Miasta: Sokó?ka, Dąbrowa Bia?ostocka, Suchowola

Gminy: Sokó?ka, Dąbrowa Bia?ostocka, Suchowola, Janów, Korycin, Krynki, Ku?nica, Nowy Dwór, Sidra, Szudzia?owo 

Tereny obecnego powiatu sokólskiego niegdyś zamieszkiwali Ja?wingowie. Nieprzebyte lasy którymi powiat by? pokryty, stanowi?y ongiś najlepszy i najbardziej odpowiedni teren dla ich osadnictwa. Nale?eli oni do najodwa?niejszych ówczesnych ludów Europy- odznaczali si? nami?tnym przywiązaniem do swego kraju, wiary i zwyczajów, co do pochodzenia, obyczajów, j?zyka i religii, najwi?cej zbli?eni byli oni do Litwinów, ?mujdzinów i Prusaków.

Rozbici przez Leszka Czarnego za najście na jego ziemi? w bitwie pod Wasilkowem nad Supraślą w 1282r. dzielny szczep Ja?wingów schodzi z widowni dziejowej pozostawiając po sobie unikatowe obiekty takie jak : kopce ko?o wsi Grodzisk gmina Suchowola, Zamczysk, gmina Korycin jak te? i dobrze zachowane cmentarzyska kurhanowe na pograniczu powiatu bia?ostocko-sokólskiego.

W XV w. dobra hospodarskie zacz?to zaludnia? osadnikami ze wschodu i Podlasia. Powsta?y liczne miasta królewskie: Ku?nica 1546r., Sidra 1566r, Krynki 1569r., Sokó?ka 1609r., oraz Korycin w 1671r. Na prze?omie XVI i XVII w. za?o?ono miasto Odelsk (obecnie na Bia?orusi) i Nowy Dwór. Miasta te prze?ywa?y swoją świetnoś? w drugiej po?owie XVIII w dzi?ki wielkiemu reformatorowi Antoniemu Tyzenhauzowi – podskarbiemu litewskiemu.

Ekonomie królewskie w XVII w. dzieli?y si? na klucze, wójtostwa i wsie. W XVIII w. wprowadzono dodatkowo gubernie, które by?y prowadzone bezpośrednio przez administracj? królewską. Wed?ug inwentarza z roku 1783 ekonomia grodzie?ska liczy?a sześ? guberni miedzy innymi Jasnowska, Dąbrowską, Sokólską, Kry?ską, Kwasowską, Jeziorską.

W sk?ad obecnego powiatu sokólskiego wchodzi?a ca?kowicie gubernia Sokólska, prawie ca?a gubernia Janowska, znaczna cz?ś? guberni Dąbrowskiej i Kry?skiej oraz wieś Korobczyce z folwarku kie?basi?skiego guberni Kwasowskiej.

W drugiej po?owie XVII i na początku XVIII w. mia?y miejsce najazdy moskali, świadczą o tym wyryty napis na kamieniu w Bierwisze, gmina Sidra, z napisem: „Moskal Litw? splądrowa? z?amawszy mir wieczny 1655” .

W okresie zaborów powiat nale?a? początkowo do Prus i wcielony zosta? do jej prowincji pod nazwą Prus Nowo Wschodnich (New Ost Preusseu) - departament bia?ostocki.

Po rozbiciu Prus przez Napoleona powiat Sokólski zosta? w?ączony do imperium rosyjskiego a? do roku 1915, a wi?c na 108 lat. Lata 1939-1944 to okres sowiecko – niemieckiej okupacji. Zgin??o wówczas wielu Polaków zaanga?owanych w ruch oporu, wymordowano sokólskich ?ydów, a w g?ąb Rosji wywieziono prominentów w?adzy, przedstawicieli inteligencji i dzia?aczy politycznych. Po wyzwoleniu z sowieckiej okupacji rozpocz?to odbudow? ze zniszcze? wojennych.

Obecnie na omawianym obszarze, zachowa?y si? liczne pozosta?ości historycznie uwarunkowanych stosunków narodowych, religijnych i politycznych. Świadectwem bytności ró?nych narodów są nazwy miejscowości i obiekty o znaczeniu kulturowym. Wartoś? historyczną i zabytkową przedstawiają takie obiekty jak kopce, dwory w Suchodolinie, Janowie i Podolinie oraz fundamenty pa?acu Potockich w Sidrze.

Zabytkami o du?ej wartości architektonicznej są te? bo?nice ?ydowskie w Janowie, Suchowoli, Sidrze, Korycinie i Krynkach. O obecności Tatarów w naszym powiecie przypominają nam dwa meczety w Bohonikach i Kruszynianach które skupiają muzu?manów.