Powiat Choszcze?ski Powierzchnia: 1327,92 km² Mieszkanców: 52 244
Województwo: Zachodniopomorskie
Miasto powiatowe: Choszczno Tablica rejestracyjna: ZCH
Miasta: Choszczno, Drawno, Pe?czyce, Recz
Gminy: Choszczno, Drawno, Pe?czyce, Recz, Bierzwnik, Krz?cin
Najstarsze ślady ?ycia cz?owieka na tym obszarze pochodzą z V tys. p.n.e. czyli
neolitu – epoki kamienia g?adzonego. Wtedy Ziemi? Choszcze?ską zamieszkiwa?y grupy osadnicze reprezentujące ludnoś? zajmującą si? rolnictwem i hodowlą.
W epoce brązu ludnoś? choszcze?ska prowadzi?a kopieniacze rolnictwo, silnie rozwini?tą hodowl? i osiad?y tryb ?ycia. Natomiast epoka ?elaza przynios?a post?p miejscowej ludności w technologii wytopu rudy darniowej i produkcji hutniczo – kowalskiej.
W I tys. n.e., nap?yn??y tutaj ludy germa?skie. Ludnoś? s?owia?ska pojawi?a si? tu nie pó?niej ni? w VII w. Na Ziemi Choszcze?skiej odkryto i zweryfikowano 8 grodzisk (m.in.
w Bierzwniku, Grabowcu, Korytowie, Raduniu, Reczu, Rybakach) oraz 11 osad (m.in.
w Ch?opowie, Bierzwniku, Objezierzu, Choszcznie, Drawnie, Korytowie, Kolsku
i Zam?cinie). Wi?kszoś? grodów i osad s?owia?skich by?o u?ytkowanych jedynie do X w.
Mieszko I przy?ączy? Ziemi? Choszcze?ską do Polski w latach 963 – 967 w trakcie walk na Pomorzu Zachodnim. W pierwszej po?owie XI w. jej związek z Polską ulega rozlu?nieniu i dopiero Boles?aw Krzywousty ponownie wcieli? Ziemi? Choszcze?ską do Polski ( do ok. 1122r.) jako wa?ny strategicznie skrawek polskiej granicy zachodniej.
W okresie rozbicia dzielnicowego Polski (od 1138 r.) Ziemia Choszcze?ska wchodzi?a w sk?ad Ksi?stwa Wielkopolskiego. W pierwszej po?owie XIII w. mia?y miejsce nadania ksią?ąt wielkopolskich dla zakonów reprezentujących na ziemiach polskich najwy?szą kultur? rolną. Nadania owe nie wynika?y jedynie z przyczyn ekonomicznych, ale mia?y przede wszystkim utrwali? w sposób pokojowy panowanie ksią?ąt wielkopolskich na tym obszarze.
W XIII w. Ziemia Choszcze?ska sta?a si? strefą ścierania i oddzia?ywa? ró?nych ośrodków politycznych. Ekspansja margrabiów brandenburskich zbli?y?a, w drugiej po?owie XIII w. granice Brandenburgii do Ziemi Choszcze?skiej. Wykorzystując spór o okolice Choszczna i Zam?cina mi?dzy joannitami z Korytowa i cystersami z Ko?bacza margrabowie brandenburscy z dynastii aska?skiej dokonują interwencji i zajmują w 1269 r. ca?ą Ziemi? Choszcze?ską, która od tej pory wchodzi w sk?ad Nowej Marchii.
Korzystne po?o?enie Choszczna na wa?nych szlakach handlowych i komunikacyjnych sprawi?o, ?e miasto bardzo szybko otrzyma?o przywilej lokacyjny i obj??o rol? stolicy tej ziemi. Termin Ziemia Choszcze?ska (Terra Arnswaldensis) zapisany zosta? po raz pierwszy
w 1289 r.
W XIV i XV w. Polska podejmowa?a próby odzyskania utraconego terytorium. Wyprawa, zorganizowana w 1326 r. przez W?adys?awa ?okietka, wspomagana przez oddzia?y litewskie, doprowadzi?a do spustoszenia Nowej Marchii, w tym prawdopodobnie obszaru Ziemi Choszcze?skiej. Starania o przywrócenie polskich rubie?y zachodnich podją? tak?e Kazimierz Wielki.
W XV w. Ziemia Choszcze?ska kilkakrotnie przechodzi?a z rąk do rąk. Najpierw,
w latach 1402 – 1454, przeją? ją w swoje posiadanie Zakon Krzy?acki. Ju? przed wybuchem wielkiej wojny z zakonem w latach 1409 – 1411 dochodzi?y do Ziemi Choszcze?skiej polskie wyprawy na Nową Marchi?. Po zwyci?stwie na polach Grunwaldu w 1410 r. Polacy
i Pomorzanie dotarli tu pustosząc Recz, Bierzwnik, Choszczno, Korytowo i Krz?cin. Najazd wojsk husycko – polskich w 1433 r. doprowadzi? do podporządkowania Polsce, ale na krótko, Ziemi Choszcze?skiej, która w marcu 1437 r. wróci?a do pa?stwa zakonnego na mocy pokoju polsko – krzy?ackiego.
