Powiat Koszali?ski Powierzchnia: 1669,09 km² Mieszkanców: 63 766 Województwo: Zachodniopomorskie Miasto powiatowe: KoszalinTablica rejestracyjna: ZKO
Miasta: Bobolice, Polanów, Sianów
Gminy: Bobolice, Polanów, Sianów, B?dzino, Biesiekierz, Manowo, Mielno, Świeszyno
Dzieje Mielna niemal od swojego zarania są ściśle związane z dziejami Koszalina. Po raz pierwszy nazwa "Moellen" pojawia si? ju? w dokumencie lokacyjnym Koszalina z 1266 roku. Wiadomo, ?e wieś nale?a?a wówczas do rodziny Schlieffenów z Ko?obrzegu, którzy jednak w 1333 roku odsprzedali ją innemu ko?obrzeskiemu rodowi - Damitzów. Damitzowie w?adali Mielnem przez cztery i pó? wieku. Mielno mia?o przede wszystkim charakter rybacki, podobnie jak sąsiednie miejscowości - Czajcze i Unieście, które pe?ni?y niegdyś tak?e rol? koszali?skiego portu. Obecne jezioro Jamno by?o wówczas ba?tycką zatoką. Nanoszony przez wieki morski piasek spowodowa?, ?e dziś jezioro z Ba?tykiem ?ączy tylko wąski kana? mi?dzy Unieściem i ?azami. W po?owie dziewi?tnastego stulecia Mielno zacz??o przekszta?ca? si? w typową miejscowoś? wypoczynkową. Ten charakter zachowa?o do dziś.
W cieniu Świ?tej Góry, liczącego 158 metrów wzniesienia na skraju Pojezierza Bytowskiego le?y Polanów. Na prze?omie XIII i XIV wieku stan??a tu chrześcija?ska kaplica, wybudowana prawdopodobnie przez cystersów z Pelplina. S?yn??a z cudownego obrazu matki Boskiej i cudownego ?ród?a, do których zdą?ali pielgrzymi z ca?ego Pomorza. Przetrwa?a do czasów reformacji. Prawa miejskie Polanów otrzyma? w 1319 roku. W 1436 przeszed? spod panowania biskupów kamie?skich pod w?adanie ksią?ąt pomorskich. Po wojnie trzydziestoletniej znalaz? si? w granicach pa?stwa brandenburskiego. Rozwój miasta nastąpi? w XIX wieku. W 1843 roku powsta?a tu cegielnia, a w latach dziewi??dziesiątych - pierwsza linia kolejowa, ?ącząca Polanów ze S?awnem i ?ydowem. Po utworzeniu kąpieliska nad Zalewem Polanowskim sta? si? centrum wypoczynkowym ówczesnego powiatu s?awie?skiego. W 1945 roku miasto zosta?o spalone przez wojska radzieckie, które - zanim przekaza?y je administracji polskiej - wywioz?y do ZSRR tory kolejowe i kompletne wyposa?enie miejscowych zak?adów przemys?owych i rzemieślniczych. Blisko Polanowa le?y Krąg - dawna siedziba rodu Podewlisów, w którym do dziś zachowa? si? pi?kny renesansowy zamek. Do najbardziej znanych miejsc gminy nale?y tak?e ?ydowo, gdzie znajduje si? jedna z dwóch najwi?kszych w Polsce elektrowni szczytowo - pompowych.
Canowe, Sanowe, Czanow, Zanow, a obecnie - Sianów. Dzieje tego miasta si?gają prze?omu trzynastego i czternastego stulecia. Po raz pierwszy - pod nazwą Canowe - pojawia si? w dokumencie z 1276 roku. Nale?a? do starego pomorskiego rodu Świ?ców. W 1343 roku, z rąk Piotra Świ?cy otrzyma? prawa miejskie. Wówczas równie? Piotr Świ?ca wzniós? mi?dzy rzekami Unieścią i Polnicą warowny zamek, który przetrwa? a? do początków osiemnastego stulecia. Wkrótce po lokacji miasto przesz?o pod w?adanie ksią?ąt pomorskich, a od 1653 sta?o si? w?asnością Hohenzollernów. W czasie wojen napoleo?skich w Sianowie stacjonowa?y wojska polskie - dowodzony przez p?k. Su?kowskiego I Pu?k Legionów Dąbrowskiego. Sianów s?ynie z najstarszej w Polsce fabryki zapa?ek. Powsta?a ona w 1845 roku, a jej pierwszym w?aścicielem by? August Kolbe. W 1945 roku, po wkroczeniu Armii Czerwonej jej wyposa?enie wywieziono do Związku Radzieckiego, ale - wysi?kiem polskich w?adz ju? dwa lata pó?niej uda?o si? wznowi? produkcj?.
