Powiat Opatowski Powierzchnia: 911,51 km² Mieszkanców: 56 978
Województwo: Świ?tokrzyskie
Miasto powiatowe: Opatów Tablica rejestracyjna: TOP
Miasta: Opatów, O?arów
Gminy: Opatów, O?arów, Ba?kowice, Iwaniska, Lipnik, Sadowie, Tar?ów, Wojciechowice
Jest to przede wszystkim jedna z najstarszych cz?ści Polski. Ziemia ta powsta?a w wyniku d?ugich i urozmaiconych przeobra?e? geologicznych. Przeciwie?stwo, jakie istnieje mi?dzy pó?nocno - zachodnią cz?ścią powiatu (gm. Ba?kowice), nad którą królują grzbiety Gór Świ?tokrzyskich i gdzie panują lasy jode? i buków na wysoczyznach, a cz?ścią po?udniową i wschodnią (gm. Opatów, Wojciechowice, Lipnik), gdzie ?any s?awnych zbó? opatowskich zlewają si? z?otą falą ku Wiśle, ma swe ?ród?o w prastarych procesach geologicznych.
Procesy te ukszta?towa?y ka?dy wzgórek, ka?dą dolink?, ka?dy wąwóz czy jar. A razem z tym wyglądem, ukszta?towaniem, naturą pod?o?a kszta?towa? si? g?ówny kierunek dzia?alności ludzi ?yjących na tej ziemi w przesz?ości i dzisiaj, tj. rolnictwo.
Tradycje Powiatowe
Miejscowości po?o?one w obr?bie dzisiejszego powiatu opatowskiego od wieków przejawia?y naturalne dą?enie ekonomiczne ku silniejszym i zamo?niejszym ośrodkom. A takim by? od początku Opatów, który uzyska? prawa miejskie od Leszka Czarnego w 1282 r. Jeśli wi?c szuka? faktycznych pierwowzorów powiatu w przesz?ości, to najlepiej osadzi? jego korzenie w starostwie XVI - wiecznego Opatowa.
Lata 1514-32 by?y okresem świetności miasta, które stanowi?o wtedy w?asnoś? kanclerza Krzysztofa Szyd?owieckiego. Miasto znajdowa?o si? na wa?nym szlaku handlowym, biegnącym przez Sandomierz na Ruś Halicką, a na jarmarki opatowskie przyje?d?a?o wielu zagranicznych kupców. Ponadto Opatów by? siedzibą sejmików ziemskich, co wp?yn??o na presti? i dochody miasta, które by?o drugim co do wielkości ośrodkiem miejskim w ówczesnym województwie sandomierskim. To kanclerz Szyd?owiecki da? podwaliny przysz?ego Wielkiego Opatowa.
Zniszczenia wojenne ( miedzy innymi wojny szwedzkie ) i po?ary w XVIII wieku doprowadzi?y Opatów do utraty świetności, a jego znaczenie mala?o. Miasto pe?ni?o tylko funkcj? centrum administracyjnego pierwszej instancji. Po 1815 roku utworzone na ziemiach zaboru rosyjskiego Królestwo Polskie podzielono na 8 województw. Jednym z nich by?o województwo sandomierskie. Województwo dzieli?o si? na 4 obwody : Sandomierz, Opatów, Radom i Opoczno. Obwód opatowski obejmowa? 2 powiaty: opatowski i solecki. W 1842 roku administracja carska zamieni?a obwody na powiaty, a dotychczasowe powiaty na okr?gi. Opatów sta? si? siedzibą powiatu. Taki stan istnia? do 1866 r. Podczas I wojny światowej powiat opatowski w 1915 roku dosta? si? pod okupacj? austriacką, a Opatów sta? si? siedzibą Cesarskiej i Królewskiej Komendy Powiatowej.
Po odzyskaniu niepodleg?ości, 2 sierpnia 1919 utworzono, województwo kieleckie z 15 powiatami. W tym równie? powiat opatowski. Stan taki trwa? do 1975 roku. W 1975 roku w wyniku reformy administracyjnej kraju zlikwidowano powiaty. Tereny dotychczasowego powiatu opatowskiego podzielono mi?dzy województwa tarnobrzeskie i kieleckie.
Od 1 stycznia 1999 r. W wyniku reformy administracyjnej kraju powsta? powiat opatowski, a Opatów ponownie uzyska? status powiatu.
Powiat opatowski usytuowany jest we wschodniej cz?ści woj. świ?tokrzyskiego w rozwidleniu dróg krajowych: (E 371) - nr 9 Radom - Rzeszów, nr 74 Kielce - Lublin, nr 757 Opatów - Staszów.
