Powiat Ko?obrzeski Powierzchnia: 725,86 km² Mieszkanców: 75 937 Województwo: Zachodniopomorskie Miasto powiatowe: Ko?obrzegTablica rejestracyjna: ZKL
Gminy: Ko?obrzeg, Dygowo, Gościno, Ryma?, Siemyśl, Ustronie Morskie
Ślady bytowania ludzkiego na terenie ziem ko?obrzeskich archeologia odnajduje ju? w czasach po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia ba?tyckiego. W miar? up?ywu czasu rozwija?o si? tutaj osadnictwo charakterystyczne dla pras?owia?skich plemion kultury ?u?yckiej epoki brązu i początków ?elaza. Plemiona te rozwija?y gospodark? rolniczo-hodowlaną i produkcj? rzemieślniczą, utrzymując kontakty z imperium rzymskim. Na podstawie wykopalisk zlokalizowano liczne osady z VI-VII w.n.e. w Bardach, K?drzynie, Piotrowicach i na Wyspie Solnej na terenie dzisiejszego Ko?obrzegu. W IX wieku wzniesiono gród u ujścia Pars?ty, któremu w?adcy Polski wyznaczyli wa?ną rol? potwierdzoną utworzeniem biskupstwa w 1000 r. Boles?aw Chrobry na zje?dzie gnie?nie?skim wspólnie z Ottonem III organizowali administracj? kościelną, powo?ując do ?ycia arcybiskupstwo gnie?nie?skie, do którego nale?a?o biskupstwo w Ko?obrzegu.
Ko?obrzeg pojawia si? jako g?ówny ośrodek w?adzy piastowskiej na Pomorzu, równy znaczeniem takim grodom jak Kraków i Wroc?aw. Podstawą znaczenia gospodarczego Ko?obrzegu w owym czasie by?y, znane nawet w Niemczech, tutejsze saliny. Po śmierci pierwszego biskupa Reinberna brak jest wiadomości o jego nast?pcach. W XII w. Ko?obrzeg sta? si? ośrodkiem administracyjnym zorganizowanym na wzór kasztelanii. Badania archeologiczne oraz zapiski historyczne dowodzą, ?e pierwsza osada zwana Starym Miastem, która da?a początek Ko?obrzegowi, znajdowa?a si? na terenie dzisiejszego Budzistowa i zajmowa?a obszar 25 ha. W 1255 roku Ko?obrzeg otrzymuje prawa miejskie.
Od XIV w. Ko?obrzeg by? cz?onkiem Hanzy. Europejskie kontakty handlowe si?ga?y od Anglii i Hiszpanii po Ruś Kijowską. W XVIII w. Ko?obrzeg staje si? ośrodkiem leczniczym (ze wzgl?du na kąpiele morskie), a na początku XIX w. uzdrowiskiem. 1 września 1872 roku w?adze niemieckie powo?ują powiat ko?obrzesko-karli?ski. Struktura ta funkcjonowa?a do 1945 roku.
Po wojnie ziemie te zosta?y wciągni?te pod województwo koszali?skie. Obecny powiat ko?obrzeski zosta? utworzony 1 stycznia 1999 roku na mocy ustawy z dnia 24 lipca 1998 roku o wprowadzeniu zasadniczego, trójstopniowego podzia?u pa?stwa (Dz. U. Nr 96, poz. 603 ze zmianami). Jest jednym z 308 powiatów ziemskich w Polsce.
W ciągu stuleci Ko?obrzeg by? polski, niemiecki, szwedzki. Kompletną zag?ad? miasta przynios?a II wojna światowa. O zaciek?ości walk świadczą liczne groby ?o?nierzy na Cmentarzu Wojennym w Zieleniewie. Ko?obrzeg by? zniszczony w 90%, a jego odbudowie by?y poświ?cone specjalne uchwa?y rządowe w latach 1957-1959.
Obecnie siedzibą powiatu jest miasto Ko?obrzeg, mający status gminy miejskiej. Poza tym w jego sk?ad wchodzi 6 gmin wiejskich:
- Gmina Dygowo,
- Gmina Gościno,
- Gmina ko?obrzeg,
- Gmina Ryma?,
- Gmina Siemyśl,
- Gmina Ustronie Morskie.