Surowe panowanie Krzy?aków, oparte na fiskalnym zarządzaniu, nie sprzyja?o rozwojowi Choszczna, które bogaci?o si? dzi?ki kontaktom handlowym z Polską i Pomorzem.
Trudności finansowe, spowodowane przygotowaniami do wojny z Polską, zmusi?y Krzy?aków do sprzedania Nowej Marchii. W ten sposób Ziemia Choszcze?ska w 1454 r. trafia pod panowanie Hohenzollernów.
W XVI w. (w latach 1535 – 1571) Nowa Marchia prze?ywa okres wewn?trznej stabilizacji i odbudowy ze zniszcze? wojennych. Lecz w latach 1618 – 1648, w okresie wojny trzydziestoletniej, znów nastają dla niej ci??kie czasy. Przemarsz wojsk protestanckich
i cesarskich grabiących i pustoszących wszystko na swojej drodze, spowodowa? straszliwe skutki. W 1632 r. doszcz?tnie zniszczono Barnim, Krz?cin, Grabowiec i Sulibórz. Armia szwedzka spali?a w 1636 r. Stradzewo i Radu?, a przemarsz wojsk cesarskich w 1637 r. zamieni? Choszczno i Recz w pogorzeliska.
W 1657 r. hetman Stefan Czarniecki w pogoni za Szwedami wdar? si? na teren Brandenburgii zdobywając Recz, Pomie?, Stradzewo i Radu? oraz podchodząc pod Choszczno. Na początku XVIII w. przesz?y t?dy wojska Augusta II Sasa w pościgu za Stanis?awem Leszczy?skim.
W XVII w. Powiat Choszczno (Kreis Arnswalde) zajmowa? rozleg?e terytorium. Obejmowa? swoim zasi?giem 5 miast (Choszczno, Recz, Drawno, Pe?czyce i I?sko) oraz
3 domeny pa?stwowe utworzone z posiad?ości zakonnych (Bierzwnik, Recz, Pe?czyce).
Od XVIII w. odnotowujemy znaczny rozwój gospodarczy. Rozwija?o si? rolnictwo, szynkowano choszcze?skie piwo, zacz??y powstawa? nowe zak?ady pracy: fabryka zapa?ek, dwie fabryki maszyn, fabryka szczotek, papy, sukna, m?yn parowy, cukrownia, tartak, cegielnia, torfownie.
W XVIII i XIX w. Nowa Marchia znalaz?a si? w obr?bie Królestwa Pruskiego. Choszczno by?o miastem garnizonowym, stacjonowa?y w nim ró?ne formacje pruskiego wojska. Od 1815 r. powiat choszcze?ski nale?a? do rejencji we Frankfurcie nad Odrą. W?adz? powiatową reprezentowa? urząd landrata.
Przed wybuchem II wojny światowej powiat choszcze?ski sk?ada? si? z 66 gmin wiejskich i 3 gmin miejskich (Choszczno, Recz, Drawno). 45.410 osób zamieszkiwa?o obszar 1256 km 2. W 1937 r. w mieście dzia?a?y takie zak?ady jak: mleczarnia, fabryka cukierków, fabryka traktorów, zak?ady produkujące beton.
W granicach pa?stwa polskiego Ziemia Choszcze?ska znowu znalaz?a si? dopiero
w 1945 r. Walki z silnym niemieckim zgrupowaniem dowodzonym przez gen. Voigta rozgrywa?y si? od 29 stycznia do 3 marca 1945 r.
31 stycznia wojska radzieckie zdoby?y Bierzwnik, 8 lutego – Krz?cin i Recz, a 22 lutego – Choszczno. W czasie wojny na terenie Choszczna dzia?a? obóz jeniecki Oflag IIB, którego wi??niami byli m.in. Leon Kruczkowski, mjr Henryk Sucharski oraz red. „Przeglądu Sportowego” Zygmunt Weiss – dwukrotny olimpijczyk, siedmiokrotny mistrz Polski
w biegach na 400 metrów w sztafetach.
Zaraz po zako?czeniu wojny utworzono na tym obszarze Starostwo Powiatowe Choszcze?skie. Początkowo Choszczno wchodzi?o jako jeden z 18 obwodów w sk?ad Okr?gu Pomorze Zachodnie. W 1946 r. obwód przemianowano na powiat i w?ączono do województwa szczeci?skiego. Od 1975 r. po zniesieniu powiatów obszar ten podzielono na pi?? gmin (Choszczno, Recz, Drawno, Krz?cin i Bierzwnik), które nale?a?y do województwa gorzowskiego. Po reformie administracyjnej w 1999 r. Choszczno po raz kolejny sta?o si? miastem powiatowym i wesz?o w sk?ad województwa zachodniopomorskiego. Obecnie
w sk?ad powiatu choszcze?skiego wchodzi 6 gmin: Choszczno, Recz, Drawno, Krz?cin, Bierzwnik i Pe?czyce.
Opracowano na podstawie materia?ów G.J. Brzustowicza
|
Zachodniopomorskie
