Miasta :: Katalog Miast :: Witaj w twoim mieście

Urząd Miejski Suwa?ki

ul. Mickiewicza 1

16-400 Suwa?ki

tel. (0-87) 562-80-00

Kościo?y i Parafie Szpitale Policja, Stra? Miejska i Po?arna
Firmy

Powstanie i rozwój Suwa?k - najpierw jako wsi, a z czasem miasta - nierozerwalnie wią?e si? z dzia?alnością osadniczą i kolonizacyjną zakonu kamedu?ów, którzy w roku 1667, z nadania króla Jana Kazimierza, stali si? w?aścicielami rozleg?ych dóbr obejmujących znaczny obszar dzisiejszej Suwalszczyzny.

Zanim to nastąpi?o, ziemie te znajdowa?y si? we w?adaniu Ja?wingów o czym do dziś świadczą rozrzucone wokó? Suwa?k liczne stanowiska archeologiczne i pozosta?ości osad obronnych. W ko?cu XIII wieku nastąpi? jednak ostateczny upadek Ja?wie?y, która nie potrafi?a przeciwstawi? si? napierającym z zachodu Krzy?akom, a poja?wieskie ziemie sta?y si? areną walk i przedmiotem d?ugotrwa?ego sporu o prawa do ich sukcesji. Na ponad dwa stulecia ich rzeczywistym panem sta?a si? wówczas niedost?pna Puszcza, która najd?u?ej stawia?a opór nowym przybyszom, w?aśnie na terenach przyznanych w 1667 roku zakonnikom.

Niebawem kamedulskim centrum sta?y si? pobliskie Wigry, gdzie w miejscu królewskiego dworu myśliwskiego, zosta? wzniesiony imponujący klasztor i kośció?.
Nowi w?aściciele natychmiast rozpocz?li te? systematyczną eksploatacj? puszcza?skich bogactw. Karczowali las, zak?adali rudy i smolarnie, sprowadzali osadników i zak?adali nowe wsie.

W?aśnie wśród takich nowo za?o?onych wsi znalaz?y si? równie? Suwa?ki, o których pierwsza wzmianka pochodzi z roku 1688. Dwa lata pó?niej nowina czyli nowo za?o?ona wieś liczy?a dwa dymy, a w roku 1700 wymieniano ju? Suwa?ki Ma?e i Wielkie. Kamedu?owie zdawali sobie spraw? z dogodnego po?o?enia Suwa?k, le?ących w sercu ich w?ości, przy wa?nym trakcie handlowym z Grodna i Merecza do Królewca oraz miejscu krzy?owania si? dróg z Augustowa i Baka?arzewa, tote? wiązali z nimi szczególne plany. Ju? w roku 1710 wyjednali u króla Augusta II zgod? na odbywanie tu targów i jarmarków. Pi?? lat pó?niej na tej podstawie przeor wigierskiego klasztoru ksiądz Ildefons og?osi? dokument erygujący miasto. Tym samym, kameduli uwolnili jego mieszka?ców od pa?szczyzny pe?nionej dotąd dla dworu w ?ywej Wodzie, ustalili miejskie w?adze oraz wskazali 300 placów pod przysz?ą zabudow?. Prócz tego "panowie mieszczanie" przez 7 lat mogli korzysta? ze zwolnienia od op?at czynszowych. Otrzymali te? 83 w?óki (ok. 1803 ha) okolicznego lasu przeznaczonego do karczunku pod upraw? roli, nadto na zasiew j?czmienia dwa uroczyska na Czarnej Ziemi(...) i nad jeziorem Krzywym oraz ?ąki na kilku puszcza?skich uroczyskach. Dla Suwalskich mieszczan by?o to bardzo istotne, bowiem jeszcze przez d?ugie lata, rolnictwo stanowi?o podstaw? utrzymania dla wielu z nich. Kameduli stworzyli te? zr?by za?o?e? urbanistycznych miasta, wytyczyli rynek i nowe ulice, zadbali o utrzymanie świątyni, a pó?niej budow? ratusza. Przywilej lokacyjny zezwala? równie? na osiedlanie si? w mieście ?ydom. Fundatorzy poczynili jednak pewne zastrze?enia, stwierdzając w nim, ?e ?aden w rynku domostwa, ani placu mie? nie mo?e, i nie powinien; tylko na osobliwych swych placach i ulicy ?ydowskiej zwanej. 2 maja 1720 roku, lokacj? kamedulską potwierdzi? przywilej króla Augusta II, ko?czący proces tworzenia miasta. Mieszczanie zyskali wówczas 18 letni okres zwolnienia z podatku powiatowego, a miasto zezwolenie na cotygodniowy targ i cztery jarmarki w roku oraz herb wyobra?ający świ?tego Rocha i świ?tego Romualda, stojących przy trzech górach z krzy?em i koroną.

