Miasta: Kartuzy, ?ukowo

Gminy: Karuzy, ?ukowo, Chmielno, Przodkowo, Sierakowice, Somonino, St??yca, Sul?czyno

Kaszuby - historia tej ziemi i jej mieszka?ców nieroz?ącznie związana jest z dziejami Pomorza. To kraina geograficzna, etniczna i kulturowa, w której od wieków ściera?y si? "dwa światy" - s?owia?ski i germa?ski.
O prapoczątek nazw Cassubia, Kaszuby, Kaszubi spierali si? j?zykoznawcy, etnografowie i historycy. Ich etymologia sprawia?a niema?o problemów. Nazwa Cassubia pojawi?a si? po raz pierwszy w dokumencie papie?a Grzegorza IX w 1238 roku i oznacza?a "wschodnią cz?ś? pa?stwa" na Pomorzu Zachodnim. Nie by?y to, oczywiście, Kaszuby w dzisiejszym uk?adzie terytorialnym.
W XIII wieku Cassubia si?ga?a daleko na zachód, po dzisiejszy Bia?ogard i Szczecinek. Pierwszą monograficzną 'Histori? Kaszubów" napisa? w XIX wieku dr Aleksander Majkowski, dzia?acz kaszubski, za?o?yciel pisma "Gryf", które uto?samia?o si? z has?em "co kaszubskie to polskie". Majkowski by? równie? lekarzem i pisarzem.Jego wydane po kaszubsku "?ece i przigode Remusa" ("?ycie i przygody Remusa") są bardzo wa?nym dzie?em w dorobku kaszubszczyzny.
Prof. Gerard Labuda, znakomity znawca dziejów średniowiecza - mediawista, autorytet w dziedzinie tematyki pomorskiej i kaszubskiej, od lat przygotowuje monumentalną, wielotomową histori? Kaszub i Kaszubów.

Prof. Józef Borzyszkowski - historyk z Uniwersytetu Gda?skiego pisze, i? Kaszuby to nazwa "uformowana przez S?owian w okresie w?drówek ludów" ju? w V-VII wieku. Tak bowiem określano plemiona s?owia?skie "z po?udniowychbrzegów Ba?tyku". Nazwa ta znana by?a równie? du?o wcześniej na Rusi i w Rzymie.


Dzieje obecnego obszaru Kaszub wią?ą si? z dynastią ksią?ąt Pomorza Gda?skiego zwanych "dynastią kaszubską", zapoczątkowaną na prze?omie X i XI wieku. Za?o?yciel tej dynastii przyją? najprawdopodobniej chrzest w Gda?sku w 997 roku z rąk praskiego biskupa Wojciecha. Gda?sk by? bardzo wa?nym ośrodkiem dla Pomorza i Kaszubów. Wiadomo, ?e na Pomorzu od XII wieku by?o kilka kaszubskich (pomorskich) ksi?stw, które jednak nigdy nie zosta?y zjednoczone w jeden organizm pa?stwowy. Najbardziej znanym w?adcą by? Świ?tope?k II zwany "Wielkim" - pierwszy dostrzeg? zagro?enie ze strony Krzy?aków. Jego syn - Mściwoj II nie mia? uprawnie? do sukcesji. W 1282 roku (na mocy uk?adu w K?pnie) swoim spadkobiercą uczyni? ksi?cia wielkopolskiego Przemys?awa II. Ten akt pozwoli? 13 lat po śmierci Mściwoja II koronowa? si? Przemys?awowi II na rex Poloniae et dux Pomeranorum. On te? zapoczątkowa? scalanie rozbitych ziem polskich.
Losy Kaszub związane są ściśle z dziejami pa?stwa polskiego w okresie wojen polsko-krzy?ackich i najazdów szwedzkich. Po 1466 roku i kl?sce krzy?ackiej na Pomorzu, ziemie te wróci?y do Polski i pozosta?y przy koronie a? do pierwszegorozbioru (1772 r.).

W XX wieku nawiązywali do rozbudowanej ju? wcześniej świadomości historycznej, kulturowej i j?zykowej. Idee Floriana Ceynowy (zapoczątkowane w czasie Wiosny Ludów) podj?li u progu naszego stulecia M?odokaszubi i pismo "Zrzesz Kaszebsko". W 1920 roku znaczna cz?ś? Kaszub, w tym równie? powiat kartuski, znalaz?a si? w granicach niepodleg?ej Polski. Wojsko polskie pod dowództwem gen. Józefa Hallera entuzjastycznie witano na kartuskim rynku. Niestety, Polacy z g??bi kraju do Kaszubów odnosili si? nieufnie i z rezerwą, zarzucali im separatyzm, a j?zyk kaszubski uznawali tylko za dialekt - cz?sto niemiecki. Co ciekawe, ?aden ze starostów powiatu kartuskiego w latach 1920-39, a by?o ich ośmiu, nie by? rodowitym Kaszubem. Ostatnia fala germanizacji ziemi kaszubskiej przypada na okres okupacji hitlerowskiej.
Dopiero po 1945 roku Kaszuby wróci?y do Polski. Od 1956 roku na tych ziemiach istnieje Zrzeszenie Kaszubskie, które w latach 60-tych rozszerzy?o program i nazw? na Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. W wyniku nowego podzia?u administracyjnego kraju, reformy samorządowej wprowadzonej w ?ycie w roku 1999, ziemia kaszubska zosta?a w ca?ości w?ączona do województwa pomorskiego.

Kaszubskie gospodynie s?yną ze znakomitej kuchni. Ulubionym daniem turystów jest śled? po kaszubsku, czyli zawijaniec z cebulką w oleju z przecierem pomidorowym, oraz śled? w śmietanie z pulkami, czyli ziemniakami w mundurkach. W tradycyjnej kuchni kaszubskiej przetrwa?a polewka - zupa z kartofli z przyprawami, gotowana na zsiad?ym mleku, i zupa rybna - wywar z ryb i warzyw na okrasie z g?siej siekaniny czy w?gorze pieczone na w?glach lub na tzw.rynkach - bez t?uszczu i soli, maczane pó?niej w gotowanej, osolonej wodzie. W niedziel? gospodynie serwują placekdro?d?owy z kruszonką. Kaszubi s?yną z kolejności podawania da? - najpierw s?odko, dobra kawa oraz torty i placki, a dopiero pó?niej gorące dania i wódka, na koniec - zakąski.Restauracje natomiast serwują ró?norodne polewki - myśliwskie, chlebowe, ?ur, kwasic? oraz mi?siwa - juki myśliwskie, schab gajowego, frykas kaszubski. Dodatki to czarna jagoda, borówka, ?urawiny, grzyby oraz napitki - kwasmiodowy, kwas chlebowy i napój s?owi?ski.