Gminy: Kluczbork, Byczyna, Wo?czyn, Lasowice Wielkie
G?ówne zr?by osadnictwa średniowiecznego na Ziemi Kluczborskiej związane by?y z szeroką akcją osadniczą II po?owy XIII wieku. To wówczas prawa miejskie uzyska?y trzy miasta tego subregionu: Wo?czyn w 1261 r., Byczyna w 1268 r. oraz Kluczbork - dotychczasowa osada targowa - otrzyma? dokument lokacyjny z rąk Henryka IV Probusa w 1274 r., stając si? g?ównym ośrodkiem gospodarczo - administracyjnym Ziemi Kluczborskiej. Znajdujący si? tutaj sąd by? organem apelacyjnym dla mieszka?ców wsi, odwo?ujących si? od wyroków sądów wiejskich. Osadnictwo wiejskie bowiem na tych terenach si?ga równie? XIII wieku, np. lokacja Chocianowic nastąpi?a ju? w 1213 r., Laskowic w 1239 r., a Lasowic Wielkich i Ma?ych w 1292 r.
Kolejne lata to okres systematycznego rozwoju miast, mimo bardzo cz?stych zmian w?aścicieli ziemi kluczborskiej, przekazujących miasta w darowi?nie, jako spadek czy w zastaw za d?ugi. Na krótko /1341-1356/ Kluczbork, Byczyna i Wo?czyn znalaz?y si? we w?adaniu Kazimierza Wielkiego, który odda? Ziemi? Kluczborską królowi Czech - Karolowi II w zamian za ksi?stwo warszawskie. W sumie najd?u?ej ziemia kluczborska pozostawa?a w posiadaniu w?adców piastowskiej linii brzeskiej, a? do jej wygaśni?cia w roku 1675.
W 1430 roku Ziemia Kluczborska zosta?a ogarni?ta ruchem husyckim. Kluczbork zaj?ty przez husytów sta? si? centrum tego ruchu na Śląsku i równocześnie obiektem ataków si? antyhusyckich, systematycznie podejmujących próby zdobycia miasta. Poniewa? próby te nie da?y rezultatu, przystąpiono do negocjacji i za ekwiwalent pieni??ny Byczyna i Kluczbork zosta?y wykupione z rąk husytów w 1433 r., zaś Wo?czyn pozostawa? w ich r?kach do 1436 r., po czym przeszed? na sta?e pod w?adanie ksią?ąt oleśnickich. Kluczborkiem i Byczyną w?adali ksią??ta opolscy, ostatecznie w 1536r., dzi?ki staraniom Ferdynanda I, Kluczbork wraz z Byczyną powróci?y do ksi?stwa brzeskiego, pozostając w nim a? do wygaśni?cia rodu.
Na lata panowania Fryderyka II i Jerzego II przypad? na tych terenach rozwój reformacji. Mimo początkowego oporu związanych z miastem Krzy?owców z czerwoną gwiazdą oraz mieszczan, wiara ewangelicka zacz??a si? rozszerza?, obydwa kościo?y w Kluczborku oddano ewangelikom, w Wo?czynie i w Kluczborku otwarto specjalne szko?y dla polskich pastorów na tym terenie. W efekcie mieszczanie kluczborscy pozostali wierni luteranizmowi w latach nast?pnych. Oprócz sfery religijnej reformacja wp?yn??a tak?e na ?ycie miasta: nastąpi?o zdecydowane wzmocnienie w?adzy ksią??cej kosztem praw samorządu miejskiego.
W II po?owie XVI wieku Ziemia Kluczborska sta?a si? widownią walk mi?dzy si?ami polskimi i habsburskimi. Ubiegający si? o tron polski arcyksią?? Maksymilian Habsburg zosta? pokonany w bitwie pod Byczyną przez kanclerza i hetmana koronnego Jana Zamojskiego 24 stycznia 1588 roku.
Trudny okres w dziejach tej ziemi to czasy wojny trzydziestoletniej, toczonej mi?dzy zwolennikami protestantyzmu a katolicyzmu, w wyniku której miasta by?y wielokrotnie plądrowane. Dopiero zako?czenie wojny przynios?o warunki do rozwoju tego regionu. Pokój westfalski /1648 r./ przyzna? ksi?stwom brzeskiemu i oleśnickiemu, a wi?c ca?ej ziemi kluczborskiej wolnoś? wyznania augsburskiego. Dzi?ki temu Kluczbork sta? si? ośrodkiem kulturalnym polskich protestantów, osiedlających si? tutaj i w innych okolicznych miejscowościach prześladowanych arian. Jest to równie? czas rozkwitu byczy?skiego gimnazjum, s?ynącego z wysokiego poziomu nauczania.
Po śmierci ostatniego ksi?cia brzeskiego, Kluczbork i Byczyna przypad?y Habsburgom, zaś w 1742 r. wraz z ca?ym Górnym i Dolnym Śląskiem przesz?y pod panowanie pruskie. Sytuacja nie uleg?a zmianie mimo kolejnych wojen śląskich. Ostatecznie ziemia kluczborska pozosta?a pod panowaniem niemieckim prawie 200 lat, Kluczbork i Byczyna jako miasta królewskie, zaś Wo?czyn - pozostający w r?kach magnackiego rodu Posadowskich by? miastem prywatnym, a? do reformy ustrojowej Steina i Hardenberga zapoczątkowanej w 1807 r., zwie?czonej nowym podzia?em administracyjnym, który spowodowa?, ?e od 1816 r. Kluczbork sta? si? miastem powiatowym. Do powiatu, obok gmin wiejskich wesz?y Byczyna i Wo?czyn.
Przygraniczne po?o?enie powiatu kluczborskiego wp?ywa?o niekorzystnie na jego rozwój, sytuacja nieco si? poprawi?a dzi?ki budowie linii kolejowej / pierwszy odcinek: Oleśnica - Namys?ów - Kluczbork - Fosowskie w 1868 r./. W sumie a? do okresu mi?dzywojennego powiat pozosta? tradycyjnym obszarem rolniczym, ze s?abo rozwini?tą infrastrukturą przemys?ową, cho? to wówczas powsta?y zalą?ki funkcjonujących obecnie zak?adów: w 1893r. powsta?a fabryka dro?d?y - dzisiejsza Śląska Fabryka Dro?d?y z Wo?czyna, czy zak?ad metalowy powsta?y w Kluczborku w 1905, obecna Fabryka Maszyn i Urządze? „Famak".
II wojna światowa przynios?a zasadnicze zmiany, powiat przesta? by? obszarem nadgranicznym, dokona?a si? równie? znaczna wymiana ludności. Jednak ju? w kwietniu powo?ano Starostwo Powiatowe w Kluczborku, które dokona?o wst?pnego podzia?u administracyjnego Ziemi Kluczborskiej, a ostateczny podzia? zosta? zatwierdzony rozporządzeniem wojewody śląsko - dąbrowskiego z 27 XI 1945 r. i obowiązywa? do 1975 roku. Ponownie powiat kluczborski rozpoczą? dzia?alnoś? w styczniu 1999 roku.
|
Opolskie