Po trzecim rozbiorze Polski w roku 1794 miasto zaj??y wojska pruskie. Dwa lata pó?niej po kasacji klasztoru wigierskiego i konfiskacie jego majątku, przesz?o na w?asnoś? rządu. Ju? w roku nast?pnym sta?o si? natomiast siedzibą w?adz powiatu wigierskiego. Najpewniej w tym czasie, powsta?y tu pierwsze, przeznaczone na potrzeby administracji budynki murowane. U schy?ku stulecia Suwa?ki liczy?y 1184 mieszka?ców i 216 domów. Od roku 1802, ros?a te? liczba ?ydów, prusacy wydali bowiem przepisy zezwalające im na swobodne osiedlanie si? w mieście.

Okres rządów pruskich trwa? jednak krótko. W 1807 roku Suwa?ki znalaz?y si? w granicach departamentu ?om?y?skiego w Ksi?stwie Warszawskim. Jednocześnie po przeniesieniu siedziby powiatu wigierskiego do Sejn (pó?niej przemianowanego na sejne?ski), utraci?y dotychczasową funkcj? ośrodka administracyjnego. Mimo to ju? kilka lat pó?niej rozpocz?to starania zmierzające do przywrócenia im roli siedziby w?adz lokalnych, a nawet uczynienia z miasta stolicy departamentu. Wprawdzie upadek Ksi?stwa Warszawskiego pokrzy?owa? te plany, to od?y?y one na nowo wraz z ustanowieniem Królestwa Polskiego.

16 stycznia 1816 roku postanowieniem namiestnika Królestwa Polskiego o podziale administracyjnym kraju, zosta?o utworzone województwo augustowskie, z siedzibą w Suwa?kach. Początkowo, w?adze wojewódzkie urz?dowa?y nadal w ?om?y, a przeprowadzka Komisji Wojewódzkiej do Suwa?k mia?a miejsce latem 1817 roku. Stale pojawia?y si? te? g?osy domagające si? ulokowania siedziby w?adz w Augustowie, a o ich pozostaniu w Suwa?kach przesądzi?a dopiero lustracja województwa augustowskiego, którą latem 1819 roku przeprowadzi? namiestnik Królestwa Polskiego gen. Józef Zajączek. W jej trakcie namiestnik zwiedzi? m.in. Kalwari?, Mariampol, Sejny, ?om??, Augustów oraz Suwa?ki, które w jego oczach wypad?y zdecydowanie najkorzystniej. Suwa?ki, - pisa? w raporcie z inspekcji - tak okrzyczane przez urz?dników naszych miejsce, znalaz?em najprzystojniejszem mi?dzy miastami województwa augustowskiego na umieszczenie, czyli raczej utrzymanie w niem nadal Komisji Wojewódzkiej. Miasto to ma ośm domów, które wśród Warszawy za porządne ujś?by mog?y. Le?y nad rzeką, której woda dogadzając potrzebie mieszka?ców czyni powietrze zdrowem i czystem. Nadto po?o?enie Suwa?k w środku województwa usprawiedliwia przeznaczenie miasta tego? na stolic?. Pó?niej wyst?pując przed Radą Administracyjną Królestwa Polskiego, Zajączek sugerowa? równie? potrzeb? umieszczenia w mieście siedziby biskupiej oraz przeniesienie z ?om?y - która jest najnikczemniejszym w świecie miasteczkiem - do Suwa?k w?adz sądowniczych. Siedziba diecezji pozosta?a jednak w pobliskich Sejnach. Natomiast w roku 1823 do Suwa?k przeniesiono Wydzia? II Trybuna?u Cywilnego, a dwa lata pó?niej wydzia? hipoteczny.

