Miasta :: Katalog Miast :: Witaj w twoim mieście

Urząd Miejski Brzeg

ul. Robotnicza 12

49-300 Brzeg

tel. 416 99 70

Kościo?y i Parafie      Szpitale       Policja, Stra? Miejska i Po?arna
Firmy

Po?o?one w po?owie drogi pomi?dzy Wroc?awiem a Opolem miasto Brzeg jest jednym z najstarszych i pi?kniejszych miast Śląska. Pierwszy zapis o istniejącej niegdyś w miejscu Brzegu osadzie rybacko-handlowej Wissoke Brzegh zamieszczono w dokumencie z 1234 r. Powstaniu miasta sprzyja?o dogodne po?o?enie na skrzy?owaniu szlaków lądowych i wodnego, ?ączących najwi?ksze ośrodki średniowiecznego Śląska z pa?stwami ościennymi. Lokacja Brzegu nastąpi?a na mocy wydanego pomi?dzy 1246 a 1248 r., a potwierdzonego w 1250 r., zachodnioeuropejskiego prawa lokacyjnego. Dokument lokacyjny wystawiony przez ks. wroc?awskiego Henryka III wyznaczy? teren lokacji, po dziś dzie? czytelny w uk?adzie starówki.

    Na prze?omie XIII i XIV w. w mieście osiedli?y si? zgromadzenia zakonne (m.in. franciszkanie, dominikanie, antonici, joannici). Zgromadzenia te wznios?y w mieście swoje kościo?y i klasztory. Po podziale w 1311 r. ksi?stwa wroc?awskiego, Brzeg zosta? stolicą najmniejszego spośród trzech nowopowsta?ych ksi?stw: wroc?awskiego, legnickiego i brzeskiego.

    Okres świetności Brzegu nierozerwalnie związany by? z panowaniem w ksi?stwie legnicko-brzeskiej linii Piastów - pierwszej polskiej dynastii królewskiej. Jako pierwszy ksią?? Boles?aw III, syn ksi?cia wroc?awskiego Henryka V, po?ączy? ksi?stwo brzeskie z legnickim i tytu?owa? si? w 1312 r. -Panem Legnicy i Brzeguli. Oba ksi?stwa wielokrotnie jeszcze ?ączono i rozdzielano. W 1329 r. Boles?aw III sta? si? lennikiem czeskim, a w 1342 r. uczyni? Brzeg swoją sta?ą rezydencją. W II po?owie XIV w. najwi?kszy mecenat budowlany i kulturalny sprawowa? ksią?? Ludwik I. Ksią?? rozbudowa? zamek ksią??cy, obok którego ufundowa?, obdarowaną bogatym ksi?gozbiorem kolegiat? św. Jadwigi. Najcenniejszą pozycją ksi?gozbioru by?a iluminowana Legenda o św. Jadwidze (tzw. Kodeks Lubi?ski). Ludwik I wspiera? finansowo przebudow? kościo?a św. Miko?aja. Po po?arze w 1380 r. przebudowano te? ratusz miejski. W 1390 r. Ludwik I przeprowadzi? pierwsze odnotowane na ziemiach polskich ba-dania archeologiczne w dawnym grodzisku kasztela?skim w Ryczynie pod Brzegiem. W latach 1428 - 1432 Brzeg niszczyli husyci. Liczne kl?ski ?ywio?owe niejednokrotnie nawiedza?y miasto. Dla przyk?adu w 1443 r. podczas trz?sienia ziemi run??y sklepienia kościo?a św. Miko?aja.

    W okresie najwi?kszego rozrostu terytorialnego ksi?stwo brzeskie obejmowa?o swym zasi?giem Lubin, Chojnów, O?aw?, Kluczbork, Byczyn?, Wo?czyn oraz Niemcz? i Strzelin (po 1427 r.). Od po?owy XV w. terytorium ksi?stwa zaczyna si? stopniowo zmniejsza?. W II po?owie XV w. miasto prze?ywa okres zapaści ekonomicznej.

