Powiat Kielecki Powierzchnia: 2247,45 km² Mieszkanców: 198 376 Województwo: Świ?tokrzyskie Miasto powiatowe: KielceTablica rejestracyjna: TKI
Miasta: Bodzentyn, Ch?ciny, Chmielnik
Gminy: Bodzentyn, Ch?ciny, Chmielnik, Bieliny, Daleszyce, Górno, ?agów, ?opuszno, Mas?ów, Miedziana Góra, Mniów, Morawica, Nowa S?upia, Piekoszów, Pierzchnica, Raków, Sitkówka Nowiny, Strawczyn, Zagna?sk
Najwi?kszy w granicach województwa świ?tokrzyskiego – ale te? najwi?kszy w kraju – zajmuje 2247 km2, czyli prawie piątą cz?ś? jego powierzchni i obejmuje dziewi?tnaście gmin. Liczy 194,5 tys. mieszka?ców. To najwi?cej pośród trzynastu powiatów ziemskich województwa. Wi?cej ludności ma tylko powiat grodzki Kielce, zarazem siedziba regionu, gdzie siedzib? ma Starostwo Powiatowe w Kielcach, którego stron www jesteście Pa?stwo w tej chwili goś?mi. Ale nie tylko wielkoś? wyró?nia t? ziemi? – krain? Gór Świ?tokrzyskich – w panoramie Polski. O jej oryginalności i urodzie decydują przede wszystkim rozliczne, cz?sto unikatowe walory, jak ró?norodnoś? krajobrazowa, przyrodnicze bogactwo oraz dziedzictwo, jakie pozostawia przetaczająca si? nad nią historia. To wszystko podziwia? mo?emy niczym w otwartej ksi?dze o barwnych kartach niosących si?gające g??bin czasu fascynujące, nierzadko sensacyjne opowieści.
Ksi?g? t? otwiera rozdzia? opisujący, jak ponad pi??set milionów lat temu niespokojna ziemia zacz??a tu tworzy? pierwsze na europejskim kontynencie góry. Potem jeszcze przez wiele epok formowa? ich kszta?t, wielekro? razy zalewa?o je morze pozostawiając wapienne osady – dzisiejsze bogactwo tej krainy – a w nich piecz?cie prastarych stworze?, jakie w nim ?y?y. Zawita? tu nawet jakiś zab?ąkany, a mo?e mający swój rewir w okolicy dinozaur, który odciskiem swej stopy podpisa? si? na skale, co bardzo intryguje naukowców. Dociera? tu lodowiec, a gdy zmierzcha?a ju? epoka – pojawi? si? pracz?owiek. Wcześnie, bo ju? pi??dziesiąt tysi?cy lat temu; co wiemy, bo ślady obecności neandertalczyka mieniącego si? tak odleg?ą metryką odnaleziono w przystrojonej w pi?kne krasowe dekoracje Jaskini „Raj” niedaleko Starych Ch?cin, gdzie ten nasz praprzodek pozostawi? przeró?ne narz?dzia, a tak?e resztki po ucztach – kości zwierząt, w tym nosoro?ca i mamuta oraz – co ciekawe – poro?a reniferów. Tu? za pó?nocną granicą powiatu kieleckiego, na terenie zwanym Rydno, 13 000 lat temu mieszkaniec tej ziemi kopa? hematyt – czerwoną rud? ?elaza – u?ywany jako barwnik mający zastosowanie w praktykach magicznych, po który przyje?d?ano tu z daleka. W neolitycznej epoce, od której dzieli nas pi?? tysiącleci, w okolicach dzisiejszego Ostrowca powsta?y kopalnie krzemienia pasiastego. Wyrabiane z niego narz?dzia i bro? mia?y szerokie wzi?cie. W Puszczy Jod?owej przed dwoma tysiącami lat p?on??y dymarki – prymitywne piece hutnicze wytapiające z miejscowej rudy ?elazo, po które docierali tu kupcy nawet z imperium rzymskiego. Rozrzucone na wieluset kilometrach kwadratowych piecowiska zajmują kawa? obszaru dzisiejszej gminy Nowa S?upia, gdzie we wrześniu ju? od ponad trzydziestu lat w zrekonstruowanej pras?owia?skiej osadzie odbywa si? plenerowa impreza pod nazwą „Dymarki Świ?tokrzyskie” przyciągająca rzesze turystów ciekawych obejrzenia, jak wygląda, odtworzony na staro?ytną mod??, proces wytapiania ?elaza w owych glinianych, metrowej wysokości, jednorazowych piecach. Gdy przy ostatnim z nich pradawny hutnik od?o?y? miech, którym dmucha? w palenisko i na zawsze przesta?y ?arzy? si? drzewne w?gle, nie wygas?a wraz z nimi metalurgiczna tradycja regionu.
