|
Województwo Świ?tokrzyskie jest jednym z najmniejszych regionów Polski. Przewy?sza jednak powierzchnią Opolskie, a zaludnieniem Lubuskie i Podlaskie. Obszar 11,67 tysi?cy km kwadratowych jest przy tym wi?kszy od powierzchni wielu krajów świata, przyk?adowo:
- pi?ciokrotnie wi?kszy od Luksemburga,
- nieco wi?kszy od Libanu, Cypru, Portoryko, etc.
Powierzchnia odpowiada po?owie S?owenii lub Izraela i czwartej cz?ści Holandii, Danii czy Szwajcarii. Podobne porównania odnoszą si? do ludności, gdy? 1,33 mln mieszka?ców województwa to pi?? razy tyle co w Islandii, 3 razy wi?cej ni? w Luksemburgu lub na Malcie, dwukrotnie wi?cej ni? na Cyprze. To zarazem odpowiednik 1/3 ludności S?owenii lub Kuwejtu, ponad po?owy mieszka?ców Mongolii lub Panamy, trzeciej cz?ści zaludnienia Irlandii czy Litwy.
Świ?tokrzyskie otoczone jest sześcioma województwami o du?ej liczbie ludności, z najwi?kszymi aglomeracjami miejskimi w kraju: Warszawską, Krakowską, Katowicką i ?ódzką. Odleg?oś? od stolicy województwa - miasta Kielce - do centrum tych?e aglomeracji nie przekracza 120-180 km. Tak?e przejścia graniczne do S?owacji i na Ukrain? są stosunkowo bliskie – le?ą w zasi?gu 230-250 km.
Przecinające teren województwa dwie drogi mi?dzynarodowe (E-77, E-371) i trzy krajowe posiadają niezbyt odleg?e powiązania z siecią realizowanych autostrad mi?dzynarodowych A1, A2 oraz A4.
Uk?ad dróg wspomagany jest na obszarze województwa krajowymi liniami kolejowymi normalnotorowymi oraz linią szerokotorową ze Śląska na Ukrain? – tzw. LHS.
Prze?adunek towarów w kontenerach mi?dzy tymi liniami umo?liwia “suchy port” w S?dziszowie, na po?udniu województwa.
Wzd?u? wschodniego pogranicza województwa p?ynie sp?awna rzeka Wis?a, udost?pniająca transport wodny mi?dzy Krakowem a Gda?skiem, przy czym za?adunek z regionu Świ?tokrzyskiego zapewnia port rzeczny w Sandomierzu.
W podkieleckim Mas?owie funkcjonuje rozbudowywany port lotniczy, przystosowany do obs?ugi ma?ych i średnich samolotów pasa?erskich oraz cargo - w tym mi?dzynarodowych (posterunek graniczny i celny).
Prowadzona od wielu tysi?cy lat eksploatacja i obróbka lub przetwórstwo ró?norodnych minera?ów lokalnych w pe?ni uzasadnia uznanie regionu za kolebk? górnictwa kruszcowego i skalnego, hutnictwa i metalurgii oraz ceramiki i kamieniarstwa na ziemiach polskich:
- Tu, pomi?dzy Skar?yskiem a Wąchockiem, znajdują si? najstarsze kopalnie hematytu, eksploatowane w paleolicie. Przez kruszenie i rozcieranie wydobytej rudy uzyskiwano czerwony barwnik, u?ywany g?ównie do malowania cia?a w celach kultowych. Ślady tego barwnika odkrywane są przez archeologów w promieniu setek kilometrów.
- W pobli?u Ostrowca Świ?tokrzyskiego zachowa?y si? podziemne kopalnie neolityczne krzemienia pasiastego, który obrabiany by? na pierwotne narz?dzia i ozdoby. Wyroby stąd w?drowa?y nierzadko setki kilometrów.
- Na ogromnym obszarze od Opatowa poza Bodzentyn istnia? w czasach imperium rzymskiego (II wiek p.n.e – III w.n.e.) najwi?kszy w barbarzy?skiej cz?ści Europy okr?g staro?ytnego górnictwa i hutnictwa. Na pó?noc od Św.Krzy?a, w Rudkach, istnieje zachowany z owego okresu g??boki szyb kopalni rud ?elaza – najstarszy na ziemiach polskich (eksploatowany jeszcze w po?owie XX wieku!). Ca?y obszar jest g?sto usiany pozosta?ościami wielu tysi?cy pierwotnych pieców hutniczych – dymarek.
