 | | | |
|
Wielkopolskie::Ostrów Wielkopolski |
Miasto Ostrów Wielkopolski Powierzchnia: 42,39 km² Mieszkancow: Strefa numeracyjna: (+48) 62 Kod pocztowy: od 63-400 do 63-417 Tablice rejestracyjne: POS
Urząd Miejski Ostrów Wielkopolski al. Powsta?ców Wielkopolskich 18
63-400 Ostrów Wielkopolski tel. 62 736-43-10 Kościo?y i Parafie Szpitale Policja, Stra? Miejska i Po?arna Firmy
Kontakty ze "Zdrojem" zmusza?y mnie do ponawiania drogi do Kościanek a? do pó?nej jesieni 1920, kiedy zahaczy?em o Pozna? po mojej demobilizacji, która nastąpi?a w Ostrowie Wielkopolskim. By?a to wtedy urocza mieścina, z początkami fabryki wagonów, którą to mieścin? darz? nieprzerwanie sentymentem do dziś dnia, cho? z Ostrowa uczyni?o si? wielkie, ruchliwe i pozbawione wdzi?ku mieścisko. Tak pisa? Jaros?aw Iwaszkiewicz blisko 40 lat temu. Ocena pisarza mo?e razi? jednoznacznością sądu, oddaje jednak tempo zmian jakie zasz?y w Ostrowie w czasie bie?ącego stulecia. O tym, ?e Ostrów wyrós? na ośrodek o du?ym znaczeniu komunikacyjnym, kulturalnym i gospodarczym zdecydowa?o wiele czynników począwszy od XVIII w. W?aśnie to stulecie rozpocz??o wieki pomyślności miasta po uprzednich trzech wiekach stagnacji.
|
| TRZY WIEKI "CHUDE" | Pierwsza lokacja Ostrowa nastąpi?a ok. 1404. Lokacja ta nie by?a jednak udana i Ostrów znacznie ust?powa? wówczas innym okolicznym ośrodkom miejskim: Odolanów, Raszków Sulmierzyce. Przez blisko trzysta lat Ostrów p?aci? mniej podatku od wy?ej wymienionych miasteczek, co potwierdza najmniejszą liczb? mieszka?ców. Ponadto wa?niejszymi miasteczkami by?y Kwiatków i Sobótka, które w pó?niejszym czasie utraci?y prawa miejskie. Ostrów nawiedza?y wszelkie mo?liwe kataklizmy: zarazy, po?ary (ten z 1579 zniszczy? prawie ca?e miasteczko), przemarsze wojsk. Dope?nieniem mrocznego rozdzia?u w dziejach miasta by?a prośba mieszczan ostrowskich o zniesienie praw miejskich w celu unikni?cia p?acenia podatków, co tez sta?o si? w 1711. Wydawa?o si?, ?e Ostrów podzieli los Sobótki i Kwiatkowa. Na szcz?ście sta?o si? inaczej gdy? miasto by?o w?asnością mo?nego protektora. | WIEK ROZWOJU | Jan Jerzy Przebendowski - podskarbi wielki koronny postanowi? lokowa? miasto ponownie i zapewni? Ostrowowi przywileje umo?liwiające jego rozwój. 26 maja 1714. wyda? akt fundacyjny dla miasta. Nowi osadnicy zostali zwolnieni z wszelkich podatków na sześ? lat. Akcja osadnicza zapoczątkowana przez Przebendowskiego i kontynuowana przez nast?pnego w?aściciela - Marsza?ka Franciszka Bieli?skiego doprowadzi?a do szybkiego wzrostu liczby mieszka?ców. Jeszcze na pocz. wieku XVIII miasteczko zamieszkiwa?o ok. dwudziestu rodzin w dwunastu domach. Nie by?o wówczas w Ostrowie wi?cej ni? kilkudziesi?ciu mieszka?ców. Pod koniec stulecia miasto liczy?o ju? ponad 2 500 mieszka?ców. W tym czasie nie bez znaczenia dla rozwoju miasta by?o powstanie garnizonu wojskowego. Niestety wiąza?o si? to z upadkiem Rzeczypospolitej i czasami pruskiego panowania. | WIEK POST?PU | Od ko?ca XVIII wieku Ostrów znajdowa? si? w granicach powiatu odolanowskiego, którego nazwa by?a jednak czysto nominalna gdy? faktyczną siedzibą powiatu by?o nasze miasto. Tutaj znajdowa? si? urząd landrata i inne instytucje o charakterze powiatowym: sąd, kasa, szpital, urząd katastralny, urząd celny, urząd stanu cywilnego, bank.