Jeszcze w trakcie pobytu namiestnika w Suwa?kach zapad?y inne wa?ne decyzje, Zajączek nakaza? bowiem rozebra? chylący si? do upadku stary ratusz oraz wyasygnowa? fundusze na zakup i rozbudow? budynku Komisji Wojewódzkiej oraz wy?o?enie w mieście bruków. Odtąd te? Urząd Municypalny sta? si? dysponentem dochodów z propinacji, które dotychczas nale?a?y do ekonomii wigierskiej. Decyzja o utrzymaniu w Suwa?kach siedziby w?adz wojewódzkich - cho? nadal tymczasowa - w ogromnym stopniu zawa?y?a na dalszych losach miasta, a podj?te wówczas prace regulacyjne wyra?nie zmieni?y jego oblicze. Po rozbiórce starego ratusza i likwidacji przykościelnego cmentarza - dotąd znajdujących si? w obr?bie Starego Rynku - za?o?ono tam ogród spacerowy. Miejsce targów i jarmarków przeniesiono natomiast do wschodniej cz?ści miasta. Wytyczono te? nowe ulice, m.in. Jerozolimską i Nowy Świat, które mia?y stanowi? dzielnic? ?ydowską. G?ówną osią miasta pozosta? odcinek szosy petersbursko-warszawskiej, który na po?udnie od Starego Rynku otrzyma? nazw? Prospektu Petersburskiego, a na pó?noc Kowie?skiego Przedmieścia.

W roku 1820 na pó?nocnych obrze?ach Starego Rynku rozpocz?to budow? kościo?a - planowanego jako katedralny - pod wezwaniem św. Aleksandra, który mia? zastąpi? pochodzący jeszcze z okresu lokacji kamedulskiej, drewniany kośció?ek po?o?ony w centrum rynku. Rok pó?niej zako?czono budow? murowanej synagogi przy ul. Jerozolimskiej, a w roku 1829 budynku poczty. Przybywa?o te? mieszka?ców, których liczba w roku 1827, w porównaniu z rokiem 1806 wzros?a trzykrotnie i wynosi?a 3753 osoby Stale ros?a równie? liczba nowych budynków, których we wspomnianym 1827 roku by?o ju? 357 w tym 40 murowanych. Wprawdzie Suwa?kom daleko by?o jeszcze do innych miast wojewódzkich, a dla wielu wcią? pozostawa?y niewielką mieściną, nikt ze wspó?czesnych nie kwestionowa? ogromnego post?pu, który dokona? si? w mieście w ciągu zaledwie kilkunastu lat. Pami?ta? przy tym trzeba, ?e jego rozwój, wyra?nie hamowa?y powracające co pewien czas projekty przeniesienia siedziby w?adz województwa do Augustowa. Kres takim zamierzeniom po?o?y? dopiero car Miko?aj I, który w roku 1835 ostatecznie rozstrzygną? spór na korzyś? grodu nad Czarną Ha?czą. Dwa lata pó?niej, po reformie administracji i zmianie nazw dotychczasowych województw na gubernie, Suwa?ki sta?y si? stolicą guberni augustowskiej.

Zanim to nastąpi?o miastem i okolicą wstrząsn??y wydarzenia powstania listopadowego. W Suwa?kach zawiąza?a si? wówczas Rada Obywatelska Województwa Augustowskiego, której prezesem zosta? Franciszek Osipowski, prowadzono zbiórk? kosztowności i ofiar pieni??nych, przystąpiono te? do formowania powsta?czych wojsk. Niestety ju? wkrótce, bo 11 lutego, Suwa?ki zaj??y wojska rosyjskie, a na uczestników powstania spad?y represje i kary.