Wa?niejsze zabytki w powiecie ko?obrzeskim:
- bazylika p.w. NMP w Ko?obrzegu
- obrazy gotyckie i barokowe w prezbiterium bazyliki oraz na plebanii rzymsko-katolickiej w Ko?obrzegu
- zabytki bazyliki: o?tarz szafkowy - tryptyk "Ostatnia Wieczerza" (w prezbiterium kolegiaty) wykonany w 1504 roku; brązowy świecznik siedmioramienny; świecznik "Korona Holkenów" (1420 r.); polichromia ścienna "Barwny Filar" (ok. 1400 r.); polichromia ścienna "Panny mądre i niemądre" (XV w); epitafium Paw?a Kameke (pocz. XVIII w); p?yta nagrobna Paw?a Damnitz i Gertrudy Podewils (k. XVI w).; p?yta nagrobna Gaspara Kameke (1605 r); świecznik wiszący fundacji Schliffenów
- ratusz w Ko?obrzegu
- dom przy ulicy Emilii Gierczak w Ko?obrzegu tzw. dom Schliffenów
- baszta zwana Prochową oraz resztka murów obronnych w Ko?obrzegu
- uj?cie ?ród?a solanki (wielobok z belek) przy ul. Źródlanej w Ko?obrzegu
- dwa forty na wschodnich rubie?ach miasta - w parku przymorskim, w pobli?u pla?y miejskiej - zwane "szaniec kamienny" i "wilczy szaniec"
- rze?biony o?tarz-tryptyk - w kościele filialnym w Charzynie
- brązowa chrzcielnica, pokryta p?askorze?bioną dekoracją figuralną, znajdująca si? w kościele parafialnym w Dygowie
- rze?biony o?tarz-tryptyk "Św. Anny Samotrzeciej i św. Miko?aja" w kościele parafialnym w Dygowie
- kaplica św. Jana w Budzistowie
- kośció? parafialny w Sarbii
- grodzisko wczesnośredniowieczne w Budzistowie, po?o?one na prawym brzegu rzeki Pars?ty wraz z ca?ym otaczającym terenem
- grodzisko wy?ynne typu cyplowego w Rości?cinie z wa?em poprzecznym i materia?em archeologicznym datowanym na okres wczesnośredniowieczny
- pozosta?oś? osady w Starym Mieście (Budzistowo) po?o?onej na rozleg?ym p?askowy?u przy wschodnim brzegu Pars?ty, z bogatym
materia?em archeologicznym datowanym na okres wczesnośredniowieczny
- pa?ac w Rymaniu wraz z otoczeniem i wystrojem wn?trza
- kośció? filialny w Rzesznikowie
- kośció? filialny w D?bicy
- kośció? wiejski we Wrzosowie
- kośció? filialny w Czerninie
- kośció? filialny w K?opotowie
- spichrz (ryglowy) po?o?ony na terenie zabudowa? w K?opotowie
- dawny park pa?acowy we W?ościborzu gmina Dygowo, po?o?ony w kotlinie morenowej w po?udniowej i po?udniowo-zachodniej cz?ści wsi, obok drogi do Piotrowic
- dawny park pa?acowy we Wrzosowie gm. Dygowo, po?o?ony przy szosie Bia?ogard-Ko?obrzeg, zajmujący 3 ha
- grodzisko wy?ynne, dwucz?onowe w Bardach z czytelnym wa?em, warstwą kulturową i materia?em archeologicznym, datującym obiekt na wczesną faz? okresu wczesnośredniowiecznego
- ślady osady w Bardach z warstwą kulturową, śladami domostw naziemnych i ziemianek. Pochodzący stąd bogaty materia? archeologiczny datowany jest na okres wczesnośredniowieczny
- cmentarzysko kurhanowe w Bardach sk?adające si? z 10 mogi?, datowane na okres wczesnośredniowieczny
- cmentarzysko kurhanowe w K?opotowie; obiekt datowany jest na okres wczesnośredniowieczny
- cmentarzysko kurhanowe w Świelubiu z?o?one z ok. 10 mogi? datowanych na okres wczesnośredniowieczny
- pa?ac i park pa?acowy w Myślinie
- dwór i park dworski w Robuniu
- kośció? filialny w Rusowie
- zagroda (cha?upa i stodo?a) nr 26 przy ul. Boles?awa Chrobrego w Ustroniu Morskim
- kośció? filialny w Niemierzu
- kośció? filialny w Unieradzu
- grodzisko wy?ynne, typu cyplowego w K?drzynie z wkl?s?ym majdanem, wa?em poprzecznym i fosą. Wyst?puje tu warstwa kulturowa z materia?em archeologicznym datowanym na okres wczesnośredniowieczny
- grodzisko wy?ynne, typu cyplowego w Trzyniku z wa?em poprzecznym i podwójną linią fos; wyst?puje tu warstwa kulturowa z materia?em archeologicznym datowanym na okres wczesnośredniowieczny i m?odszą epok? brązu.
|
Zachodniopomorskie