Z miasteczka rolniczego Ostrów przekszta?ci? si? w ośrodek rzemios?a, kupiectwa i sukiennictwa. Istotne znaczenie mia?a te? mo?liwoś? eksportu sukna do Rosji, co stanowi?o znakomite ?ród?o dochodu dla ostrowskiego sukiennictwa. Koniunktura na sukno sko?czy?a si? w 1825. kiedy Rosja wprowadzi?a c?a ochronne, co spowodowa?o przejściowe zak?ócenia w rozwoju miasta. Rozpocz??a si? wówczas w?drówka tkaczy z Ostrowa do Kalisza i innych miejscowości w Królestwie Kongresowym.
W po?owie stulecia (1845) nastąpi? inny donios?y fakt - w mieście otwarto Królewskie g Gimnazjum Katolickie, co oznacza?o wtedy, ?e szko?a b?dzie mia?a zdecydowanie polskie oblicze. W Wielkim Ksi?stwie Pozna?skim by?y tylko trzy tego rodzaju gimnazja: Marii Magdaleny w Poznaniu, gimnazjum w Trzemesznie oraz ostrowskie. Do grup zawodowych dominujących w Ostrowie: kupców, rzemieślników i urz?dników do?ączyli profesorowie gimnazjalni (cz?sto z poka?nym dorobkiem naukowym lub literackim). Dlatego te? z powstaniem gimnazjum mo?na wiąza? początki ostrowskiej prasy, ksi?garni i wydawnictw. Do najwybitniejszych profesorów tego? czasu nale?a? Antoni Bronikowski - wybitny hellenista, który t?umaczy? na j?zyk polski dzie?a Platona, Homera, Tukidydesa, Ksenofonta i innych klasyków staro?ytności. Wi?kszoś? owych t?umacze? ukazywa?a si? nak?adem ostrowskich firm Hoffmana i Preibatscha. Innym wybitnym przedstawicielem ostrowskiego środowiska profesorskiego by? Antoni Jerzykowski - autor wielu podr?czników szkolnych i Anastazy Cywi?ski - poeta, literaturoznawca.
Ranga Ostrowa jako wa?nego ośrodka komunikacyjnego na skrzy?owaniu kilku szlaków zostaje potwierdzona w "wieku pary i dróg ?elaznych". Ju? w 1861. miasto zainteresowa?o si? budową przysz?ej linii kolejowej. W 1875. Ostrów uzyska? po?ączenie kolejowe z Poznaniem i Kluczborkiem. Do Ko?ca wieku uruchomiono dalsze po?ączenia z Lesznem, Kaliszem i Wroc?awiem. Dynamiczny rozwój miasta w wieku XIX widoczny jest do dzisiaj w śródmieściu, gdzie nadal dominują okaza?e budynki pochodzące z minionego stulecia: gimnazjum (wybudowane w 1844), sąd i wi?zienie (1863), koszary (1867), poczta (1886). Z ko?ca XIX wieku pochodzą te? wa?ne inwestycje komunalne jak : gazownia (1867) i wodociągi (1897).
