|
Warmi?sko-Mazurskie::Powiat Mrągowski |
Powiat Mrągowski Powierzchnia: 1065,23 km² Mieszkanców: 50 196 Województwo: Warmi?sko-Mazurskie Miasto powiatowe: MrągowoTablica rejestracyjna: NMR
Gminy: Mrągowo, Miko?ajki, Piecki, Sorkwity
Powiat Mrągowski jest miejscem szczególnym, w którym corocznie rzesze turystów zrzucają z siebie baga? cywilizacyjnych dolegliwości związanych z m?czącym ?yciem. Przemierzając t? pi?kną krain? mają oni ponadto mo?liwoś? ch?oni?cia czegoś, co mo?emy umownie nazwa? "duchem tej ziemi"- wyra?onym licznymi pierwiastkami kultury powsta?ej na gruncie wielowiekowych i wielonarodowych doświadcze?. Warto wi?c zatrzyma? si? tu przez chwil? i pozna? chocia?by ma?ą cz?ś? dziejów powiatu, który mimo, ?e nigdy nie zapisa? si? czymś szczególnym na kartach historii - to jednak posiada swój wyjątkowy urok i koloryt.
Początki historii Powiatu Mrągowskiego si?gają czasów średniowiecza, kiedy to ziemia staropruskich Galindów, b?dąca areną intensywnych dzia?a? Krzy?aków zosta?a w roku 1374 edyktem papie?a Grzegorza XI nadana w posiadanie wielkiemu mistrzowi. Ko?czy? si? tym samym ponad stuletni okres walk o tereny Galindii uwie?czony budową jednolitej administracji. Odtąd podstawową jednostk? w administracji krzy?ackiej tworzy?a komturia, natomiast mniejsze jednostki stanowi?y prokuratorie i wójtostwa. Jedno z nich ulokowano na zamku w pobliskim Szestnie. By?o to istotne wydarzenie dla przysz?ych losów Mrągowa, gdy? w?aściwie uniemo?liwia?o jakiekolwiek rozwój miasta, grzebiąc tym samym szans? odegrania wi?kszej roli gospodarczej i politycznej w dziejach pa?stwa krzy?ackiego.
Po sekularyzacji Prus i zaprowadzeniu luteranizmu ksią?? Albrecht von Hohenzollern zniós? dotychczasowy podzia? administracyjny ksi?stwa. Zgodnie z ordynacją krajową z grudnia 1525 roku na terenie zamku w Szestnie, zaczą? urz?dowa? starosta pe?niący w imieniu ksi?cia nadzór nad dobrami ziemskimi i miastami. Mrągowo nadal jednak pozostawa?o w cieniu szeście?skiego zamku...
W 1723 roku zlikwidowano administracj? stanową(starostwa ksią??ce) i utworzono komory wojenno - skarbowe. Z nich nast?pnie wyodr?bniono komor? w Gąbinie - w sk?ad której wchodzi?o starostwo w Szestnie. Miejsce starostów ksią??cych (Amsthauptmanów) zaj?li mianowani starostowie powiatowi (landraci). Pod koniec XVIII wieku na ternie powiatu rozwija?o si? g?ównie rolnictwo oraz ró?norakie rzemios?o: bednarstwo, garncarstwo, szewstwo, krawiectwo itp. W miar? stabilny rozwój terenów powiatowych uniemo?liwia?y jednak cyklicznie powtarzające si? kl?ski ?ywio?owe i dzia?ania wojenne.
Czynnikiem przyśpieszającym realizacj? szeroko zakrojonych reform w gospodarce i administracji pa?stwowej Prus sta?y si? wojny napoleo?skie. 3 lipca 1818 roku na mocy królewskiego rozporządzenia rejencj? gąbi?ską podzielono na 16 powiatów , wśród których znajdowa? si? tak?e powiat mrągowski.
Pierwszego września 1818 roku Mrągowo sta?o si? siedzibą powiatu. Pierwszym starostą (landratem) zosta? kapitan w stanie spoczynku August Lyśniewski W ten sposób rozpocz??a w?aściwa historia powiatu mrągowskiego oraz okres rozbudowy miasta i jego okolic. W 1814 roku miasto liczy?o ju? 1500 osób i mimo po?aru w roku 1822 i epidemii cholery w latach 1831-32 nadal si? rozrasta?o. Na początku lat trzydziestych XIX wieku dobiega? ko?ca proces separacji gruntów, prowadzący do tworzenia wielkich majątków ziemskich i samodzielnych wsi. Poprawa stanu dróg sprawi?a,?e Mrągowo sta?o si? bardziej atrakcyjne dla kupców. Szybki wzrost liczby ludności Mrągowa i powiatu wynika? przede wszystkim z pomyślnej koniunktury gospodarczej przypadającej na lata pi??dziesiąte XIX wieku. Wówczas to rozpocz?to prac? melioracyjne, drogowe, budowlane. W mieście i powiecie by?o wówczas 13 wiatraków, 14 m?ynów wodnych, 19 gorzelni, 6 browarów, liczne cegielnie, smo?ownie itd.
W wyniku zjednoczenia Niemiec w roku 1871 dokonano kolejnej reformy administracji publicznej i samorządu terytorialnego. Zgodnie z ustawą z grudnia 1872 roku dotychczasowy sejmik powiatowy tzw. Kreistag mia? by? wybierany przez wszystkich mieszka?ców powiatu posiadających prawo wyborcze. Na pierwszym posiedzeniu Kreistagu w Mrągowie utworzono organ zwany Wydzia?em Powiatowym, któremu przewodniczy? starostą.
Wszechogarniająca pa?stwo niemieckie rewolucja przemys?owa odcisn??a swe pi?tno równie? na terenie powiatu mrągowskiego. Ówczesny starosta Otto Von Schwerin dba? o rozwój sieci dróg i melioracj? gruntów. W drugiej po?owie XIX wieku Mrągowo po?ączono drogami z Rynem, K?trzynem, Biskupcem. W maju 1897 roku otwarto nieistniejącą ju? dzisiaj linie kolei wąskotorowej na odcinku K?trzyn - Mrągowo. W nowe stulecie powiat mrągowski wchodzi? z nowootwartą linią kolejową Czerwonka - Biskupiec - Mrągowo - Orzysz.
Wiek XX by? dla historii Warmii i Mazur okresem ko?ca pokojowej koegzystencji tutejszej spo?eczności. Tragiczna w skutkach cezura roku 1945 bezpowrotnie zerwa?a ciąg?oś? procesów kulturowych na tej ziemi. Sam urząd starostwa przetrwa? jednak do roku 1950. Wtedy to ustawa z 20 marca znios?a dotychczasowy podzia? kraju. Zlikwidowano starostwa i powiatowe związki samorządu terytorialnego. Agendy starostw zosta?y przej?te przez prezydia rad narodowych.1 czerwca 1975 roku z mapy administracyjne znik?y powiaty.
Powrót do tradycji samorządu terytorialnego nastąpi? 1 stycznia 1999 roku wraz z przywróceniem do ?ycia powiatów samorządowych. Pierwszym starostą Powiatu Mrągowskiego, po 23 latach nieobecności na mapie kraju zosta? Ryszard Soroko.
|
Warmińsko-Mazurskie