Zajmuje on obszar mi?dzy wschodnią cz?ścią Gór Świ?tokrzyskich (Pasmo Jeleniowskie- gm. Ba?kowice) a po?udniowo-wschodnią cz?ścią Wy?yny I??eckiej (gm. Tar?ów). Wschodnia granica powiatu opatowskiego biegnie wzd?u? rzeki Wis?y. Od po?udniowego-wschodu graniczy z powiatem sandomierskim, od po?udnia z powiatem staszowskim, od zachodu z powiatem kieleckim, od pó?nocy z powiatem ostrowieckim a od pó?nocnego wschodu z powiatem lipskim. Obszar powiatu opatowskiego jest niezwykle ró?norodny i malowniczy, a liczne wąwozy przecinają lessowe wy?ynne tereny. Średnia gruboś? pokrywy lessowej wynosi 6-7 m na wschód od Opatowa, a w rejonie miasta dochodzi do 15m. Mią?szoś? pokrywy wzrasta ku po?udniowi oraz w zag??bieniach terenu, a maleje na wynios?ościach, gdzie zosta?a usuni?ta przez erozj? i wywianie.
Charakterystyka ruchu turystycznego.
Wi?kszoś? obszaru powiatu opatowskiego doskonale nadaje si? do uprawiana turystyki tak pieszej, jak i rowerowej. G?ównym animatorem tej formy rekreacji i wypoczynku jest BORT - PTTK Oddzia? Opatów - organizator wycieczek po zabytkach Opatowa i okolicy. (Opatów, pl. Obro?ców Pokoju 18, tel. (0-15) 868 27 79). Sam zaś Opatów stanowi znakomitą baz? noclegową zarówno dla udających si? w Góry Świ?tokrzyskie (oko?o 30 km), jak i do Sandomierza i Baranowa Sandomierskiego (oko?o 80 km).
Kierunki rozwoju turystyki w powiecie.
Promocja powstających gospodarstw agroturystycznych
Organizacja punktu informacji turystycznej
Organizacja ście?ek zdrowia, ście?ek rowerowych we wspólpracy z gminami
Promocja idei wypoczynku na świe?ym powietrzu „Weekend za miastem” Pomys? budowy parku rozrywki rodzinnej
Charakterystyka obiektów zabytkowych na terenie powiatu.
Miasto i Gmina Opatów
Gminą i miastem, od którego proponujemy zaczą? penetracje turystyczne jest Opatów - stolica powiatu opatowskiego.
Na czo?o budowli Opatowa wysuwa si? imponująca roma?ska kolegiata p.w. Św.Marcina z XII wieku. Jest to jeden z najcenniejszych zabytków architektury roma?skiej w Polsce. W kolegiacie zachowa?y si?: cenne polichromie barokowe przedstawiające wielkie sceny bitewne „ku pokrzepieniu serc”: Psie Pole, Grunwald, Odsiecz Wiede?ska – s?ynny „Lament Opatowski„ z XVI w. – arcydzie?o sztuki odlewniczej i rze?biarskiej renesansowy obraz w?oskiego malarza Timoteo Vitti „Matka Boska z dzieciątkiem i Św. Janem” „Przywilej Opatowski” – nadany Kolegiacie przez kanclerza Krzysztofa Szyd?owieckiego, przyznający jej dziesi?ciny z dóbr opatowskich.
Interesującym zabytkiem jest pó?nobarokowy zespó? klasztorny o.o. Bernardynów stojący na miejscu dawnego kościo?a opatowskiego, wzniesionego podobno ju? w 1040 roku, kiedy osada nazywa?a si? ?migród. Wśród licznych elementów rokokowego wyposa?enia dzie?em klasy najwy?szej jest o?tarz g?ówny wykonany w latach 1770–75 przez Macieja Polejowskiego, jednego z dekoratorów s?ynnej katedry lwowskiej, twórcy rze?b w katedrze sandomierskiej.
Wielką atrakcją turystyczną są podziemia opatowskie udost?pnione do zwiedzania w 1984 roku. Są one unikatowym przyk?adem architektury podziemnej. Pierwsze komory kupieckie powsta?y na początku XIV w. prawdopodobnie w okresie świetności miasta. D?ugoś? trasy wynosi ok. 400 m i sk?ada si? na nią ok. 50 ?ukowo sklepionych komór. Trasa znajduje si? na g??bokości 12 m. Zagadk? stanowi budynek, który powszechnie uwa?a si? za Ratusz, czyli siedzib? w?adz (dziś Urząd Miasta i Gminy) Przypuszcza si?, ?e powsta? na prze?omie XVI i XVII wieku. Niezwykle interesującym szczegó?em są arkadowo – filarowe podcienia.
Na turystycznej trasie po Opatowie znajduje si? równie? renesansowa Brama Warszawska. To jedyna jaka ocala?a. W dawnych czasach, bowiem Opatowa broni?y 4 bramy – by?a jeszcze Krakowska, Sandomierska i Lubelska.
