Urząd Miejski Kwidzyn
ul. Warszawska 19
82-500 Kwidzyn
tel. 55 646-47-00
Kościo?y i Parafie Szpitale Policja, Stra? Miejska i Po?arna
Firmy
Historyczna stolica Pomezanii, obecnie rozbudowujący si? ośrodek przemys?owy i us?ugowy, na skraju Pojezierza I?awskiego i Doliny Kwidzy?skiej,którą p?ynie Wis?a (w odleg?ości 5 km na zachód od centrum miasta), na po?udniowy zachód od Elbląga. Wysoczyzna pojezierza wznosi si? stromą skarpą do 50 m ponad poziom doliny.
Osobliwością geograficzną jest rzeka Liwa, która p?ynie z pojezierza, op?ywa miasto ?ukiem, u podnó?a skarpy p?ynie równolegle do Wis?y, ale uchodzi dopiero do Nogatu oko?o 30 km dalej na pó?noc. W 1233 r. Krzy?acy lokowali na wyspie wiślanej swą pierwszą baz? wypadową na obszarze Pomezanii. Wysp? nazwali Insula Sancte Mariae. Lokowane na prawie che?mi?skim miasto najprawdopodobniej w 1234 r. zosta?o przeniesione na skraj wysoczyzny Pojezierza I?awskiego. Od po?owy XIII w. miasto nale?a?o do biskupów pomeza?skich, a od 1285 r. by?o siedzibą kapitu?y biskupstwa, dla potrzeb której wzniesiono w pierwszej po?owie XIV w. pot??ny zamek.
Od pruskiej nazwy wyspy wiślanej - Kwedin lub Kwidyn (z 1233 r. zapis Quedin, z 1243 r. Insule de Quidino) pochodzi polska nazwa miasta. W 1440 r. przedstawiciele pruskiej szlachty i miast og?osili w Kwidzynie akt erekcyjny Związku Pruskiego konfederacj? skierowaną przeciwko Krzy?akom. Na mocy postanowie? traktatu toru?skiego w 1466 r. Kwidzyn znalaz? si? w lennych wobec Polski - Prusach Krzy?ackich (od 1525 r. Prusach Ksią??cych). Miasto rozwija?o si? jako ośrodek handlu na szlaku wiślanym. Od 1701 r. Kwidzyn by? w Królestwie Pruskim. W 1765 r. król Fryderyk Wielki za?o?y? w Kwidzynie komor? celną, na której pobiera? bezprawnie c?o na polskie towary sp?awiane Wis?ą do Gda?ska. Po utworzeniu w 1772 r. Prus Zachodnich Kwidzyn zosta? w nich siedzibą regencji. Po?o?ony przy szlaku pocztowym z Berlina do Królewca, rozwija? si? g?ównie jako ośrodek administracyjno - us?ugowy, a od 2 po?owy XIX wieku tak?e jako ośrodek przemys?owy. Mimo silnej akcji germanizacyjnej w mieście i okolicy do I wojny światowej przetrwa?a liczna ludnoś? polska. W 1919 r. w Kwidzynie mia? swą siedzib? polski Plebiscytowy Komitet Warmi?ski.
Od 1920 r. Kwidzyn by? w Prusach Wschodnich. Dzia?a?y tu polskie organizacje kulturalno-oświatowe, w latach 1937-39 istnia?o Polskie Gimnazjum. W 1939 r. Kwidzyn liczy? 20.500 mieszka?ców. W dniu 30 I 1945 r. zosta? zaj?ty przez wojska radzieckie, które urządzi?y tu szpital dla 20.000 rannych ?o?nierzy i spali?y ca?e stare miasto. W Polsce odbudowany i rozbudowany, do 1975 r. Kwidzyn by? miastem powiatowym w województwie gda?skim. W 1986 r. powi?kszono obszar miasta o kilka sąsiednich miejscowości, o ?ącznej powierzchni 7,4 km. Zabudowa Kwidzyna rozciąga si? na du?ej przestrzeni. Niewielkie stare miasto znajduje si? w zachodniej cz?ści obecnego śródmieścia, nad skarpą i charakteryzuje si? g?stą siecią wąskich uliczek. Dawna zabudowa, wraz z ratuszem, zosta?a zniszczona w 1945 r. Zachowa? si? fragment muru obronnego z XIV wieku. Najstarszy zamek krzy?acki, przekazany pó?niej biskupom, powsta? w 1233 r. na wzgórzu na po?udnie od starego miasta, ale nic z niego nie pozosta?o. Czo?ową budowlą miasta jest pó?niejszy zamek kapitu?y pomeza?skiej z lat 1320-50. Jego skrzyd?a po?udniowe i wschodnie rozebrali Prusacy w 1798 r. Zachowane są skrzyd?a pó?nocne i zachodnie oraz okaza?e gdanisko (dansker), najwi?ksza tego typu budowla w Polsce. Jest to wybiegający na nizin? nadwiśla?ską ganek d?ugości 55 m, wsparty na 5 wysokich arkadach, zako?czony pot??ną wie?ą forteczną (s?u?y?a tak?e jako ust?p). W zamku mieści si? muzeum z bogatymi zbiorami etnograficznymi, przyrodniczymi, archeologicznymi, sztuki sakralnej, ludowej i innymi. Z zamkiem ?ączy si? wielki kośció? katedralny, o cechach obronnej architektury gotyckiej, z lat 1320-60, przebudowywany w latach 1598 i 1862-64. W interesującym wn?trzu na uwag? zas?ugują m. in. kamienne elementy pochodzące z wcześniejszego kościo?a, mozaika z XIV w. gotyckie malowid?a, pó?nogotycki tron biskupi z oko?o 1510 r. barokowy dawny g?ówny o?tarz, epitafia z XVII w. nagrobek genera?a von Groebena i unikatowe dwupoziomowe prezbiterium z o?tarzami na obu poziomach.