Jej znakomitymi kontynuatorami stali si? po stuleciach cystersi ze s?awnego Wąchocka (przystanek na trakcie kulturowym wytyczonym pod auspicjami Rady Europy; dwa inne jego ogniwa w regionie to klasztory w J?drzejowie i Koprzywnicy). W poszukiwaniu rud miedzi i o?owiu rozkopywali ziemi? górnicy wielu pokole?, a ślady ich trudu są po dziś dzie? widoczne w wielu miejscowościach od Ch?cin po Miedzianą Gór? czy na kieleckim wzgórzu Karczówka, pe?nym rozpadlin pozostawionych przez poszukiwaczy o?owiowej galeny. W początkach IX stulecia Stanis?aw Staszic kierujący si? dą?eniem, aby kruszcom polskim zajaśnia?o s?o?ce, w 1816r. przy Dyrekcji Górniczej w Kielcach za?o?y?, jako pierwszą w kraju wy?szą uczelni? techniczną, Szko?? Akademiczno-Górniczą, aby dostarcza?a fachowców „ciąg?emu zak?adowi fabryk ?elaznych” tworzonemu przez niego w dolinie Kamiennej, najpracowitszej rzeki regionu. Tak tworzy?y si? podwaliny Staropolskiego Zag??bia Przemys?owego, z którego wyros?a znaczna cz?ś? dzisiejszego potencja?u ekonomicznego regionu. W wielu miejscowościach powiatu kieleckiego bąd? tu? na jego obrze?ach znajdują si? wysokiej rangi historycznej zabytki dawnej techniki i myśli in?ynierskiej, by wymieni? przynajmniej ruiny wielkiego pieca w Samsonowie czy imponujący mur oporowy w Bobrzy, nie mówiąc o licznych ku?nicach, fryszerkach czy hydrotechnicznych budowlach ujarzmiających energi? wodną. Do nieprzebranych bogactw naturalnych krainy stanowiącej dzisiaj obszar powiatu kieleckiego nale?ą surowce skalne, pośród których najwa?niejsze miejsce w gospodarce regionu zajmują wapienie. Na ich eksploatacji i przetwórstwie wyrós? okr?g zwany „bia?ym zag??biem” z cementowniami, licznymi kamienio?omami i zak?adami kruszyw. Wapieniami o szczególnych w?aściwościach są marmury, których s?aw? g?osi wyci?ta z ch?ci?skich z?ó? kolumna króla Zygmunta III Wazy stojąca na warszawskiej Starówce. Pó?nocno-zachodnim obrze?em powiatu kieleckiego biegnie pasmo najstarszych gór w Europie z najwy?szym na pó?noc od Tatr wzniesieniem w Polsce – ?ysicą wysoką na 611 metrów n.p.m., a na wschód od niej góruje nad okolicą nieco ni?szy (593 m), pe?en legend ?ysiec, inaczej ?ysa Góra, z dawien dawna pozostający we w?adaniu bóstw poga?skich, na którego wierzcho?ek otoczony magicznym wa?em kamiennym zlatywa?y si? czarownice na swe sabaty. To tu jest matecznik dookolnej krainy, miejsce zwane Świ?tym Krzy?em od relikwii drzewa M?ki Pa?skiej, znajdujących si? w dawnym klasztorze benedyktynów wzniesionym na tym szczycie. Przez wieki prowadzi? tu g?ówny polski szlak pątniczy, dokąd prymatu narodowego sanktuarium nie przej??a po szwedzkim „potopie” Jasna Góra. God?o benedyktynów – podwójny krzy? – stanowi dziś herb powiatu.
Świ?tokrzyskie...
Po?a? ziemi wpisana w wid?y Wis?y i Pilicy, pó?nocna cz?ś? dawnej ma?opolski, ziemia jak?e bogata w dzieje, ka?dym swym skrawkiem tchnąca polskością. Z klasztoru na ?ysej Górze pochodzi jeden z najstarszych zabytków piśmiennictwa j?zyka polskiego, s?ynne „Kazania Świ?tokrzyskie” datowane na po?ow? XIV stulecia, w skarbcu w kieleckiej kolegiacie podziwia? mo?na zbiór przepi?knie ilustrowanych kodeksów. W najdawniejszym z nich antyfonarzu z 1372r., znajduje si? zapis pieśni Gaude Mater Polonia b?dącej w istocie pierwszym hymnem polskim. W Rakowie, a wi?c w tych stronach przecie? – znajdowali schronienie buntownicy wiary – arianie, którzy w tej starej osadzie od niedawna mającej na liście swych atrakcji najwi?kszy w województwie zbiornik – „Cha?cza” – wybudowali zbór i drukarni?.