W Opatowie oprócz wspomnianych ju? zabytków znajduje si? pomnik Leszka Czarnego – któremu to królowi przypisuje si? nadanie praw miejskich Opatowowi.
W okresie Powstania Styczniowego Opatowszczyzna by?a terenem wielu walk powsta?czych. 21 lutego 1864 roku w czasie bitwy ranny zosta? dowódca major „Topór” Zwierzdowski. Dosta? si? do niewoli i zosta? stracony na rynku w Opatowie. Obecnie znajduje si? w tym miejscu pomnik dowódcy „Topora”.
O czynach powo?anej w 1940 roku zbrojnej organizacji ch?opskiej przypomina pomnik Batalionów Ch?opskich.
Nauczycielom, nara?ającym swe ?ycie tajnym nauczaniem, poświ?cony jest obelisk przed Liceum Ogólnokszta?cącym.
O uwolnieniu kilkudziesi?ciu wi??niów przez „J?drusiów” i miejscową placówk? Armii Krajowej przypomina tablica, zaś imi? Stanis?awa Czernika – rodaka Ziemi Opatowskiej poety i prozaika - nadano miejscowej bibliotece.
W najbli?szym sąsiedztwie Opatowa powsta?y budowle, które swoim pi?knem i wartościami artystycznymi nie ust?pują ani na krok zabytkom opatowskim. Jednym z nich jest zagubiony wśród pól i lasów kośció? parafialny w Ptkanowie z XIII wieku. Stanowi on odosobniony przyk?ad niezwyk?ego po?ączenia architektury sakralnej z obronną. System obronny stanowi kamienny mur z trzema basztami i trzema bastionami na naro?ach. W sąsiedztwie Ptkanowa le?y wieś Podole z 4 hektarowym kompleksem stawów. Stanowią one znakomite warunki do rekreacji i w?dkarstwa.
Niewielka wioska Tudorów, po?o?ona nad rzeczką Opatówką s?ynie z ruin średniowiecznego zamku rycerskiego z XVI w. z których zachowa?a si? tylko wie?a.
Wieś Strzy?owice jest starą osadą znaną ju? w XIV stuleciu. Najwa?niejszym zabytkiem jest kośció? parafialny pod wezwaniem Św. Bart?omieja z 1783 roku.
Z Opatowszczyzną związanych jest wiele postaci historycznych mi?dzy innymi b?ogos?awionego Wincentego Kad?ubka, który urodzi? si? w Karwowie ko?o W?ostowa. Lokalna tradycja wią?e z autorem „Kroniki” miejscowe ?róde?ko, zwane „?róde?kiem Kad?ubka” z wodą o niezwyk?ych w?aściwościach leczniczych w chorobach oczu.
Gmina Wojciechowice
So?ectwa i wsie wchodzące w sk?ad gminy zaliczane są do bardzo starych osiedli ludzkich. Imi? Wojciecha – misjonarza w Prusach za czasów Boles?awa Chrobrego, m?czennika, da?o asumpt nazwie nie tylko wsi ale i ca?ej parafii, której biskup zosta? patronem.
Murowany kośció? p.w. Św. Wojciecha w Wojciechowicach z 1362 roku nale?y do jednych z najstarszych obiektów sakralnych w diecezji sandomierskiej. XVII wieczna kaplica, freski Wojciecha Gersona, zabytkowy cmentarz to prawdziwe per?y Ziemi Opatowskiej.
W pobli?u wsi Mierzanowice podczas prowadzonych prac archeologicznych odkryto wielkie cmentarzysko z epoki brązu, czyli ok. 1700 – 1500 lat przed naszą erą. W odkrytych grobach znaleziono mi?dzy innymi wyroby z wypalonej gliny z ornamentyką sznurową z krzemienia, kolczyki i d?uta z brązu oraz narz?dzia i wisiorki wykonane z k?ów zwierz?cych.
Jednym z najpi?kniejszych zabytków w gminie jest kośció? parafialny p.w. Św.Miko?aja w Gierczycach, wzmiankowany ju? w 1390 roku. Obecna drewniana budowla pochodzi z 1708 r.
Bidziny – s?ynące w minionych wiekach z „wybornego gatunku pszenicy sandomirki” by?y wzmiankowane w roku 1326.
Tutejszy kośció? p.w. Św. Piotra i Paw?a pochodzi z 1720 roku, zaś dzwon z 1652 roku. Zaledwie kilkadziesiąt lat m?odsza jest interesująca kamienna figurka przydro?na przedstawiająca zakonnic?, by? mo?e Św. King? (z 1688r.). Jest to jedna z najstarszych wolnostojących figur sakralnych w tym terenie.
|
Świętokrzyskie
