Urząd Miejski Jaros?aw
Rynek 1
37-500 Jaros?aw
tel. (016) 624 87 00
Kościo?y i Parafie Szpitale Policja, Stra? Miejska i Po?arna
Firmy
W pa?dzierniku 1918 r. zrzuci?a ziemia jaros?awska jarzmo zaborczej niewoli stając si? cz?ścią niepodleg?ej Polski. Pierwsze lata powojenne wykaza?y wiele przemian polityczno - spo?ecznych przy du?ej aktywności ch?opskiej i robotniczej. Cz?ste by?y tutaj wiece i manifestacje na rzecz zmian w kapitalistycznym sposobie rządzenia. Radykalne by?y tak?e dą?enia miejscowego ch?opstwa domagającego si? podzia?u wielkich majątków ziemskich, ju? w pierwszych latach powojennych. Wtedy take powi?kszy? si? Jaros?aw, uzyskawszy nieco przestrzeni na zabudow?. Miasto zelektryfikowano po r. 1928, ale liczba zak?adów niewiele si? zwi?kszy?a.
W związku z tym narasta?y w Jaros?awszczy?nie problemy gospodarczo - spo?eczne. Wzmóg? si? szczególnie ruch robotniczy spod znaku PPSD a potem KPP, KPZU i innych stronnictw, wspó?dzia?ający coraz wi?cej ze wzmagającym si? radykalnym ruchem mas ch?opskich. Przeprowadzona po r. 1925 reforma rolna na tutejszym terenie nie zaspokoi?a g?odu ziemi istniejącego tutaj od dawna. Powiat jaros?awski by? bowiem zawsze rolniczy i po 1918 r. pozosta? nadal bazą surowcową przy ?yznej na ogó? ziemi. Du?e obszary ziemi w Jaros?awszczy?nie nale?a?y w dalszym ciągu do wielkich majątków, wzrasta?a natomiast liczba gospodarstw kar?owatych. Zmusza?o to wielu wieśniaków okolicznych do szukania pracy poza granicami ziemi jaros?awskiej. Mimo pewnej poprawy koniunktury po r. 1934 Jaros?aw i jego okolica nie wróci?y do dawnego rozkwitu gospodarczego, zw?aszcza, zawiod?y nadzieje w?ączenia ziemi jaros?awskiej do rozwijającego si? wtenczas tzw. Centralnego Okr?gu Przemys?owego i Jaros?awszczyzna pozosta?a na uboczu ówczesnej Polski mi?dzywojennej przy du?ej stosunkowo kulturze rolnej.
W latach 1929 - 1933 panuje powszechny kryzys ekonomiczny. Protestem przeciwko ówczesnej rzeczywistości są raz po raz wybuchające strajki w mieście i okolicznych wioskach.
Rozdarty wewn?trznie kraj zastaje wrzesie? 1939 roku. Tak jak wsz?dzie, tak i w Jaros?awiu nastąpi? krwawy etap historii. Rozpoczą? si? od bombardowania miasta i okolicy przez niemieckie lotnictwo. W dziątym dniu września wkroczy?y do miasta oddzia?y Wehrmachtu. Pierwszy terror i rozstrzeliwania je?ców by?y preludium martyrologii. Gestapo od samego początku rozpocz??o swą zbrodniczą dzia?alnoś? - pewnie i z rozmachem; albowiem jeden z katów Schmidt, by?y mieszkaniec Jaros?awia z ?atwością trafia? na ogniska patriotyczne. Nieprzypadkowo wi?c jeden z pierwszych transportów do Oświ?cimia tworzą mi?dzy innymi jaros?awianie. Znowu w histori? wpląta? si? klasztor dawnego Opactwa Benedyktynek. Któryś raz ju? z kolei w swoich dziejach wzgórze jest świadkiem wydarze?; w okresie okupacji mordowani są tam setkami Polacy i ?ydzi. W lipcu 1944 trzask pepesz o grzmoty dzia? radzieckich - zwiatowa?y rych?e wyzwolenie. Niemcy otoczeni od wschodu, pó?nocy i po?udniowego zachodu przez armie I Frontu Ukrai?skiego pod dowództwem marsza?ka Koniewa zrezygnowali z obrony, ratując si? paniczną ucieczką. Dzi?ki temu miasto w zasadzie nie ucierpia?o na wskutek walk frontowych, bo by?y one krótkie, ale zosta?a na miejscu grupa podpalaczy hitlerowskich, która mia?a obróci? w wszystko w perzyn?. Niszczyciele dokonali wiele spustosze?, cho? nie na tyle, aby zupe?nie zatrze? ślady swojej krwawej dzia?alności. Nie sp?ąną? te? klasztor Benedyktynek mimo, ?e pochodnia zosta?a rzucona do magazynu z materia?ami p?dnymi. Ogie? by? tak silny, ?e topi? si? strop - zostawiając do dziś oryginalne, nie zamierzone w efekcie i wymowne w swej niezwyk?ej acz niesamowitej urodzie sklepienie.
Nast?pne wa?ne dla Jaros?awia wydarzenia, to niewątpliwie wybudowanie wielu du?ych i nowoczesnych zak?adów przemys?owych jak fabryki pieczywa cukierniczego "San", zak?adów dziewiarskich "Jarlan", huty szk?a opakowaniowego "Jaros?aw", Zak?adów Zbo?owych, a tak?e zmodernizowanie istniejących, jak chocia?by Zak?adów Mi?snych. Inwestycje te sprawi?y, ?e Jaros?aw sta? si? liczącym si? na mapie gospodarczej kraju miastem o osmiowiekowej przesz?o historii.
W powojennym obrazie miasta niepoślednie miejsce przypisa? nale?y sprawie ratowania starego miasta. Zaniedbane przez dziesiątki lat dawne podziemne sk?ady kupieckie, ciągnące si? pod ca?ym niemal miastem w 2-3 kondygnacjach, powodowa?y liczne awarie budowlane, szczególnie gro?ne na starówce. Prowadzone przez szereg lat pod kierunkiem Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie prace poch?on??y wiele środków i energii, ale niebezpiecze?stwo zapadania si? domów zosta?o ca?kowicie usuni?te. Podsumowaniem tego etapu by?o otwarcie 1 czerwca 1984 roku podziemnej trasy turystycznej im. prof. Feliksa Zalewskiego - cz?owieka, który zapoczątkowa? dzie?o ratowania Starego Miasta -, tematycznie poświ?conej zagro?eniom i metodom ratowania starych miast na przyk?adzie Jaros?awia.
Podkarpackie
