Powiat Hajnowski Powierzchnia: 1623,65 km² Mieszkanców: 48 664
Województwo: Podlaskie
Miasto powiatowe: Hajnówka Tablica rejestracyjna: BHA
Miasta: Hajnówka. Kleszcze
Gminy: Hajnówka, Kleszcze, Czeremcha, Czy?e, Dubicze Ceriewne, Narew, Narewka,
Hajnówka po?o?ona jest na Nizinie Podlaskiej, w po?udniowo-wschodniej cz?ści województwa podlaskiego, na zachodnim kra?cu Puszczy Bia?owieskiej. Okolice Hajnówki to rozleg?a równina pokryta lasami, ?ąkami i polami uprawnymi. Przez miasto przep?ywa rzeczka Leśna Prawa, dop?yw Bugu.
Hajnówka wyros?a z osady stra?nika leśnego, powsta?ej w XVI wieku. W roku 1589 konstytucja "Ordinato o prewentach królewskich" podzieli?a dobra królewskie na dobra pa?stwowe i sto?owe. Puszcza Bia?owieska wesz?a do dóbr sto?owych, przeznaczonych na utrzymanie dworu królewskiego i z tego powodu by?a szczególnie chroniona. Ros?o znaczenie Stra?y Hajnowskiej.
Po trzecim rozbiorze Polski Hajnówka znalaz?a si? wraz z Puszczą Bia?owieską w zaborze rosyjskim.
W roku 1888 Puszcz? Bia?owieską przekazano do zarządu domen carskich. W latach 1894-1906 zbudowano kolej z Bielska Podlaskiego do Bia?owie?y i z Siedlec przez Hajnówk? do Wo?kowyska.
Hajnówka sta?a si? w?z?em kolejowym. Oko?o 1900 r. zbudowano szos? z Bielska Podlaskiego do Bia?owie?y, która przebiega?a przez Hajnówk?. W czasie I wojny światowej , w 1915 r. Puszcz? Bia?owieską zaj?li Niemcy i przystąpili do jej eksploatacji. Zbudowali w Hajnówce dwa tartaki, fabryk? suchej destylacji drewna, w?ze? leśnych kolejek wąskotorowych, warsztaty naprawcze, a w lesie oko?o 90 km torów kolejowych s?u?ących do transportu drewna z Puszczy Bia?owieskiej. W?adze polskie przej??y Hajnówk? w 1919 r.
Zak?ady przemys?owe stanowi?y w?asnoś? pa?stwową i by?y wydzier?awione, tylko fabryka "Terbenthen" przesz?a w r?ce prywatne. Przez kilka lat Puszcz?, kolejki i tartaki w Hajnówce dzier?awi?a firma angielska The Century European Timber Corporation. Nap?ywa?a do Hajnówki fala ludności z ró?nych stron Polski. Ponadto zosta?a tu rozwiązana bia?ogwardyjska dywizja gen. Bu?ak-Ba?achowicza, której ?o?nierze osiedli w Hajnówce i Bia?owie?y. Utworzy? si? swoisty konglomerat gwarowy i kulturowy, w którym Polacy stanowili oko?o 70%.
Przybysze zajmowali baraki , budowali domy drewniane, trociniaki i ziemianki. Wytyczano uliczki na szerokoś? rozstawu ramion ludzkich. Powoli zacz??o rozwija? si? ?ycie kulturalne i spo?eczne. Powsta?a parafia rzymsko-katolicka, zbudowano trzy szko?y podstawowe, Pa?stwową Szko?? Przemys?u Drzewnego, internat, dom kultury, robotnicze osiedla mieszkaniowe, powsta?a poczta, apteka, hotel, biblioteka publiczna, dwa kina, Spó?dzielna Spo?ywców "Spo?em", Kasa Chorych. ?ydzi zbudowali bo?nic? i zorganizowali szko?? wyznaniową. Ludnoś? prawos?awna od 1925 r. mia?a kaplic? "czasowni?" w domu prywatnym.
Miejscowy lekarz i astronom samouk dr Tadeusz Rakowiecki wyda? dwutomowe dzie?o pt. "Drogi planet i komet".
W dziedzinie gospodarczej dominowa?y cztery zak?ady przemys?owe: Fabryka Chemiczna, Zarząd Kolei Leśnych, Terebenthen i Zak?ady Drzewne Lasów Pa?stwowych, które zosta?y rozbudowane, nowocześnie zorganizowane i zmechanizowane tak, ?e w roku 1938 by?y najwi?kszym zak?adem przemys?owym i zatrudnia?y 1521 osób. ?ącznie w zak?adach przemys?owych Hajnówki pracowa?o 1947 osób. Hajnówka by?a drugim co do wielkości ośrodkiem przemys?owym w województwie. Rozwija?o si? rzemios?o.
Osad? zamieszkiwali Polacy, Bia?orusini, Rosjanie, Ukrai?cy, ?ydzi, Niemcy.
Druga wojna światowa i okupacja zahamowa?y rozwój osady. Zniszczeniu uleg?y zak?ady produkcyjne, cz?ś? miasta, stacja i tory kolejowe. Zgin??o oko?o 700 mieszka?ców. Wyzwolenie Hajnówki nastąpi?o 18 lipca 1944 r.
Po wojnie odbudowano zniszczone zak?ady, przebudowano wi?kszoś? ulic, postawiono osiem szkó?, cztery kościo?y ró?nych wyzna?, dom kultury, dwa szpitale, przychodni? rejonową, stacj? uzdatniania wody, basen p?ywacki a tak?e wprowadzono komunikacj? miejską.
Prawa miejskie otrzyma?a Hajnówka w 1951 r., a w latach 1954-1975 by?a siedzibą w?adz powiatowych. Miasto liczy ok. 25 tysi?cy mieszka?ców. Powsta?y nowe osiedla mieszkaniowe i nowe zak?ady produkcyjne.
Ogó?em miasto posiada 12 zak?adów przemys?owych i ok. 280 zak?adów rzemieślniczych. Przez Hajnówk? przebiega linia kolejowa z Warszawy do Siemianówki (granica pa?stwa). Drogi ko?owe z Hajnówki prowadzą gwie?dziście w kierunku : Bia?owie?y (18 km), Bia?egostoku przez Narew (62 km), Siemiatycz przez Kleszczele (62 km), Bielska Podlaskiego (27 km), Siemianówki przez Narewk? (23 km), Warszawy (230 km).
|
Podlaskie