W po?owie XIX stulecia, po znikni?ciu gro?by utraty wojewódzkiej sto?eczności, Suwa?ki prze?y?y nieprawdopodobny wprost rozkwit. Jego podwaliny stanowi? zatwierdzony w 1826 roku plan regulacyjny miasta, który na blisko sto lat przesądzi? o kierunkach i charakterze jego zabudowy. Cho? nadal dominowa?y budynki drewniane, systematycznie ros?a liczba budowli murowanych, których w roku 1849 by?o ju? 128. Wi?kszoś? z nich, stanowi?y domy i kamienice wznoszone dzi?ki inicjatywie i przedsi?biorczości samych mieszka?ców, równolegle powstawa?y te? nowe - nadające Suwa?kom wielkomiejskiego charakteru - obiekty rządowe. W 1835 roku zako?czono budow? odwachu, a w 1844 przyleg?ego do? ratusza. Miej wi?cej w tym samym czasie powsta?y równie?: cerkiew prawos?awna, kośció? ewangelicki, szpital św. Piotra i Paw?a, jatki miejskie, wreszcie okaza?y gmach gimnazjum, przeniesionego w 1839 roku z Sejn. W latach 1840-1849 nak?adem powa?nych środków dokonano te? przebudowy kościo?a św. Aleksandra. Warto pami?ta?, ?e projektantami tych prac byli tak wybitni architekci jak Piotr Aigner, Antoni Corazzi, Henryk Marconi, a wielu pó?niejszych, budowniczy gubernialny Karol Majerski. Poprawie wizerunku miasta s?u?y? mia? równie? wprowadzony od 1847 roku zakaz stawiania nowych domów drewnianych przy g?ównych ulicach miasta, obejmujących jego ówczesne centrum. Ju? wówczas ogniskowa?o si? ono wokó? pryncypialnej ulicy Petersburskiej (obecnie ul. Kościuszki), o której kilkadziesiąt lat pó?niej pisano, ?e skupia w sobie niemal ca?e ?ycie suwalczan; przy niej usadowi?y si? najpi?kniejsze gmachy, biura, hotele, a na placach sąsiednich, jako odnogach - świątynie.

Jednocześnie z rozbudową miasta ros?a te? liczba ludności, która w roku 1857 wzros?a do 11273, a w 1872 wynios?a 19899 mieszka?ców. Dzi?ki temu gród z nad Czarnej Ha?czy, znalaz? si? wśród czterech najludniejszych miast Królestwa Polskiego, ust?pując pod tym wzgl?dem jedynie Warszawie, ?odzi i Lublinowi. Gwa?townie wzros?a te? liczba ludności ?ydowskiej, która stanowi?a wówczas blisko po?ow? mieszka?ców. Mozaik? wyznaniową i narodowościową miasta uzupe?niali, ewangelicy, staroobrz?dowcy i wyznawcy prawos?awia - w wi?kszości Rosjanie, którzy coraz liczniej przybywali do miasta jako urz?dnicy, nauczyciele i wojskowi. Jeszcze w po?owie XIX stulecia, wiele suwalskich rodzin utrzymywa?o si? z uprawy roli, wyra?nie wzros?o jednak znaczenie rzemios?a oraz handlu, którym trudnili si? g?ównie ?ydzi. Wymieni? trzeba równie? nieliczne zak?ady i fabryki, do których zaliczano wówczas znajdującą si? w mieście fabryk? tytoniu i tabaki, trzy fabryki świec ?ojowych, trzy garbarnie, dwa browary oraz cegielni?. Ton ?yciu miasta nadawali jednak urz?dnicy, stąd stolica guberni cz?sto określana by?a mianem kolonii urz?dniczej. Prócz roli centrum administracyjnego, miasto sta?o si? wówczas, ośrodkiem ?ycia kulturalnego i oświatowego. Powsta?y tu pierwsze hotele, ksi?garnie i czytelnie. Regularnie w stolicy guberni gości?y zespo?y i trupy teatralne, cz?sto odbywa?y si? koncerty muzyczne. Od ko?ca lat trzydziestych dzia?a?a średnia szko?a m?ska, natomiast m?odzie? ?e?ska mog?a si? kszta?ci? w kilku pensjach prywatnych, a od 1866 roku w rządowym gimnazjum ?e?skim.

Początek lat sześ?dziesiątych, podobnie jak w innych cz?ściach kraju up?yną? w Suwa?kach pod znakiem wystąpie? i manifestacji religijno-patriotycznych. Nie omin??y Suwa?k równie? burzliwe wydarzenia powstania styczniowego, które spotka?o si? z szerokim poparciem miejscowego spo?ecze?stwa, a okoliczne lasy zape?ni?y oddzia?y powsta?cze.