Ta ziemia towarzyszy?a wszystkim polskim losom. Wielokro? razy skropi?a ją krew bojowników o narodowe wyzwolenie. Gin?li na niej kosynierzy naczelnika Kościuszki, w Kielcach dokona? swych dni Bartosz G?owacki, ch?opski bohater spod Rac?awic. W patriotycznym zrywie oddawali swe ?ycie listopadowi powsta?cy, tu w latach czterdziestych zesz?ego stulecia spiskowa? z ch?opami ksiądz Piotr Ściegienny, na tej ziemi tragiczną kart? wypisa?o powstanie styczniowe. W sierpniu 1914r. ta ziemia przyj??a maszerującą do Krakowa pierwszą kompani? kadrową strzelców Józefa Pi?sudskiego, którzy dali początek I pu?kowi piechoty Legionów i z Kielc wyruszyli w swe pierwsze boje. Lasy świ?tokrzyski sta?y si? przytuliskiem partyzantów drugiej wojny światowej, których wspomagali mieszka?cy wsi. Okupant podejmowa? przeciw nim pacyfikacyjne ekspedycje. Przypominają o nich liczne mogi?y pomordowanych z najs?ynniejszą, le?ącą na skraju puszczy Michniowie, gdzie przy grobie dwustu trzech ofiar zag?ady powsta? pomnik pami?ci krzyczący ośmiuset krzy?ami pochodzącymi z polskich wsi, których dotkn??y zbrodnie wojny i okupacji.
Ta ziemia wyda?a wielkich ludzi pióra. W podkieleckim Strawczynie urodzi? si? wielki piewca – Stefan ?eromski, który sta? w pierwszym szeregu obywateli świ?tokrzyskiej „ma?ej ojczyzny” wo?ających, by Puszcza Jod?owa, która jest – jak pisa? – „nie moja, ani twoja, ani nasza, jeno Bo?a, świ?ta” doczeka?a si? opieku?czych wzgl?dów. W roku dwutysi?cznym minie pó? wieku od ustanowienia Świ?tokrzyskiego Parku Narodowego, który ochronnym paragrafem ogarną? ponad 7 600 hektarów najcenniejszych przyrodniczo obszarów z ró?norodnością form krajobrazowych, tworów geologicznych (nigdzie indziej nie spotykane go?oborza – rumowiska skalne na zboczach i wierzcho?kach, fascynujący warsztat badawczy), bogactwem roślin (35 gatunków drzew, 129 porostów, 190 mszaków, 670 gatunków roślin naczyniowych, wiele z nich podlega ochronie, np. pióropusznik strusi, lilia z?otog?ów, pe?nik europejski, wawrzynek wilcze ?yko, storczyki, wid?aki itd.) i zwierząt (?yje tu 4 tys. gatunków bezkr?gowców i 210 gatunków kr?gowców; ochronie podlega 181 gatunków m.in. unikatowy pająk Lepthyphantes midas znany w Polsce z wyst?powania tylko na ?ysicy, osiem gatunków tworzy grup? nowych wcześniej nie znanych nauce). Przed kilkoma laty ornitolodzy zaobserwowali kilka par or?a bielika, ptaka z polskiego god?a, który wróci? w te strony po ponad stuletniej nieobecności.
Znad Świśliny, ma?ej rzeczki, ruszy? w wielki świat na spotkanie z literacką przygodą Witold Gombrowicz. Z Kielc przez sowieckie ?agry ku W?ochom, gdzie osiad?, w?drowa? Gustaw Herling-Grudzi?ski, dworek w Obl?gorku przechowuje pami?? o Henryku Sienkiewiczu, który posiad?oś? t? otrzyma? w darze od wdzi?cznego narodu. Tu pobrzmiewają echa polszczyzny Reja i Kochanowskiego, swą stopą przemierzali okolice kronikarze Wincenty Kad?ubek i Jan D?ugosz.
Ziemia tradycji...
