Miasta: Kazimierza Wielka, Skalbmierz

Gminy: Kazimierza Wielka, Skalbmierz, Bejsce, Czarnocin, Opatowiec

Powiat Kazimierski po?o?ony jest na P?askowy?u Proszowickim, zbudowanym z lessowych wzgórz. Osią powiatu jest rzeka Nidzica, lewobrze?ny dop?yw Wis?y. Urodzajnoś? gleb od zamierzch?ych czasów przyciąga?a ludzi, którzy tu zamieniali koczowniczy tryb ?ycia na osiad?y, zajmując si? rolnictwem i hodowlą. Potwierdzi?y to badania archeologiczne m.in. w Jakuszowicach ko?o Kazimierzy Wielkiej, gdzie stwierdzono ślady obecności ludzkiej z okresu neolitu tj. V tysiąclecia przed Chrystusem. Znaleziono tu równie? ponad 40 monet rzymskich, g?ównie z I i II wieku po Chrystusie, oraz odkryto grobowiec ksi?cia Hunów z V wieku. Stradów (gm. Czarnocin) to najwi?kszy o powierzchni ok. 25ha wczesnośredniowieczny gród obronny na terenie Polski. Zbudowany ok. po?owy X wieku funkcjonowa? do po?owy XI wieku. Tereny te w XIV wieku by?y najg?ściej zaludnione w Polsce (ponad 20 osób na kilometr kwadratowy). Dlatego wcześnie lokowano tu miasta :
Opatowiec 1271r , Skalbmierz 1342r.
Świadectwem świetności minionej epoki są kościo?y :
- kośció? w Czarnocinie z XIV wieku jest najstarszą istniejącą świątynią na terenie powiatu,
- kośció? parafialny w Bejscach z XIV wieku z renesansową, jedną z najpi?kniejszych w Polsce kaplicą Firlejowską z 1600 roku,
- kolegiata w Skalbmierzu z XV wieku z pozosta?ościami z kościo?a roma?skiego z prze?omu XII i XIII wieku.
Przy kolegiacie istnia?a szko?a, której wychowankiem by? Stanis?aw pierwszy rektor odnowionej w 1400 roku Akademii Krakowskiej
- kośció? w Opatowcu z XV wieku gotycki, podominika?ski. Z Gorzkowa gm. Kazimierza Wielka pochodzi? Miko?aj rektor Akademii Krakowskiej w 1403 roku, a w latach 1408 - 1414 biskup wile?ski.
Wieś Boronice le?ąca te? na terenie gm. Kazimierza Wielka w 1414 roku zosta?a podarowana przez W?adys?awa Jagie??? Zawiszy Czarnemu z Grabowa.
W I po?owie XV wieku w?aścicielem Czarnocina by? Jan D?ugosz ojciec s?ynnego historyka. Natomiast sam historyk by? w?aścicielem pobliskich M?karzowic. Ojciec literatury polskiej Miko?aj Rej by? w?aścicielem wsi S?onowice i Topola w której to prawdopodobnie mia?a miejsce rozprawa mi?dzy panem wójtem a plebanem. Ze znanych osób nale?y równie? wymieni? Marka z Opatowca, pisarza ?aci?skiego z I po?owy XV wieku.
Tutejsze tereny by?y w XVI i XVII wieku jednymi z centrów reformacji. W 1560 roku kazimierska świątynia by?a g?ównym zborem dystryktu krakowskiego pierwszej ma?opolskiej prowincji ewangelickiej. Czarnocin, Cieszkowy i Koryto by?y terenem dzia?alności arian. Wieś Koryto by?a w?asnością rodziny Konarskich z których wywodzi? si? reformator szkolnictwa w XVIII wieku pijar ks. Stanis?aw Konarski. W Bejscach znajduje si? równie? klasycystyczny pa?ac zbudowany w 1802 roku przez Jakuba Kubickiego (budowniczego m.in. warszawskiego Belwederu) dla Marcina Badeniego, generalnego zarządcy królewszczyzn, pó?niej ministra sprawiedliwości Królestwa Polskiego.
Dla Kazimierzy Wielkiej wzmiankowanej w ?ród?ach historycznych w 1326 roku jako wieś parafialna i siedziba dekanatu, prze?omem sta? si? rok 1845. Kazimierz hr. ?ubie?ski za?o?y? wówczas cukrowni?, która przekszta?ci?a wieś w osiedle.