W 1866 roku, w ?ycie wesz?a kolejna reforma administracji, na mocy której, okrojona o cz?ś? po?udniową gubernia, otrzyma?a nazw? suwalskiej. Stolica regionu, stopniowo wkracza?a jednak w okres zastoju. Wraz z uruchomieniem w 1862 roku kolei warszawsko-petersburskiej, która omin??a Suwalszczyzn?, miasto utraci?o rol?, punktu etapowego przy wa?nym szlaku komunikacyjnym. Brak by?o przemys?u. S?abo rozwija? si? handel. Dopiero na prze?omie XIX i XX stulecia, pewne o?ywienie wnios?o ze sobą rozlokowanie na terenie Suwa?k licznych oddzia?ów carskiego wojska i co za tym sz?o, budowa otaczających miasto, ogromnych kompleksów koszarowych. Wówczas te? do miasta dotar?a linia kolejowa, ?ącząca je z Oranami i Grodnem. Ogólny zastój znajdowa? swój wyraz równie? w ?yciu spo?ecznym i kulturalnym, a zmiany w tych dziedzinach ?ycia, przynios?y ze sobą dopiero wydarzenia lat 1905-1906. Ust?pstwa w?adz i wzrost aktywności miejscowego spo?ecze?stwa zaowocowa? wówczas powstaniem ró?norodnych organizacji i instytucji spo?ecznych, wokó? których skupi?o si? liczne grono inteligencji polskiej. Za?o?ono m.in. polską szko?? handlową, pierwszy terenowy oddzia? Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, Czytelni? Naukową i Muzeum Ziemi Suwalskiej. Po latach ucisku i rusyfikacji, pojawi?o si? pierwsze pismo w j?zyku polskim -?Tygodnik Suwalski?. Rozwija? si? rodzimy, amatorski, ruch artystyczny. Powstawa?y liczne ko?a i grupy, teatralne, recytatorskie oraz śpiewacze. Pr??nie dzia?a?y polskie instytucje spó?dzielcze i oszcz?dnościowo-kredytowe. W tajemnicy przed zaborcą odradza? si? równie? ruch niepodleg?ościowy.

Po wybuchu pierwszej wojny światowej Suwalszczyzna sta?a si? terenem ci??kich i d?ugotrwa?ych walk rosyjsko-niemieckich, zako?czonych kl?ską Rosjan. Wraz z przesuni?ciem si? frontu na wschód, Suwalszczyzna, a z nią i Suwa?ki znalaz?y si? pod okupacją niemiecką. Region zosta? wówczas od?ączony od pozosta?ych ziem Królestwa Polskiego i wszed? w sk?ad obszaru zarządzanego przez Naczelnego Dowódc? Wschodu tzw. Ober - Ostu, a mieszka?ców dotkn??y liczne represje i germanizacja. W takich warunkach w Suwa?kach rozpoczą? dzia?alnoś? Suwalski Komitet Obywatelski, którego przewodniczącym zosta? znany suwalski adwokat, Walery Roman. Wśród zada? jakie stawiali sobie dzia?acze komitetu, wymieniano wówczas: ratowanie ludności przed gro?ącym g?odem, a wi?c pomoc materialną i obron? przed gwa?tami okupantów - tudzie? dzia?alnoś? polityczną, polegającą na zachowaniu polskości na okupowanych ziemiach Suwalszczyzny. W ko?cu 1917 roku w mieście powsta?y te? pierwsze komórki Polskiej Organizacji Wojskowej, kierownictwo których obją? Aleksander Putra.

