Powiat Ropczycko-S?dziszowski Powierzchnia: 548,89 km² Mieszkanców: 71 125
Województwo: Podkarpackie
Miasto powiatowe: Ropczyce Tablica rejestracyjna: RRS
Miasta: Ropczyce, S?dziszów Ma?opolski
Gminy: Ropczyce, S?dziszów Ma?opolski, Iwierzyce, Ostrów, Wielopole Skrzy?skie
Powiat Ropczycko-S?dziszowski po?o?ony jest w po?udniowo-wschodniej Polsce, w środkowo-zachodniej cz?ści województwa podkarpackiego, na skrzy?owaniu szlaków komunikacyjnych (droga mi?dzynarodowa A-4 i magistrala kolejowa E-30, ?ącząca Wroc?aw z Medyką oraz linie kolejowe biegnące z centralnej Polski do S?owacji i na W?gry).
Stolicą powiatu są Ropczyce, jedno z najstarszych miast po?udniowo-wschodniej Polski.
Ziemie te by?y zamieszkiwane ju? w czasach prehistorycznych, o czym świadczą znaleziska archeologiczne z okresu brązu i neolitu. Lesisty próg Pogórza Karpackiego, wolny od bagien i s?abo zalesiony, a jednocześnie niezbyt górzysty, sprzyja? przemieszczaniu si? koczowników z zachodu na wschód. Na przestrzeni XII-XV wieku przez teren ten przebiega? szlak komunikacyjny z Polski na Ruś.
Akcja osadnicza osiągn??a swe apogeum za panowania Kazimierza Wielkiego. W?ączenie do Polski Rusi Halickiej w 1340 r. pociągn??o za sobą lokacj? wielu wsi i miasteczek na tym terenie. Wówczas to prawa miejskie otrzyma?y Ropczyce, o których pierwsze wzmianki pochodzą ju? z 1252 r.
Pod koniec XIII wieku powsta?y Wiercany i Zagorzyce wymienione w dokumencie Leszka Czarnego z 1282 roku, uznawanym jednak za ma?o wiarygodny. Odgrywający coraz wi?kszą rol? na szlaku handlowym z Krakowa do Lwowa S?dziszów, prawa miejsce otrzyma? z rąk Kazimierza Jagiello?czyka. Najstarszym miastem na ziemi ropczyckiej by?o Wielopole Skrzy?skie (1348 r.).
Okres najwi?kszego rozkwitu tych ziem przypad? na XV i XVI stulecie. Mieszka?cy trudnili si? handlem i rzemios?em. Ropczyce, znane z wyrobu p?ótna, posiada?y wiele przywilejów, m.in. pobierania myta od kupców zdą?ających z Rusi do Krakowa i na Śląsk, organizowania targów i tzw. wolnizny podatkowej dla osadników. W XIV w. w mieście by?y ju? jatki mi?sne, piekarskie, szewskie, sukienne i krawieckie, a tak?e ?a?nia, rze?nia, m?yny. Ropczyce dysponowa?y prawem do posiadania wozów do rozwo?enia piwa oraz wagi do wa?enia wosku i innych towarów. Z 1399 r. pochodzi zapis o funkcjonowaniu komór celnych przy trakcie handlowym z Krosna do Sandomierza i przy drodze prowadzącej przez Ropczyce na Ruś. W 1430 r. W?adys?aw Jagie??o zezwoli? na p?dzenie byd?a przez miasto, a pod koniec XV w. przep?dzano tamt?dy ju? wielkie stada, szczególnie wo?ów, z ziemi lwowskiej i przemyskiej. Rozkwit gospodarczy miasta spowodowa? o?ywienie kulturalne. W XV wieku istnia?a w Ropczycach szko?a parafialna, prezentująca wysoki na owe czasy poziom nauczania. Dokument z 1439 roku wymienia jej rektora – Miko?aja, zaś sprawozdanie z wizytacji dekanatu ropczyckiego z 1595 roku przynosi informacj?, ?e funkcj? rektora pe?ni? Jakub ze ?nina, absolwent Akademii Krakowskiej. W XV i XVI wieku a? kilkudziesi?ciu ?aków z Ropczyc i okolicy studiowa?o na krakowskiej uczelni, co najlepiej świadczy o świadomości i maj?tności ropczycan.
W XVI i XVII w. prowadzono o?ywiony handel z W?grami.
W 1614 r. Ropczyce sta?y si? siedzibą starostwa niegrodowego. Po?ary, zarazy, a przede wszystkim wojny, w tym szczególnie Potop Szwedzki, przynios?y regres gospodarczy i spo?eczny w XVII i XVIII w. Po pierwszym zaborze Polski ziemie te znalaz?y si? pod panowaniem austriackim. W 1855 r. Ropczyce ponownie zosta?y stolicą powiatu obejmującego trzy miasta: Ropczyce, S?dziszów Ma?opolski i Wielopole Skrzy?skie oraz wsie po?o?one wokó? nich. Fotel starosty obją? wówczas Wilhelm Mehoffer, ojciec Józefa Mehoffera, jednego z najwybitniejszych polskich malarzy.
W po?owie XIX w. szeroko znane by?y ropczyckie jarmarki, a na ziemiach tych zacz??y rozwija? si? formy dzia?alności rzemieślniczej. Dokonujący si? powoli rozkwit tego regionu przerwa? wybuch I wojny światowej. Ludnoś? powiatu ropczyckiego w?ączy?a si? w dzia?alnoś? patriotyczną i niepodleg?ościową. Dru?yniacy, soko?y i cz?onkowie Dru?yn Bartoszowych znale?li si? w Legionie Wschodnim we Lwowie, strzelcy zaś walczyli u boku Józefa Pi?sudskiego.
W okresie mi?dzywojennym tereny te sta?y si? areną radykalnych ruchów ch?opskich. Pos?u?y?o to za pretekst do pozbawienia Ropczyc w 1937 r. praw powiatu na rzecz D?bicy. Podczas okupacji hitlerowskiej zgin??a spora cz?ś? miejscowej ludności, a miasta powiatu zosta?y mocno zniszczone. Równie? w tym okresie prowadzone by?o w Ropczycach i regionie tajne nauczanie. Na poziomie średnim w formie zorganizowanej odbywa?o si? ono w otwartej w 1940 r. Szkole Ogrodniczej. Inicjatorem tego przedsi?wzi?cia by? ks. Jan Zwierz.
Okres powojenny przyniós? znaczne uprzemys?owienie regionu.
|
Podkarpackie