Do 1780 roku w?aścicielami dóbr ziemskich w Kazimierzy Wielkiej by?a rodzina Mi?kowskich, skoligacona z kolejnymi w?aścicielami ??towskimi. W 1818 roku osiad? w Kazimierzy Wielkiej Henryk hr. ?ubie?ski. Zaplanowa? on budow? cukrowni. Jego pomys? zrealizowa? Kazimierz ?ubie?ski ( bratanek Henryka ) i w 1845 roku rozpocz??a dzia?alnoś? Cukrownia ?ubna. Warto podkreśli?, ?e w tym okresie wa?nym ośrodkiem administracyjnym by? Skalbmierz. W 1810 roku po raz pierwszy i jedyny zosta? on siedzibą powiatu. W roku 1884 przebywa?a w Skalbmierzu, u swojego wuja notariusza, siedemnastoletnia wówczas Maria Sk?odowska Curie. W 1909 roku proboszczem w Kazimierzy Wielkiej zosta? ks. Konstanty Aksamitowski. Najwi?kszą jego zas?ugą by?o zorganizowanie wraz z dr. Antonim Dudkiewiczem kasy zapomogowo po?yczkowej. Kasa ta zosta?a przekszta?cona w latach powojennych w Bank Spó?dzielczy. Dzi?ki pr??nie rozwijającej si? Cukrowni ?ubna Kazimierza Wielka sta?a si? w okresie mi?dzywojennym wa?nym ośrodkiem na po?udniu Ponidzia.
Niemiecka okupacja na Ponidziu rozpocz??a si? dnia 05.IX. 1939 roku. W tym dniu w Miechowie ukaza?o si? obwieszczenie podpisane przez naczelnika Zarządu Cywilnego Rudingera informujące o obj?ciu przez niego w?adzy w imieniu armii niemieckiej. 26.X. 1939 roku w?adz? w Generalnej Guberni przej??a administracja cywilna. Zosta?o utworzone starostwo w Miechowie oraz podleg?e mu komisariaty ziemskie. Siedzibą jednego z nich zosta?a Kazimierza Wielka. Pierwsze miesiące po zako?czeniu Kampanii Wrześniowej by?y okresem tworzenia zr?bów polskiego pa?stwa podziemnego i ruchu oporu. Na terenach Ponidzia najwcześniej zosta? zorganizowany rejon skalbmiersko dzia?oszycki. Teren ten by? miejscem dzia?a? oddzia?ów partyzanckich g?ównie AK, BCh, AL i NSZ. W wyniku lokalnego powstania kierowanego przez dowództwo 106. DP AK oraz miejscowych oddzia?ów BCh, AL i NSZ na prze?omie lipca i sierpnia 1944 roku zosta?a utworzona Rzeczypospolita Partyzancka. Obejmowa?a ona obszar oko?o 1000 kilometrów kwadratowych i stanowi?a niepodleg?ą polską enklaw? na zapleczu niemieckiego frontu. W 1944 roku Kazimierza Wielka stanowi?a centrum Rzeczpospolitej Partyzanckiej, tutaj te? rezydowa? mianowany przez Polskie Pa?stwo Podziemne - starosta dzia?acz ludowy Józef Dąbkowski. Akcją bojową, która ukoronowa?a powstanie Rzeczypospolitej Partyzanckiej by?a potyczka stoczona w dniu 26. VII. 1944 roku w Sielcu ko?o Skalbmierza. Najbardziej
tragicznym epizodem w okresie istnienia Rzeczypospolitej Partyzanckiej by?a bitwa o Skalbmierz w dniu 05. VIII. 1944 roku. Zako?czy?a si? ona zwyci?stwem partyzantów, jednak poleg?o w niej 24 partyzantów. Podczas pacyfikacji hitlerowcy pomordowali 77 mieszka?ców Skalbmierza i okolicznych miejscowości. Straty niemieckie zosta?y oszacowane na oko?o 100 zabitych i rannych. Rzeczypospolita Partyzancka przesta?a istnie? 10. VIII. 1944 roku, kiedy to oddzia?y partyzanckie zosta?y zdemobilizowane rozkazem dowództwa 106. DP AK. Wtedy to hitlerowcy obsadzili wcześniej utracone pozycje. Warto nadmieni?, ?e bitwa pod Sielcem i tragedia skalbmierska pozosta?y w podr?cznikach historii najbardziej znanymi i spektakularnymi akcjami partyzantów. Oprócz pacyfikacji Skalbmierza hitlerowcy dokonali równie? pacyfikacji Opatowca. Mia?o to miejsce dnia 28.VII. 1944 roku. Hitlerowcy pomordowali wtedy 33 mieszka?ców Opatowca. Tereny dzisiejszego Powiatu Kazimierskiego zosta?y wyzwolone przez wkraczające oddzia?y Armii Czerwonej w styczniu 1945 roku.
Okres powojenny sprzyja rozwojowi Kazimierzy Wielkiej, w 1959 roku otrzymuje prawa miejskie, a w latach 1956-75 jest siedzibą powiatu.