Powiat W?gorzewski Powierzchnia: 693,43 km² Mieszkanców: 23 770
Województwo: Warminsko-Mazurskie
Miasto powiatowe: W?gorzewo Tablica rejestracyjna: NWE
Miasta: W?gorzewo
Gminy: W?gorzewo, Budry, Pozezdrze
Powiat W?gorzewski po?o?ony jest w pó?nocno-wschodniej cz?ści województwa warmi?sko-mazurskiego, na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich, przy granicy z Federacją Rosyjską (Obwodem Kaliningradzkim) oraz w sąsiedztwie trzech powiatów: gi?yckiego, k?trzy?skiego i go?dapskiego.
Siedzibą w?adz samorządowych powiatu (Starostwa Powiatowego) jest miasto W?gorzewo, oddalone od Olsztyna o 117 km, od Warszawy o 280 km, od granicy pa?stwa (z Obwodem Kaliningradzkim) o 15 km (planowane jest drogowe przejście graniczne Per?y-Kry?owo).
W sk?ad powiatu wchodzą trzy jednostki administracyjne stopnia podstawowego:
- gmina miejsko-wiejska W?gorzewo,
- gmina wiejska Budry,
- gmina wiejska Pozezdrze.
Powierzchnia powiatu wynosi 693 km2. Liczba ludności wynosi 23.928 osób. Wska?nik g?stości zaludnienia wynosi 35 osób na km2 (średnia wojewódzka to 59 osób na km2).
Ukszta?towanie terenu jest typowe dla obszarów polodowcowych, z unikalną cechą skupisk naturalnych jezior i rzek o ?ącznej powierzchni 100,04 km2. Du?e i stosunkowo czyste kompleksy jezior (zaliczane do drugiej i trzeciej klasy czystości) oraz czyste powietrze, stwarzają na terenie powiatu bardzo dobre warunki do funkcjonowania rezerwatów przyrody:
- ornitologicznych (Wyspy na jeziorach Mamry i Kirsajty, Pó?wysep na jeziorze Rydzówka, Siedem Wysp - Oświn (o mi?dzynarodowym znaczeniu),
- florystycznego – Mokre, las ??gowy w pobli?u Sztynortu.
Drugim, obok jezior i rzek, charakterystycznym elementem krajobrazu powiatu w?gorzewskiego są rozleg?e, zwarte kompleksy leśne, zajmujące oko?o 20% (15.327,6 ha) jego ogólnej powierzchni.
Powiat W?gorzewski ma charakter us?ugowo-rolniczy. Us?ugami wiodącymi są:
- handel i naprawy,
- obs?uga nieruchomości i firm,
- budownictwo,
- hotele i restauracje.
Najwi?ksze znaczenie przemys?owe mają tartaki zajmujące si? obróbką drewna, zak?ady produkujące meble ogrodowe i drewniane domki letniskowe, stolarnie oraz zak?ad obróbki metalu, produkcji szaf pancernych i itp.
II. HISTORIA POWIATU
Form administracyjnych zbli?onych charakterem geograficznym oraz funkcjonalnym do struktur powiatowych mo?na po cz?ści dopatrywa? si? w XIV w., kiedy to Puszcza Galindzka zacz??a by? obejmowana kolonizacją krzy?acką. By? mo?e ju? w 1312 r. Krzy?acy u wyp?ywu W?gorapy wznieśli drewniany zameczek, który wraz z budowlami obronnymi w Sztynorcie i Gi?ycku stanowi? jedno z centrów militarno-administracyjne w obr?bie pó?nocnej cz?ści Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Źród?a historyczne potwierdzają istnienie zamku ok. 1335 r., a z ok. 1340 r. znany jest dokument dzielący galindzkie obszary puszcza?skie mi?dzy okr?gi z siedzibami w W?gorzewie i Gi?ycku.
Po sekularyzacji Zakonu w 1525 r. okr?gi przekszta?cono w starostwa, siedzibą starosty tak jak poprzednio prokuratora krzy?ackiego, pozosta? zamek. W?gorzewo podlega?o pod obwód natangijski, b?dąc jednocześnie jednostką wy?szego rz?du dla parafii. Ok. 1560 r. do starostwa w?gorzewskiego przy?ączono parafi? w Radziejach, która do tej pory podlega?a Barcianom. W 1656 r. granice starostwa w?gorzewskiego si?ga?y daleko na wschód, obejmując parafie w Górnych i Grabowie, le?ących w okolicach Go?dapi.
W 1701 r. starostwo w W?gorzewie wchodzi?o w sk?ad kamery wojenno-skarbowej w Królewcu, pe?niącej rol? zbli?oną do dzisiejszego województwa. Po nast?pnych 65 latach starostwo przesz?o do kamery (od 1808 r. rejencji) gąbi?skiej. Wraz ze wzrostem znaczenia i przejmowaniem coraz wi?kszej liczby kompetencji przez kamery rozpoczą? si? upadek starostw, które w 1752 r. utraci?y praktycznie sens istnienia, a stanowisko starosty sta?o si? tytu?em honorowym.
W 1818 r. wraz z reformą administracyjną opracowano koncepcj? sieci powiatów. W powiecie w?gorzewskim znalaz?y si? parafie w W?gorzewie, W?gielsztynie, Budrach, Kruklankach, Kutach, Baniach Mazurskich, Radziejach i Dobie. Stan taki utrzyma? si? z niewielkimi zmianami do 1945 r. (przy?ączono m.in. Pozezdrze, po 1907 r. w?ączono wieś Surwi?y).
Po zako?czeniu II wojny światowej do powiatu w?goborskiego-w?gorzewskiego przy?ączono ponadto po?udniowe skrawki dawnych powiatów gierdawskiego i darkiejmskiego. W 1955 r. z powiatu w?gorzewskiego do go?gapskiego "przesz?a" gmina Banie Mazurskie. W porównaniu ze stanem sprzed 1945 r. z powiatu w?gorzewskiego wy?ączono Ma?any (wesz?y w sk?ad gminy i powiatu w K?trzynie) oraz Dob?, Dziwiszewo i Dejguny (gmina Gi?ycko). Powiat w?gorzewski przesta? istnie? wraz z reformą administracyjną w 1975 r.
W wi?kszości koncepcji podzia?u terenowego pa?stwa po 1989 r., W?gorzewo traktowano jako siedzib? powiatu, sk?adającego si? z gmin: Banie Mazurskie, Budry, Pozezdrze i W?gorzewo. Jednak?e reforma administracyjna kraju w 1998 r. nie uwzgl?dni?a istnienia powiatu w?gorzewskiego. Dopiero w wyniku korekty sieci powiatów przeprowadzonej w 2001 r., z dniem 1 stycznia 2002 r utworzono Powiat W?gorzewski, w sk?ad którego wesz?y gminy W?gorzewo, Budry i Pozezdrze (Banie Mazurskie przesz?y do nowo utworzonego powiatu go?dapskiego, Kruklanki pozosta?y w powiecie gi?yckim).
|
Warmińsko-Mazurskie
