Miasta: Nisko, Rudnik nad Sanem, Ulanów

Gminy: Nisko, Rudnik nad Sanem, Ulanów, Harasiuki, Jarocin, Je?owe, Krzeszów

Najstarsza historyczna wzmianka o Nisku pochodzi od Jana D?ugosza w jego dziele pt. Senieris Canonici Cracoviensis Liber Beneficierum Dioecesis Cracoviensis nunc primum e codice antographe editus. D?ugosz podaje, ?e Nisko by?o wsią królewską nale?ącą do parafii Bieliny. Istniejący tu folwark królewski dawa? dziesi?cin? na rzecz parafii w Rac?awicach, a kmiecie zagrodnicy i karczmarze kościo?owi w Bielinach.

"S?ownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów s?owia?skich" podaje, ?e wieś Nisko od roku 1530 do 1621 stanowi?a w?asnoś? kapitu?y sandomierskiej wraz z najbli?szymi miejscowościami, takimi jak: Malce, Sójkowa, Warcho?y, Podwolina, P?awo, Kamie?, Jata, Zalesie, Bojanów, Korabina, Laszki, Burdze, Sopot, Przyszów, Je?owe, Pogo?, Swo?y.

Po I rozbiorze Polski dobra rac?awickie przesz?y na w?asnoś? funduszu religijnego.

W pierwszych latach XIX wieku na terenie Niska powsta?y: huta szk?a i huta ?elaza. Dzia?alnoś? swą prowadzi?y one jednak bardzo krótko. Rząd austriacki wystawi? Nisko na licytacj?.

W 1834 r. Nisko naby? Karol Reinchenbach, natomiast w?aścicielem majątku Sopot zosta? Eugeniusz hr. Kinsky (pochodzenia polsko-czeskiego). W 1867 r. Nisko naby? hr. Roger Ressegnier. Wówczas to za staraniem nowego w?aściciela ustanowiono w Nisku siedzib? w?adz administracyjnych z funkcją starosty. Po śmierci hrabiego Rogera Ressegniera majątek odziedziczy? syn Olivier, który o?eni? si? z hrabiną Marią z Kinskych. Pod zarządem nowych w?aścicieli Nisko rozwija?o si? szybko.
W 1889 r. otwarto kaplic?. Wybudowano kośció?, którego poświ?cenie nastąpi?o w XIX wieku. Dzi?ki staraniom hrabiego O. Ressegniera podj?to w roku 1896 budow? odcinka kolejowego ?ączącego Nisko z Rozwadowem i Przeworskiem. Ressegnierowie wybudowali w Nisku pa?ac (obecnie mieści si? tu szpital), du?y tartak, m?yn, browar, 2 budynki dla administracji powiatowej (w jednym z nich obecnie mieści si? Urząd Gminy i Miasta, dwie cegielnie. W roku 1904 ufundowali budynek Towarzystwa Gimnastycznego "Sokó?". W roku 1906 majątek Ressegnierów mia? ju? świat?o elektryczne, w?asną stra? po?amą i szpital na 40 ?ó?ek. Inicjatorką rozbudowy Niska by?a hrabina Maria Ressegnier, kobieta wielkiego serca, szczerze oddana spo?ecze?stwu ni?a?skiemu. Mieszka?cy Niska dą?yli do za?o?enia szko?y średniej, w tym celu powsta?o Towarzystwo Gimnazjalne. Hrabia Ressegnier odda? budynek "Soko?a" do dyspozycji Gimnazjum.

W 1912 roku powsta?a jedyna szko?a średnia na ziemi ni?a?ski?j. Ni?a?skie Gimnazjum by?o g?ównym ośrodkiem kszta?towania postaw patriotycznych m?odzie?y i spo?ecze?stwa, centrum ?ycia naukowego, ku?nią nowych kadr. To w?aśnie uczniowie Gimnazjum brali udzia? w wojnie polsko-bolszewickiej oraz w obronie Lwowa. Po odzyskaniu niepodleg?ości ods?oni?to pomnik upami?tniający poleg?ych uczniów: Stefana Kośció?ka i Mariana Zar?b?.

W 1916 roku w?aścicielem Niska zosta? Maksymilian Francke, który rozbudowa? pa?ac, za?o?y? nvwą cegielni?, stolarni? i warsztat mechaniczny.

W 1918 roku na plantach w Nisku odby? si? uroczysty wiec og?aszający niepodleg?oś? Polski, chór gimnazjalny odśpiewa? rot? Marii Konopnickiej. Wywar?o to ogromne wra?enie na mieszka?cach Niska. Starostą zosta? profesor gimnazjum Stanis?aw ?wikowski, który zają? si? organizowaniem w?adz administracyjnych w Nisku.