    W XVI wieku, za rządów Jerzego I, Brzeg odzyskuje utraconą rang? stolicy ksi?stwa legnicko-brzeskiego. Rozkwit architektury i kultury miasta przynoszą rządy jego nast?pców - Fryderyka II i Jerzego II. Ksią?? Fryderyk wprowadzi? w mieście i ksi?stwie luteranizm. Za jego panowania miasto opuścili franciszkanie i dominikanie. Fryderyk II rozpoczą? renesansową przebudow? zamku. Wobec zagro?enia najazdem tureckim, ksią?? postanowi? przebudowa? fortyfikacje miejskie. Podczas prac fortyfikacyjnych zburzono najstarszy, znany z przekazów ?ród?owych, roma?ski kośció? Najświ?tszej Marii Panny. W 1545 r. rozebrano kośció? i klasztor dominikanów. Prace budowlane kontynuowa? ksią?? Jerzy II. Jego najznakomitszym dzie?em by?a renesansowa przebudowa zamku, przy której pracowali architekci w?oscy. Oni te?, po po?arze w 1569 r., gruntownie przebudowali ratusz miejski. Ksią?? popiera? kultur? i nauk?, czemu mia?o s?u?y? ufundowanie Gymnasium Illustre Bregense, nazwane pó?niej Gimnazjum Piastowskim. Po 1582 r. kośció? franciszkanów przebudowano na arsena?. W XVI w. Brzeg by? pr??nym ośrodkiem handlowym. To tu sp?dzano na s?awne targi byd?o z kresów Rzeczpospolitej i sprzedawano je kupcom z ca?ych Niemiec. Podczas wojny trzydziestoletniej, dzi?ki rozbudowanym w XVI w. Fortyfikacjom, Brzeg nie zosta? zdobyty przez oblegające go wojska szwedzkie. Wojna odbi?a si? jednak niekorzystnie na sytuacji ksi?stwa i miasta. W 1675 r. umiera Jerzy IV Wilhelm - ostatni m?ski przedstawiciel dynastii piastowskiej. Miasto i ksi?stwo wchodzą wówczas w sk?ad monarchii habsburskiej. Rządy habsburskie przynoszą ze sobą próby rekatolizacji. W miejsce usuni?tych w XVI w. zakonów zostają sprowadzeni do Brzegu jezuici i kapucyni, którzy wznieśli w Brzegu swoje klasztory i kościo?y.

    W 1741 r. Brzeg zostaje dotkliwie zniszczony podczas obl??enia przez wojska króla pruskiego Stare Miasto Fryderyka II Wielkiego. Rok pó?niej wraz z ca?ym Śląskiem dostaje si? pod panowanie pruskie. Brzeg staje si? miastem powiatowym z garnizonem wojskowym. W 1748 r. w Brzegu wybudowano pierwszą na ca?ej d?ugości Odry, śluz? rzeczną. Rozbudowa-no te? fortyfikacje. Po zaj?ciu miasta przez wojska napoleo?skie w 1807 r. nakazano zniszczy? istniejące fortyfikacje. W ich miejscu powsta?y promenady, parki i planty. Ju? w 1842 r. do miasta dotar?a kolej. W po?owie XIX w. Brzeg schodzi do roli ośrodka miejskiego o znaczeniu lokalnym. Sytuacja ta trwa?a do lat 70-tych XIX w. Prze?om XIX i XX w. to czas rozbudowy miasta. W roku 1907 Brzeg zosta? wy?ączony z powiatu i otrzyma? wy?szą rang? miasta wydzielonego.

    W latach 20-tych XX w. pogarsza si? sytuacja ekonomiczna miasta, do czasu ponownego zlokalizowania w nim garnizonu wojskowego i wykorzystania, wybudowanego w 1916 r., lotniska wojskowego. Druga wojna światowa przynios?a miastu najdotkliwsze w jego historii zniszczenia oraz zmian? przynale?ności pa?stwowej. Odbudowie ze zniszcze? towarzyszy?a rozbudowa przemys?u, g?ównie spo?ywczego i elektromaszynowego. W rozwijającej si? po?udniowej cz?ści miasta powsta?y nowe dzielnice mieszkaniowe. Do 1950 r. Brzeg znajdowa? si? w województwie wroc?awskim, a po przeprowadzonej wówczas reformie administracji, wszed? w sk?ad województwa opolskiego. W okresie obchodów milenium chrztu Polski dosz?o w mieście do tzw. "wypadków brzeskich" - w maju 1966 r. Milicja Obywatelska usun??a, pomimo sprzeciwu mieszka?ców, duchownych z domu parafialnego przy pl. Zamkowym. Sprzeciw mieszka?ców miasta wywo?a? wobec nich represje ze strony s?u?by bezpiecze?stwa.

    Po reformie administracyjnej w 1975 r. zlikwidowano powiat brzeski. W 1997 r. pó?nocna cz?ś? miasta ucierpia?a wskutek powodzi jaka dotkn??a po?udnie Polski. Od stycznia 1999 r. Brzeg ponownie jest siedzibą powiatu.

Andrzej Peszko