Mi?dzy starym miastem i terenami kolejowymi le?y nowsze śródmieście z zabudową przewa?nie z XIX w. i z okresu mi?dzywojennego, uzupe?nioną po zniszczeniu przez nowe domy; niektóre dzia?ki pozosta?y nie zabudowane. Wielkością wyró?niają si? dawne gmachy publiczne, m.in. pa?ac z 1758 r. przebudowany w XIX w. na siedzib? regencji, ozdobiony w 1802 r. wielkim fryzem, dawny sąd ziemski z oko?o 1800 r. wzniesiony z cegie? rozbieranego zamku, neogotycki kośció? parafialny z lat 1846-58 r. czy jedyna w Polsce pó?nocnej synagoga zbudowana w początkach XIX w. Naprzeciw katedry nowy gmach teatru, s?u?y ró?nym imprezom kulturalnym. G?ówna ulica prowadząca do dworca nosi imi? Chopina. Wspó?czesna rozbudowa miasta widoczna jest na przedmieściach, gdzie powsta?y wielkie osiedla mieszkaniowe (Piastowskie i Bajkowe na pó?nocy, Zatorze na wschodzie, Hallera na po?udniu).
W wyniku powojennej rozbudowy Kwidzyn jest obecnie znaczącym ośrodkiem przemys?owym. Od 1973 r. budowano tu wielkie, obecnie najnowocześniejsze w Polsce, zak?ady celulozowo-papiernicze, uruchomione w 1981 r. w 1992 r. - 80% ich akcji wykupi? ameryka?ski koncern International Paper Company. Innym wi?kszym przedsi?biorstwem są Zak?ady Elektrotechniki Motoryzacyjnej ZEM Polmo sp. z o. o produkujące m.in. lampy samochodowe, spryskiwacze do szyb, wyroby elektroinstalacyjne i kasety magnetofonowe. Uruchomiony w 1992 r. zak?ad PHILIPS CONSUMER ELECTRONICS, montuje telewizory i urządzenia multimedialne. Przemys? spo?ywczy obejmuje Warmi?skie Zak?ady Przemys?u Owocowo - Warzywnego sp. z o. o, znane zw?aszcza z groszku konserwowego. PZZ sp. z o.o., OSM, a firma PETROLEX to jedna z najwi?kszych producentów oleju silnikowego. Ponadto są tu wytwórnie mebli, strojów karnawa?owych, warsztaty samochodowe i inne. Kwidzyn by? w przesz?ości doś? wa?nym w?z?em kolejowym. W 1883 r. przeprowadzono przez miasto lini? kolejową Grudziądz-Malbork, w 1900 r. zbudowano odga??zienie do Kisielic, a w 1909 r. poprzeczną lini? Prabuty - Kwidzyn - Sm?towo, przekraczającą Wis?? pod Opaleniem.
Po ustaleniu w 1920 r. granicy polsko-niemieckiej na Wiśle most w Opaleniu rozebrano, wykorzystując jego konstrukcj? w innym miejscu, a lini? unieruchomiono. Po II wojnie światowej ten los spotka? tak?e lini? do Kisielic. W latach 1901-85 istnia?a te? kwidzy?ska kolej wąskotorowa z g?ówną stacją na Marezie u stóp skarpy pod starym miastem, wybiega?y stąd linie na pó?noc do Gurcza i na po?udnie do Rusinowa; biegnący ?ukiem wokó? śródmieścia tor ?ączy? Marez? ze stacją normalnotorową. G?ówna droga ko?owa biegnie z Grudziądza przez Kwidzyn do Malborka. Kwidzyn skupia kilka szkó? średnich, m.in. szko?? przemys?u wikliniarsko - trzciniarskiego. Na przedmieściu Mi?osna jest stadnina koni i ośrodek sportu je?dzieckiego. Istnieje Towarzystwo Mi?ośników Ziemi Kwidzy?skiej oraz Zespó? Pieśni i Ta?ca Ziemi Kwidzy?skiej "Powiśle", Kwidzy?skie Centrum Kultury, Kwidzy?skie Centrum Sportu i Rekreacji i kluby sportowe.
Pomorskie