Pod koniec tego? stulecia Ostrów by? ju? wa?nym ośrodkiem - jednym z najwa?niejszych miast Wielkopolski. Sąsiednie miasteczka dawno ustąpi?y i jakby zastyg?y w otoczeniu dynamicznie rozwijającego si? Ostrowa, który dorówna? lub prześcigną? takie ośrodki jak: Krotoszyn i Jarocin. W wiek XIX Ostrów wkracza? z liczbą 3 000 mieszka?ców, a ko?czy? z blisko 12 000 mieszka?ców.
|
| WIEK PRZE?OMU | Rozwój gospodarczy, komunikacyjny i kulturalny XIX w. przebiega? w cieniu zaborów. By? te? Ostrów wa?nym ośrodkiem polskości, walki o utrzymanie rodzimego j?zyka i tradycji. Ostrowianie licznie uczestniczyli we wszystkich zrywach niepodleg?ościowych, a gdy te nie da?y rezultatu, gorliwie trwali w pracy organicznej. Jeden z bohaterów "Najd?u?szej wojny nowoczesnej Europy" - ksiądz Augustyn Szamarzewski jest pochowany na ostrowskim Cmentarzu Starym. Podobnych ksi?dzu Szamarzewskiemu by?o w mieście wielu: w sutannie, w kantorach kupieckich, pod sztandarem cechowym czy w gimnazjalnym mundurku. Jednym z nich by? Stefan Rowi?ski - bez wątpienia pierwszoplanowa posta? Ostrowa w XX wieku.
----- Stefan Rowi?ski (1875-1943) pochodzi? z Mirkowa (powiat k?pi?ski). Do Ostrowa przyby? jako ucze? miejscowego gimnazjum. By? aktywnym cz?onkiem Towarzystwa Tomasza Zana. Doprowadzi? do zjednoczenia kó? TTZ z Wielkopolski i Pomorza, w Ostrowie by? prezesem ko?a. By? jednym z pierwszych cz?onków organizacji niepodleg?ościowej ZET i Ligi Narodowej. W 1900. w trakcie zdawania matury zosta? relegowany za przynale?noś? do tajnych organizacji i rozpowszechnianie zabronionych wydawnictw (przemycanych z emigracji lub Galicji). Zamkni?ta droga do dalszego kszta?cenia w Prusach spowodowa?a wyjazd do Krakowa i Lipska dla nauki ksi?garstwa i introligatorstwa. W 1903. Rowi?ski wróci? do Ostrowa i przeją? po Witoldzie Leitgeberze ksi?garni?, drukarni? i wydawnictwo "Gazety Ostrowskiej", która pod jego kierunkiem oddzia?ywa?a niebawem na teren ca?ej po?udniowej Wielkopolski. Rowi?ski by? wybitnym organizatorem polskiego ?ycia narodowego w czasie zaborów m.in.: poprzez Ostrowski Oddzia? Towarzystwa Czytelni Ludowych. Pracując w tajnym Komitecie Obywatelskim przyczyni? si? do zorganizowania polskiego przewrotu w mieście (listopad 1918 - "Republika Ostrowska"). Na pamiątk? tych wydarze? ustanowiono Świ?to Miasta - 10 listopada. By? pierwszym burmistrzem Ostrowa w odrodzonej Polsce i zasiada? w radzie miejskiej przez ca?y okres mi?dzywojenny. W czasie okupacji niemieckiej by? wspó?organizatorem niepodleg?ościowej organizacji "Ojczyzna", a w latach 1942-1943 sprawowa? funkcj? delegata rządu londy?skiego na Wielkopolsk?. Dzi?ki jego zabiegom powsta?a w Ostrowie fabryka "Wagon" - najwi?kszy zak?ad przemys?owy w po?udniowej Wielkopolsce. Stefan Rowi?ski ?ączy? cechy aktywnego spo?ecznika, wybitnego dzia?acza politycznego, animatora ?ycia narodowego i kulturalnego, inicjatora strategicznych inicjatyw gospodarczych. Jednocześnie by? cz?owiekiem niezwykle prawym, ?yczliwym, cieszącym si? w Ostrowie powszechnym szacunkiem.
|
|
|
|
| | |  |