale?a?o do Genera?-Gubernatorstwa Warszawskiego. W odrodzonej Polsce znajdowa?o si? w granicach województwa warszawskiego, a w latach II wojny światowej w dystrykcie warszawskim Generalnego Gubernatorstwa. Od 1945 do 1975 r. stanowi?o cz?ś? województwa warszawskiego, w latach 1975-1998 województwa sto?ecznego warszawskiego, a od początku 1999 r. znajduje si? w województwie mazowieckim.