W świ?tokrzyskich wsiach mo?na jeszcze dziś us?ysze? nieska?oną gwar?, a ludowe zwyczaje kultywują zespo?y folklorystyczne, rze?biarze i malarze, garncarze w Cha?upkach w gminie Morawica, wycinankarki z podkieleckich Mąchocic wykonujące ze s?omki misterne pająki, a z bibu?ek cudowne bukiety, kowale z Obl?gorka. Muzeum Wsi Kieleckiej mające swój skansen w Tokarni pokazuje wiele ocalonych przed dzia?aniem czasu dawnych cha?up, dworków, spichlerzy, kośció?ków, wiatraków, aptek, ku?ni i zadziwia niezwyk?ym ogrodem rze?b Jana Bernasiewicza, niepospolitego i osobnego ludowego artysty.
Ziemia ta zachowa?a wiele pomników architektury. Ponad Ch?cinami górują baszty monumentalnego zamczyska, gdzie wdowy po królach p?dzi?y swe dni ostatnie, przyciągają wzrok ruiny zamków w Bodzentynie i Rembowie, ujmuje swym prostym pi?knem kośció?ek w Grzegorzewicach, zachwycają wspania?e świątynie z ró?nych epok, ale i przydro?ne, pozdrawiające w?drowca kapliczki, znienacka ukazują si? oczom podró?nych dworki wtopione w bujną ziele? parków z wiekowym drzewostanem, a liczne miasteczka z dumą obnoszą swój uk?ad urbanistyczny z ryneczkiem – świadectwo starego pochodzenia.
Ta o wyjątkowych walorach historycznych kraina wpisana jest w pejza?, którego naturalne cechy podkreśla wysoki standard ekologiczny utrzymywany m.in. poprzez rozbudowany system ochrony środowiska z licznymi rezerwatami, parkami krajobrazowymi i pomnikami przyrody. Ich list? otwiera liczący tysiąc lat, jak chce legenda, dąb „Bartek” w gminie Zagna?sk. Kieleckie to zdrowa kraina nieska?onego powietrza, atrakcyjnych kompleksów leśnych, czystych rzek. Te walory są coraz cz?ściej wykorzystywanym atutem w rozwoju rolnictwa ekologicznego oraz agroturystyki, która coraz wyra?niej staje si? specjalnością wsi kieleckiej. Świadczy o tym coraz wi?cej gospodarstw przyjmujących gości nie tylko z ró?nych dzielnic kraju, ale i zagranicy. Dostrzeg?a te mo?liwości Unia Europejska i pomaga swymi środkami w urządzeniu w Śladkowie Ma?ym w gminie Chmielnik wzorcowej wsi agroturystycznej. Rozwija si? baza przyjmująca turystów, którzy mają w tej krainie do wyboru kilka znakowanych tras dla w?drówek pieszych i wypraw rowerowych. W powiecie kieleckim istnieje 37 obiektów dysponujących 2200 miejscami noclegowymi. Turystyk staje si? interesem dla lokalnych samorządów, ale tak?e dla wszystkich inwestorów chcących we wspó?pracy z nimi pomna?a? swój kapita?, bo są ku temu wszelkie warunki, poczynając od nader dogodnego po?o?enia powiatu w centrum kraju i na przeci?ciu wa?nych szlaków komunikacyjnych. W podkieleckim Mas?owie jest lotnisko. Stąd wsz?dzie jest blisko: do Warszawy i Krakowa, a Kielce – metropolia województwa – za przys?owiową miedzą. Stolica regionu buduje swój dzie? powszedni na kanwie dziejów i w pi?knej kulturowo-przyrodniczej scenerii nie bojąc si? ?adnych wyzwa?, jakie niesie przysz?oś?. Oto powsta?e przed kilkoma laty Centrum Targowe awansowa?o do czo?ówki krajowych ośrodków handlowych, a urządzany tu Mi?dzynarodowy Salon Przemys?u Obronnego sta? si? znany w Europie. Skoro o sprawach militarnych – w Kielcach znajduje si? Wojskowe Centrum Szkolenia dla Potrzeb Si? Pokojowych ONZ. To miasto spó?ek gie?dowych, licznych banków, coraz wi?kszej liczby pr??nych firm, ale i znaczący ośrodek naukowo-badawczy – przy Politechnice Świ?tokrzyskiej znajduje si? jedyne w kraju centrum laserowych technologii metali.
Odbywa si? tu kilka cyklicznych imprez kulturalnych o ugruntowanej renomie w kraju, jak cho?by spotkania teatrów ulicznych czy festiwal kultury m?odzie?y.
Na koniec...
O Kielcach i stanowiącym jego ramy powiecie kieleckim coraz cz?ściej wypowiadane są opinie, i? to nie tylko ciekawe i ?adne miejsce, ale te? gościnne dla biznesu, który mo?e tu liczy? na ?yczliwe przyj?cie i dogodne dla siebie warunki.
ZAPRASZAMY
|
Świętokrzyskie