W odró?nieniu od innych regionów kraju, listopad 1918 roku nie oznacza? ko?ca niemieckiej okupacji Suwa?k, a zanim nadesz?a wolnoś?, Suwalszczyzna sta?a si? areną konfliktu polsko-litewskiego. Wprawdzie ju? w listopadzie 1918 roku ukonstytuowa?a si? Tymczasowa Rada Obywatelska Okr?gu Suwalskiego, której celem by?o pokojowe przej?cie w?adzy, a w lutym 1919 roku odby?y si? tutaj wybory do Sejmu Ustawodawczego, to wiosną 1919 roku stanowisko okupanta uleg?o radykalnej zmianie. W maju 1919 roku za zgodą Niemców do miasta wkroczy?y oddzia?y wojsk litewskich, a w ślad za nimi milicja i urz?dnicy. W ko?cu lipca, na skutek decyzji jakie zapad?y na Konferencji Pokojowej w Pary?u, Litwini opuścili jednak Suwa?ki. Mimo to konflikt nie wygas?, a jego kulminacją by? wybuch 23 sierpnia 1919 roku powstania sejne?skiego i trwające kilka dni polsko-litewskie walki o Sejne?szczyzn?. W tym czasie Suwa?ki by?y ju? wolne, bowiem 24 sierpnia 1919 roku do miasta wkroczy?y oddzia?y 41 Suwalskiego Pu?ku Piechoty. Niewiele ponad dwa tygodnie pó?niej, 12-13 września 1919 roku miasto podejmowa?o z wizytą Naczelnika Pa?stwa Józefa Pi?sudskiego. Raz jeszcze konflikt polsko-litewski rozgorza?, latem 1920 roku, a cho? zako?czy? si? zwyci?stwem strony polskich, nie obesz?o si? bez bolesnych ofiar obu stron.

W okresie mi?dzywojennym Suwa?ki znalaz?y si? w granicach województwa bia?ostockiego i sta?y si? powiatowym miastem wydzielonym. W 1921 roku liczy?y 16780 mieszka?ców, a w ko?cu lat trzydziestych blisko 25 tysi?cy. Oko?o jednej trzeciej ludności stanowili ?ydzi. Źród?em utrzymania wi?kszości mieszka?ców by?o rzemios?o, rolnictwo i handel. W mieście dzia?a?y jedynie trzy wi?ksze zak?ady przemys?owe: Browar Udzia?owy Wac?awa Kunca, Spó?ka ?Rola? - produkująca g?ównie narz?dzia i maszyny rolnicze oraz oddana do u?ytku w 1931 roku Elektrownia Miejska. Prowincjonalne po?o?enie miasta wyra?nie hamowa?o jego rozwój. Du?e znaczenie odgrywa?o natomiast wojsko. Dzi?ki odziedziczonym po Rosjanach ogromnym kompleksom koszar, Suwa?ki sta?y si? bowiem jednym z wi?kszych garnizonów mi?dzywojennej Polski. W ko?cu lat trzydziestych w jego sk?ad wchodzi?y: 41 Suwalski Pu?k Piechoty Marsza?ka Józefa Pi?sudskiego i 1 dywizjon 29 Pu?ku Artylerii Lekkiej, ze sk?adu 29 Dywizji Piechoty w Grodnie oraz oddzia?y Suwalskiej Brygady Kawalerii: sztab i dowództwo brygady, 2 Pu?k U?anów Grochowskich im. gen. Józefa Dwernickiego, 3 Pu?k Szwole?erów Mazowieckich im. p?k Jana Kozietulskiego, 4 Dywizjon Artylerii Konnej oraz 11 szwadron ?ączności SBK. Od 1928 roku w Suwa?kach kwaterowa? równie? 29 batalion KOP ?Suwa?ki? rozwiązany wiosną 1939 roku. W czasie kampanii wrześniowej oddzia?y te ws?awi?y si? m.in. walkami w obronie Warszawy i bitwie pod Kockiem. Po 17 września, cz?ś? z nich bra?a równie? udzia? w walkach z wkraczającą na kresy wschodnie Armią Czerwoną.