W okresie mi?dzywojennym Nisko mia?o du?e znaczenie w okolicy. W roku 1921 liczy?o 5 103 mieszka?ców. Trudnili si? oni rolnictwem, wielu znalaz?o zatrudnienie w administracji pa?stwowej, w s?u?bie kolejowej, w stolarni i w cegielni. W 1933 roku ukaza?o si? rozporządzenie Ministerstwa Spraw Wewn?trznych podnoszące Nisko do rz?du miast. Obok Niska prawa miejskie uzyska?y na mocy tego rozporządzenia takie miasta jak: Krynica, Jaworzno, Szczakowa, Krzeszowice.

Bardzo wa?nym wydarzeniem dla Niska by?o rozpocz?cie w 1937 roku budowy Zak?adów Po?udniowych, jednej z najwi?kszych inwestycji Centralnego Okr?gu Przemys?owego. W Nisku zlokalizowano pierwsze biura oraz hotel pracowniczy. Wielu mieszka?ców Niska otrzyma?o zatrudnienie na tej budowie. Miasto w pe?ni wykorzysta?o ową prosperit?, rozwiną? si? handel, us?ugi, nieco si? rozbudowa?o. Wzros?a te? liczba jego mieszka?ców. W 1939 r. liczy ich 6785.

Wojna przerywa spokojny okres rozwoju miasta. Od pierwszych dni września 1939 r. spo?ecze?stwo Niska i okolic, zbiera?o i przechowywa?o bro? pozostawioną przez rozbrajające si? oddzia?y Wojska Polskiego. Powsta?y i dzia?a?y konspiracyjne oddzia?y Batalionów Ch?opskich, Armii Krajowej i Armii Ludowej. Represje okupanta dotkn??y ludnoś? polską i ?ydowską. W dniu 6 XI 1939 r. wezwano wszystkich nauczycieli z powiatu na konferencj? do Niska, do budynku gimnazjum. Aresztowano wówczas 150 osób, które wywieziono do Rzeszowa. W maju 1940 r. gestapo aresztowa?o i wywioz?o do Oświ?cimia kilkudziesi?ciu mieszka?ców Niska przewa?nie spośród tamtejszej inteligencji. Uwi?ziony zosta? wówczas dr Zdzis?aw Londo?ski - dyrektor Gimnazjum i Liceum, który tam zginą?. Wielu m?odych mieszka?ców Niska, odda?o swe ?ycie na frontach II wojny światowej. Ich czyny są upami?tnione na wielu tablicach wmurowanych w kościele parafialnym i innych budynkach. Do 31 lipca 1944 r. ostatnie grupy Niemców zosta?y wyparte przez jednostki Armii Radzieckiej. Nisko zosta?o wyzwolone. Zacz?to tworzy? administracj? pa?stwową powo?ano Pa?stwową Rad? Narodową.

Nast?puje porządkowanie spraw miasta. Szczególnie szybko upora?o si? z tym szkolnictwo. W?aśnie w Nisku odby?a si? pierwsza matura w Polsce powojennej. W 1944 roku egzamin dojrza?ości zdawa?o 21 maturzystów. Świadectwo maturalne oznaczone numerem pierwszym otrzyma? Mieczys?aw Karaś pó?niejszy profesor i rektor UJ.

We wrześniu 1946 r. dobra rodziny Francke przesz?y na w?asnoś? pa?stwa. Rozbudow? Niska w Polsce powojennej skierowano w kierunku rozwoju przemys?u i us?ug. W mieście funkcjonuje 8 szkó? podstawowych oraz dwie średnie.

Do 1973 roku Nisko by?o miastem powiatowym, kiedy to w?ączono je do powiatu Stalowa Wola. Od l975 roku jest siedzibą w?adz miejsko-gminnych. W lutym 1991 r. ustanowiono w Nisku siedzib? Urz?du Rejonowego dla nast?pujących gmin: Bojanów, Harasiuki, Jarocin, Je?owe, Krzeszów, Nisko, Rudnik, Ulanów. Od 1 stycznia 1999 roku Nisko ponownie sta?o si? siedzibą powiatu.

Z Niskiem związanych jest wiele wybitnych postaci świata nauki i kultury, np. tu urodzi? si? poeta i prozaik Jan Maria Gisges, pisarz a zarazem dyplomata Miros?aw ?u?awski. Z Niskiem związani byli: profesor Stanis?aw Bąk - historyk literatury, profesor Mieczys?aw Karaś - dialektolog, onomasta, profesor Stanis?aw To?pa - torfoznawca, profesor Stanis?aw Tabin - botanik. W rejonie Niska prowadzi? dzia?alnoś? in?ynieryjną W?adys?aw Sikorski, co upami?tnia tablica na frontowej ścianie Urz?du Miasta i Gminy.