Miasta: Brzeg, Grodków, Lewin Brzeski
Gminy: Brzeg, Grodków, Lewin Brzeski, Lubsza, Olszanka, Skarbimierz
Na miejscu dworu ksią??cego z pierwszej po?owy XIII w zbudowany zosta? w 1296 r. zamek, prawdopodobnie przez ksi?cia świdnickiego Bolka I Surowego. Po śmierci Henryka V Grubego w 1311 r. ksi?stwo wroc?awskie podzielone zosta?o pomi?dzy trzech jego synów, a Brzeg, który prawa miejskie otrzyma? w 1248 r. przypad? najstarszemu Boles?awowi III Rozrzutnemu, stając si? stolicą ksi?stwa, a pó?niej jedną z dwóch stolic ksi?stwa legnicko-brzeskiego. Wielokrotnie by? rozbudowywanyi przebudowywany.W po?owie XVI w., pod okiem W?ochów: Franciszka (znanego z budowy Zamku Królewskiego w Warszawie) i Jakuba Parrów, nadano mu charakter renesansowy. Podobna koncepcja architektoniczna kru?ganków wokó? dziedzi?ca i kru?ganków na Wawelu sprawi?a, ?e brzeski zamek określany jest jako Śląski Wawel. W budynku bramnym wyró?nia si? fasada z bogatą p?askorze?bioną dekoracją, kamiennymi figurami ksi?cia Jerzego I i jego ?ony Barbary, a tak?e umieszczonymi w dwóch rz?dach 24 popiersiami Piastów, od legendarnego Piasta do Fryderyka II. Po wygaśni?ciu w 1675 r. dynastii ksią?ąt piastowskich linii legnicko-brzeskiej w zamku umieszczono zarząd dóbr ksią??cych. Po zniszczeniach dokonanych podczas obl??enia w 1741 r. przez wojska pruskie zamek adaptowany zosta? na magazyny. Po likwidacji magazynów w po?owie lat 20. Obecnego wieku zamek przej??o miasto, organizując w nim muzeum. Po zniszczeniach ostatniej wojny zamek by? stopniowo restaurowany. Obecnie jest to jeden ze wspanialszych zabytków renesansowych w kraju. Przy zamku znajduje si? dawna kaplica zamkowa - obecnie kaplica św. Jadwigi, Mauzoleum Piastów Brzeskich, najwi?ksza nekropolia pierwszej polskiej dynastii królewskiej.
Naprzeciw zamku w pierwszej po?owie XVIII w. Jezuici wybudowali kośció? p.w. Podwy?szenia Krzy?a Świ?tego. Kośció? o wystroju barokowo-rokokowym posiada polichromie Jana Kubena. Oprócz renesansowego ratusza warto zwiedzi? poewangelicki, gotycki kośció? p.w. św. Miko?aja z gotyckim tryptykiem ze Świ?tą Rodziną (pochodzącym z Bąkowa) i fragmentami polichromii. Najstarszy zabytek Brzegu, gotycki pofranciszka?ski kośció? św. św. Piotra i Paw?a, od lat popada w ruin? i mo?na go ogląda? z zewnątrz.
Grodków - biskupie miasto - miasto Elsnera
W 1268 roku ksią?? wroc?awski Henryk III wystawi? kasztelanowi ryczy?skiemu Mroczce dokument zezwalający na lokacj? osady o typie miejskim. W latach 1344-1810 miasto stanowi?o w?asnoś? biskupów wroc?awskich. Pierwotny gotycki ratusz sp?oną?, a odbudowany w stylu renesansowym by? dwukrotnie niszczony przez po?ary. Obecny, pó?noklasycystyczny, powsta? w 1849 roku. Z pierwotnej budowli zachowana zosta?a wie?a. G?ównymi zabytkami są fragmenty kamienno-ceglanych murów miejskich z ko?ca XIII w., a tak?e zachowane dwie z czterech wie? bramnych: wie?a Bramy Lewi?skiej i wie?a Bramy Zi?bickiej. Zachowa?a si? tak?e XIV-wieczna Baszta Wi?zienna. Kośció? parafialny św. Micha?a Archanio?a, wzmiankowany w XIII w., wielokrotnie by? przebudowywany. Obecny, trójnawowy o uk?adzie bazylikowym, posiada renesansowy tryptyk i barokowe wyposa?enie. Przy budowie o?tarza g?ównego pracowa? grodkowski stolarz Jan Elsner, dziadek Józefa Elsnera, nauczyciela Fryderyka Chopina. Przy ul. Elsnera 16 znajduje si? dom rodzinny Józefa Elsnera, autora m.in. 34 oper, najs?ynniejszego grodkowianina
Lewin Brzeski - miasto lwa
Najwa?niejszym zabytkiem miasta, które prawa miejskie uzyska?o w 1333 roku, a w herbie ma lwa, jest XIV-wieczny gotycki, poewangelicki kośció? św. św. Piotra i Paw?a z wie?ą, portalem i dobudowaną renesansową kaplicą. Wewnątrz kościo?a są kamienne p?yty nagrobkowe z XVI-XVIII w. Warto równie? zwiedzi? barokowy pa?ac z 1722 r. z ozdobną bramą, klasycystyczny ratusz z 1837 r., a tak?e zobaczy? po?o?ony naprzeciw cmentarza krzy? pokutny.
Zabytki wiejskie
Najcenniejszymi zabytkami wiejskimi są kościo?y i pa?ace. Wśród wielu kościo?ów wyró?niają si? świątynie gotyckie z zachowanymi polichromiami w Ma?ujowicach, Strzelnikach, Pogorzeli i Krzy?owicach.
Ma?ujowice, po?o?one w wiejskiej gminie Brzeg, do historii przesz?y po bitwie, która zawa?y?a o przynale?ności Śląska na dwa wieki do Prus. 10 kwietnia 1741 r. na skraju wsi dosz?o do bitwy wojsk pruskich i austriackich. Gotycki kośció? parafialny św. Jakuba Aposto?a uchodzi za jeden z naj?adniejszych zabytków sztuki gotyckiej na Śląsku. XIV-wieczny portal jest jednym z najstarszych tego rodzaju na Śląsku i nie powstydzi?aby si? go niejedna gotycka katedra Polichromie o tematyce biblijnej: pó?nogotyckie w prezbiterium, polichromia ścian bocznych z ko?ca XV wieku i malowid?a patronowe stropu sprawiają, ?e ma?ujowicka świątynia określana jest jako Śląska Sykstyna.
Równie cenne są polichromie w kościele parafialnym św. Antoniego w Strzelnikach w gminie Lewin Brzeski, a tak?e w kościele parafialnym Najświ?tszego Serca Pana Jezusa w Pogorzeli i kościele filialnym Wniebowzi?cia NMP w Krzy?owicach w gminie Olszanka.
Nie brak malowniczych pa?aców, m.in.: w Janowie - gmina Olszanka, Mikolinie - gmina Lewin Brzeski, Garbowie - gmina Lubsza, Sulis?awiu i J?drzejowie - gmina Grodków. Niektóre pa?ace i dwory nie przetrwa?y do naszych czasów. Pozosta?y po nich uznane za zabytki parki. Najwi?cej ich, bo a? jedenaście, w gminie Grodków, z których najwi?kszy, w Kopicach, ma blisko 70 ha powierzchni. Zrujnowany zespó? pa?acowy w Kopicach do dziś zachwyca wielkością.
|
Opolskie
