Powiat Le?ajski Powierzchnia: 583,01 km² Mieszkanców: 69 251
Województwo: Podkarpackie
Miasto powiatowe: Le?ajsk Tablica rejestracyjna: RLE
Miasta: Le?ajsk, Nowa Sarzyna
Gminy: Le?ajsk, Nowa Sarzyna, Grodzisko Dolne, Kury?ówka
Powiat le?ajski le?y w pó?nocno-wschodniej cz?ści województwa podkarpackiego. Teren pod wzgl?dem geograficznym obejmuje prowincje zewn?trznych Karpat Zachodnich i makroregionu Kotliny Sandomierskiej w obr?bie czterech mezoregionów (Doliny Dolnego Sanu, P?askowy?u Kolbuszowskiego, P?askowy?u Tarnogrodzkiego i Równiny Sandomierskiej). Po?ączony jest siecią dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych.
Le?ajsk nale?y do najstarszych miast Polski po?udniowo-wschodniej. Jego początki by?y związane z istnieniem pras?owia?skiego grodu, obok którego powsta?a osada nad brzegiem Sanu na terenie dzisiejszej wsi Stare Miasto. W 1397 r. z rąk króla W?adys?awa Jagie??y królewska wieś Le?ajsk uzyska?a prawa miejskie.
Tradycja powiatowego Le?ajska si?ga XV wieku. Jako siedziba starostwa zaistnia? od 1424 roku. Wed?ug ?róde?, w latach 1433-1772 by?o to starostwo niegrodowe i obejmowa?o osady: Le?ajsk, D?bno, Giedlarowa, Sarzyna, Wierzawice, Jelna, Kury?ówka, O?anna, Rzuchów, Siedlanka, Wywloką, Luchów, P?oin. W latach 1855-1867 Le?ajsk po raz drugi sta? si? siedzibą starostwa powiatowego, obejmując swym zasi?giem 33 miejscowości, w których mieszka?o 31 890 osób. Po raz kolejny jako siedziba powiatu miasto zaistnia?o w latach 1956-1975. Powiat swym zasi?giem obejmowa? wtedy dwa miasta (Le?ajsk, Nowa Sarzyna) i 48 wsi zamieszka?ych ?ącznie przez 62 tyś. osób.
Z dniem l stycznia 1999 roku reforma administracyjna kraju przywróci?a powiaty jako jeden ze szczebli samorządu terytorialnego. Le?ajsk na nowo sta? si? powiatem. Obecny zasi?g powiatu to:
miasto Le?ajsk, gmina Le?ajsk, miasto i gmina Nowa Sarzyna, oraz gminy Kury?ówka i Grodzisko Dolne. Na powierzchni ponad 583 km2,w 2 miastach i 43 wsiach mieszka 71.076 osób. Przewa?ają ludzie w wieku produkcyjnym (58,7%) i przedprodukcyjnym (27,1%).
Organami w?adzy są: Rada i Zarząd Powiatu. W latach 1999 – 2002 funkcj? starosty pe?ni? Stanis?aw Chmura, a od 2002r Zbigniew Rynasiewicz.
Na środowisko przyrodnicze sk?adają si? niewielkie zasoby surowcowe w postaci gazu ziemnego, gliny i torfu oraz znacznie wi?ksze piasku.
Atrakcyjniejsze są walory turystyczne i krajobrazowe. Na obszarze 207 ha istnieje 5 rezerwatów, 3 Obszary Chronionego Krajobrazu o powierzchni 26000 ha oraz 21 pomników przyrody.
Atrakcyjnoś? turystyczną powiatu podnoszą m.in. 4 zalewy wodne: w O?annie, Brzózie Królewskiej, Grodzisku Dolnym i Le?ajsku, kryte baseny, hale widowiskowo – sportowe, stadiony, szlaki turystyczne, baza hotelowa, gospodarstwa agroturystyczne, ośrodek je?dziecki oraz tor modelarski.
Wa?nym elementem wspó?czesnego ?ycia jest stan infrastruktury technicznej. Na terenie powiatu istnieje blisko 500 km dróg, z przewagą dróg powiatowych (262 km) i gminnych (155 km). D?ugoś? sieci wodociągowej wynosi 486 km, kanalizacyjnej – 181 km i gazowej 566 km. Energia elektryczna dostarczana jest do 12.300 odbiorców, a gaz do 11.500. Sie? ciep?ownicza o d?ugości ponad 8 km znajduje si? g?ównie w Le?ajsku i Nowej Sarzynie.
Wielkim bogactwem kulturowym powiatu są zabytki pochodzące g?ównie z okresu XVII – XX w. Wśród nich przewa?ają kościo?y, kapliczki, cerkwie, miejsca pami?ci narodowej, dawne rezydencje i inne obiekty. Istniejące placówki kulturalne przy poparciu w?adz lokalnych są organizatorami wielu imprez znanych w regionie i w kraju m.in. Mi?dzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej, Mi?dzynarodowy Festiwal ?owiecki, Mi?dzynarodowy Festiwal Poetów „Wrzeciono”, Parady Stra?y Wielkanocnych „Turki”, Puchar Świata Modeli Latających.
Szczególną rol? w powiecie i rejonie pe?ni Muzeum Prowincji OO.Bernardynów przy Bazylice w Le?ajsku.
Podstawową rol? w ?yciu spo?ecze?stwa spe?niają jednostki prowadzące dzia?alnoś? gospodarczą. Zarejestrowanych jest 3516 osób, z przewagą sektora prywatnego (95%). ?ączne zatrudnienie we wszystkich podmiotach gospodarczych powiatu wynosi 10.223 osób,
w tym 5114 kobiet.
Drugą niezmiernie wa?ną dziedziną gospodarczą jest rolnictwo. W powiecie istnieje 11.400 gospodarstw z przewagą mniejszych do 5 ha (10.263). W produkcji rolnej dominuje uprawa zbó?, roślin okopowych i przemys?owych.
Trudnym problemem wymagającym pe?nego rozwiązania jest rynek pracy. Obecnie w powiecie zarejestrowanych jest 6416 osób bezrobotnych (na 31.04.2004r.). Przewa?ają wśród nich ludzie m?odzi w wieku do 34 roku ?ycia (ok. 62%).
Szczególną rol? w ?yciu spo?ecze?stwa spe?niają instytucje u?yteczności publicznej.
Szkolnictwo. We wszystkich typach szkó? w powiecie nauk? pobiera 13.902 uczniów, w tym: w 33 szko?ach podstawowych - 6394 uczniów; w 13 gimnazjach - 3421 uczniów; w szko?ach średnich oraz zawodowych - 4084 uczniów.
Ochrona zdrowia. Na terenie powiatu funkcjonuje 26 placówek s?u?by zdrowia, szpital z 12 oddzia?ami i 24 gabinety poradni specjalistycznej. Us?ugi medyczne świadczy 188 lekarzy.
Pomoc spo?eczna. Z jej us?ug korzysta ok. 7500 osób oraz 3490 rodzin. Średnioroczne wydatki bud?etowe na t? dzia?alnoś? wynoszą ponad 11 mln z?.
|
Podkarpackie