- Dwa tysiące lat temu rozpocz?to wydobycie gliny w rejonie podkieleckich Cha?upek (gmina Morawica) i wypalanie naczy? w piecach garncarskich. Tradycje garncarskie przetrwa?y tu do czasów wspó?czesnych.
- W okolicach Wiślicy znajdują si? najstarsze kamienio?omy gipsu, który w X-XI wieku by? lokalnym kamieniem budowlanym u?ywanym w pierwszych budynkach murowanych oraz s?u?y? jako zaprawa budowlana.
- Od wczesnego średniowiecza istnieją kamienio?omy wapieni w rejonie Pi?czowa i Ch?cin oraz piaskowców w rejonie Wąchocka i Kunowa. Obrobione bloki kamienne by?y wykorzystywane do budowy najstarszych kościo?ów i klasztorów murowanych. Tradycje wydobycia i obróbki kamieni kontynuowane są tu nieprzerwanie do chwili obecnej. Wyroby z miejscowego kamienia ozdabiają kamienice, pa?ace, Wawel i kościo?y Krakowa od XV wieku, pó?niej zaś rozpowszechni?y si? w Warszawie – zdobią m. in. Zamek Królewski. Rejon Kielc sta? si? w owym czasie miejscem wydobycia i obróbki bloków marmuru.
- Poczynając od średniowiecza wydobywano rudy o?owiu i srebra w rejonie Ch?cin oraz ?agowa, jak te? dokonywano wytopu tych metali w hutach.
- W XV wieku i pó?niej eksploatowano szybami górniczymi bogate wówczas rudy miedzi – w okolicach Ch?cin i Kielc, nast?pnie w Miedzianej Górze. Równolegle funkcjonowa?y huty miedzi. Od tego czasu pozyskiwane by?y równie? towarzyszące rudom kamienie pó?szlachetne – lazuryt i malachit, u?ywane w rzemiośle artystycznym. Eksploatacja trwa?a z przerwami do po?owy XX wieku.
- Od XI wieku rozpowszechni?y si? liczne huty szk?a zw?aszcza na obrze?ach Gór Świ?tokrzyskich.
- W po?owie XVI wieku prawie po?owa ku?nic ówczesnego rozleg?ego Królestwa Polskiego dzia?a?a na obszarze Staropolskiego Okr?gu Przemys?owego – g?ównie w dobrach biskupich i zakonnych.
- Pierwszy w Polsce wielki piec hutniczy powsta? w latach 1610-13 w podkieleckiej Bobrzy.
- W XVIII wieku w Okr?gu Staropolskim produkowano 75 % krajowego ?elaza.
- Obszar obejmowa? pó?nocną cz?ś? województwa, ?ącznie z rejonem podkieleckim, szczególną rol? odgrywa?o sąsiedztwo rzek.
- Z ?mielowa i okolic eksportowano wyroby garncarskie w XV w. “a? do afryka?skich brzegów”. Na początku XIX wieku zak?ad ?mielowski jako pierwszy w Polsce zaczą? produkowa? porcelan?.
- Do lat 80-tych XIX wieku Staropolski Okr?g Przemys?owy utrzymywa? prymat produkcyjny na ziemiach polskich w hutnictwie, przemyśle metalowym i zbrojeniowym. Pozosta?ości zak?adów i obiektów hydrotechnicznych z XVIII-XIX wieku zachowa?y si? do dziś.
- Pierwsza polska wy?sza uczelnia techniczna powsta?a w Kielcach w roku 1816. By?a to Szko?a Akademiczno-Górnicza. Jej tradycje kontynuuje obecnie Krakowska Akademia Górniczo-Hutnicza.
- W latach 1937-1938 Sandomierz by? przewidywany na stolic? Centralnego Okr?gu Przemys?owego, który do czasu wybuchu II wojny światowej koncentrowa? inwestycje nowoczesnego przemys?u hutniczego, metalowego, chemicznego, zbrojeniowego, itp.
- Lata powojennej odbudowy przynios?y odtworzenie stanu, modernizacj? i lokalizacj? nowych du?ych zak?adów.
- Od lat 60-ych XX wieku w rozleg?ym pasie od Morawicy do Krasocina powsta?o kilka du?ych cementowni, zak?adów wapienniczych, zak?adów kruszyw i wielkich kamienio?omów – najwi?kszy w kraju okr?g wydobycia i przetwórstwa surowców skalnych, zwany “Bia?ym Zag??biem”.
Informacje pochodzą ze strony: http://www.sejmik.kielce.pl/wojew.htm
|
Świętokrzyskie 