W ko?cu września 1939 roku, po opuszczeniu Suwa?k przez oddzia?y Wojska Polskiego do miasta, na krótko wkroczy?y wojska sowieckie. Jednak ju? 12 pa?dziernika, na mocy traktatu Ribbentrop-Mo?otow, Rosjanie opuścili miasto, a zaj??y je oddzia?y niemieckie. Suwa?ki - nazwane przez Niemców, Sudauen - zosta?y wówczas wcielone bezpośrednio do Prus Wschodnich. Ju? w początkowym okresie okupacji, na terenie miasta samorzutnie rozpocz??y dzia?alnoś? pierwsze organizacje konspiracyjne m.in.: grupy kpt. Stanis?awa Bielickiego ?Ziomka?, Mariana Świtalskiego, Jakuba Śliwi?skiego, Stanis?awa Wydornika. Niestety wi?kszoś? z nich zosta?a szybko rozbita, a ich cz?onkowie aresztowani przez gestapo. Ci którzy ocaleli zasilili szeregi Związku Walki Zbrojnej, a pó?niej Armii Krajowej. Niebawem na terenie Suwalszczyzny powsta?y te? liczne oddzia?y partyzanckie, a obwód Suwa?ki AK sta? si? najliczniejszym w ca?ym Okr?gu Bia?ostockim. Ju? od pierwszych dni okupacji, rozpocz??y si? te? prześladowania ludności cywilnej. Niebawem z miasta wysiedlono ?ydów, a w kwietniu 1940 roku Niemcy przeprowadzili masowe aresztowania miejscowej inteligencji: profesorów gimnazjum, nauczycieli, urz?dników, ksi??y. Przez ca?y okres okupacji trwa?y równie? wywózki do obozów koncentracyjnych i na przymusowe roboty. Po 1941 roku w podsuwalskiej Krzywólce Niemcy za?o?yli obóz, w którym w tragicznych warunkach przetrzymywano oko?o 120 tysi?cy je?ców radzieckich. Okupacja niemiecka Suwa?k zako?czy?a si? 23 pa?dziernika 1944 roku, wraz z wejściem do miasta wojsk 3 Frontu Bia?oruskiego. W ci??kich walkach o miasto zgin??o wówczas ponad 5 tysi?cy ?o?nierzy. Wraz ze zmianą sytuacji politycznej i równolegle z procesem kszta?towania si? tzw. "w?adzy ludowej", rozgrywa? si? dramat powojennego podziemia zbrojnego. Tworzy?y si? struktury w?adz administracyjnych, partii i organów bezpiecze?stwa, z drugiej zaś strony, przeciwstawiające si? im oddzia?y AKO i WiN, które dzia?a?y na Suwalszczy?nie a? do początku lat pi??dziesiątych.

Po zako?czeniu dzia?a? wojennych Suwa?ki nadal pe?ni?y funkcj? siedziby w?adz powiatowych. Ogromne zniszczenia i straty ludnościowe, a cz?sto nieudolnoś? w?adz powodowa?y jednak, ?e rozwój miasta post?powa? wolno. Poprawa nastąpi?a dopiero w początku lat siedemdziesiątych, a zasadniczy zwrot w roku 1975, wraz z wejściem w ?ycie nowego podzia?u administracyjnego kraju i awansem Suwa?k do rangi stolicy województwa. Gwa?townie wzros?a wówczas liczba mieszka?ców (w 1980 roku by?o ich 36 tysi?cy, a w 1995 ok. 65 tysi?cy) . Powsta?y nowe, zatrudniające wielu pracowników, zak?ady przemys?owe. Wzros?a te? liczba budynków mieszkalnych. Miasto sta?o si? du?ym ośrodkiem handlu, turystyki, kultury i oświaty. Niestety wraz z przemianami jakie zasz?y w Polsce po 1989 roku nastąpi? regres. Dzia?ające w mieście zak?ady przemys?owe z trudem dostosowywa?y si? do warunków gospodarki rynkowej. Zachodzące przemiany boleśnie odczuli równie? mieszka?cy, co wiąza?o si? z pojawieniem du?ego bezrobocia. Po kolejnej reformie administracji, która wesz?a w ?ycie w początku 1999 roku, miasto po raz drugi w swojej historii, utraci?o status miasta wojewódzkiego. Obecnie Suwa?ki są siedzibą w?adz powiatu ziemskiego oraz grodzkiego i liczą oko?o 70 tysi?cy mieszka?ców. Mimo wielu trudności, wcią? rysują si? przed nimi du?e mo?liwości rozwoju. Wią?ą si? one m.in. z bliskością granic pa?stwowych, a co za tym idzie rozwojem handlu i ruchu trans granicznego, powstaniem Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, a tak?e z wykorzystaniem walorów turystycznych i historycznych miasta oraz niezwyk?ego pi?kna regionu.