Miasta: Wysokie Mazowieckie, Ciechanowiec

Gminy: Wysokie Mazowieckie, Ciechanowiec, Czy?ew Osada, Kulkowo, Kobylin Borzymy, Kulesze Kościelne, Nowe Piekuty, Soko?y, Szepietowo,

Powiat wysokomazowiecki rozciągni?ty mi?dzy brzegami Narwi i Bugu, to historyczne pogranicze Ksi?stwa Mazowieckiego i Rusi. W czasach I Rzeczypospolitej tu przebiega?a granica Korony i Ksi?stwa Litewskiego. Pó?niej by?o to pogranicze Mazowsza i Podlasia. Początków polskiej pa?stwowości si?gają istniejące do dziś ślady dobrze zachowanego grodziska w pobli?u drogi Wysokie Mazowieckie – Czy?ew w Świ?cku Strumianach dawnej Kasztelanii Świ?ckiej. Najlepiej zachowanym świadectwem tamtych czasów jest grodzisko w Grodzkich Starych po?o?one pomi?dzy Kuleszami Kościelnymi a Kobylinem. Niedawne wykopaliska doprowadzi?y te? do odkrycia śladów wczesnos?owia?skiego osadnictwa w Gródku ko?o Kuczyna. Na początku drugiego tysiąclecia tereny te na skutek ciąg?ych walk wyludni?y si? prawie zupe?nie. Nowe osadnictwo pojawi?o si? tu w XIII i XIV wieku z Mazowsza. Drobne rycerstwo mazowieckie w poszukiwaniu nowych siedzib tu otrzymywa?o nadania i zak?ada?o gniazda rodowe zwane okolicami. Dzisiejsi mieszka?cy tej ziemi to potomkowie drobnej szlachty mazowieckiej, która osiedli?a si? tu za czasów Ksi?stwa Mazowieckiego. Ich pradziadowie kszta?towali oblicze tej ziemi., bronili polskości w czasach Potopu Szwedzkiego, kultywowali tradycje narodowe przez ponad 123 lata zaborów, walczyli o odzyskanie niepodleg?ości. Wojna 1920 roku tak?e przetoczy?a si? przez te tereny, a w czasie II wojny świtowej i po jej zako?czeniu a? do po?owy lat 50-tych trwa?y tu walki o niepodleg?oś? Ojczyzny.
Nim pojawi?a si? nazwa powiat wysokomazowiecki tereny te by?y podporządkowane miastom Tykocin i Sura?. Po raz pierwszy powiat wysokomazowiecki zaistnia? w 1866 roku z miastami Ciechanowiec, Soko?y, Tykocin i Mazowieck oraz gminami Chojane, Dzi?ciel, Jab?onka, Klukowo, Kowalewszczyzna, Piekuty, Piszczaty, Poświ?tne, Stelmachowo, Szepietowo i Truskolasy. Na prze?omie wieków powiat zamieszkiwa?o oko?o 83 tys. mieszka?ców. W okresie mi?dzywojennym w powiecie wysokomazowieckim by?o 9 gmin: Klukowo, Kowalewszczyzna, Piekuty, Piszczaty, Poświ?tne, Soko?y, Stelmachowo, Szepietowo i Wysokie Mazowieckie. W 1927 roku do powiatu w?ączono gmin? Dmochy Glinki. Podzia? ten zosta? utrzymany po wojnie. W 1954 roku utworzono powiat ?apski z obecnych gmin: ?apy, Poświ?tne, Soko?y a w 1957 roku do powiatu bia?ostockiego przemieszczono obecną gmin? Tykocin. Dalsze zmiany granic powiatu trwa?y do likwidacji powiatów w 1975 roku. Po ponad 23 – letniej przerwie, 1 stycznia 1999 roku, w nieco zmienionych granicach, znowu powróci? tu powiat, tym razem jako jednostka samorządu terytorialnego.