Liczne odkrycia archeologiczne świadczą, ?e ju? na prze?omie VIII i IX wieku na terenie obecnych Bobolic istnia?y a? dwa wczsenośredniowieczne grody: pierwszy tam, gdzie dziś znajduje si? stadion, drugi natomiast - nad rzeką Chociel. Korzystne usytuowanie na szlaku handlowym ?ączącym Wielkopolsk? z wybrze?em Ba?tyku spowodowa?o rozwój osady miejskiej. Do po?owy XIII wieku Bobolice, wraz z przyleg?ymi do? ziemiami wchodzi?y w sk?ad Kasztelanii Ko?obrzeskiej. W 1248 roku ksią?? pomorski Barnim I odda? je we w?adanie biskupom kamie?skim. Prawa miejskie Bobolice otrzyma?y w 1340 roku z rąk biskupa Fryderyka von Eickstadta. Pó?niej miasto cz?sto zmienia?o w?aścicieli. By?y to mi?dzy innymi rycerskie rody Glasenappów, Ebersteinów, Kleistów, Massowów, nast?pnie ponownie ksią??ta pomorscy, wreszcie znów biskupi kamie?scy. Te zmiany, nierzadko dokonywane w wyniku rozbojów nie sprzyja?y rozwojowi Bobolic. W 1740 roku miasto liczy?o 856 mieszka?ców. Liczba ta zwi?kszy?a si? - niemal pi?ciokrotnie - dopiero ponad sto lat pó?niej. W 1872 roku ustanowiono tu siedzib? powiatu. W 1932 roku przeniesiono ją jednak do Koszalina. Miasto zosta?o znacznie zniszczone w wyniku walk w roku 1945. Odgruzowano je dopiero w latach sześ?dziesiątych minionego stulecia. Wtedy te? rozpocz?to jego rozbudow?.
15 kilometrów na po?udniowy wschód od Koszalina, na trasie do Bobolic znajduje si? wieś Manowo - siedziba gminy, na terenie której znajduje si? jedno z najstarszych świadectw osadnictwa na Pomorzu Środkowym. W lesie nieopodal Grzybnicy znajduje si? bowiem miejsce owiane mg?ą tajemniczości: staro?ytne kamienne kr?gi - prawdopodobnie ośrodek kultu Gotów, którzy przybyli tu z pó?nocnej Europy oko?o 70 roku naszej ery. O samym Manowie ?ród?a wzmiankują w XIV wieku, dok?adniejsze zaś wiadomości pochodzą dopiero z roku 1784. W dokumentach biskupstwa kamie?skiego opisywane jest ono jako siedziba rycerska z folwarkiem, owczarnią, m?ynem wodnym, karczmą, ku?nią, jednym kaznodzieją, jednym kościelnym, czterema zagrodnikami i 23 paleniskami, czyli - domostwami. Pod koniec XIX wieku przechodzi na w?asnoś? ksi?cia Antoniego Hohenzollern - Sigmarin, a nast?pnie jego potomków - a? do zako?czenia II wojny światowej, gdy przej?te zostaje przez pa?stwo polskie.
O wsi Świeszyno, siedzibie gminy sąsiadującej z Manowem od zachodu wiadomo, ?e po 1510 roku by?a przedmiotem sporu mi?dzy wielmo?ami Paulem Krankfparem a Ventzem von Moenchow. Dopiero w 1523 biskup kamie?ski Erazm rozstrzygną? waś? na korzyś? syna Krankfpara, Henninga, który wkrótce, za 2600 florenów re?skich sprzeda? ją klasztorowi cysterek z Koszalina. O bogatej historii tej gminy świadczą tak?e zabytki: osada kultury pomorskiej z cmentarzyskiem cia?opalnym z pó?nego okresu kato?skiego i pi?tnastowieczny, gotycki kośció? w Konikowie, trzynastowieczny kośció? w Jarzycach, resztki grodu warownego w Bardzlinie czy zespó? pa?acowo - parkowy w Strzek?cinie.
Pomnik ziemniaka w Biesiekierzu
Majątkiem wspominanych ju? Krankfparów by?y tak?e tereny innej dzisiejszej gminy - Biesiekierza. Pierwsze wzmianki o Bieskiekierzu pochodzą pochodzą z XIV wieku, kiedy to Krankfparowie odsprzedali Biesiekierz, a tak?e Nosowo i kilka innych, mniejszych w?ości biskupowi kamie?skiemu Filipowi Lumbachowi. Wieś przez kolejne wieki by?a wa?nym ośrodkiem gospodarki rolnej. Warto wspomnie?, ?e podczas kampanii napoleo?skiej stacjonowa?y tu wojska francuskie, a - jak podaje legenda - w cieniu roz?o?ystego d?bu w pobliskim Parsowie odpoczywa? sam Napoleon Bonaparte.
Wieś B?dzino i obszar dzisiejszej gminy do 1512 roku by?y w?asnością klasztoru w Darginiu. Pó?niej zosta?a ona wykupiona przez biskupów kamie?skich. W 1592 roku ksią?? biskup Kazimierz IX kaza? wybudowa? na terenach pobliskiej wsi ??kno pa?ac, któremu nada? swoje imi?. Początkowo mieszkali tam duchowni, pó?niej, pod koniec XVIII wieku sta? si? siedzibą generalnego dzier?awcy pruskiego urz?du królewskiego w Koszalinie. Sto lat pó?niej na miejscu starego pa?acu wybudowano nowy, który nie przetrwa? jednak II wojny światowej. Wojenną zawieruch? przetrwa? natomiast klasycystyczny dwór w Pleśnej, na pó?nocy gminy. W 1809 roku urodzi? si? tutaj Albrecht von Room, pó?niejszy feldmarsza?ek i minister wojny w rządzie Bismarcka, g?ówny reformator armii pruskiej i wspó?twórca zwyci?stw w wojnach z Austrią i Francją.
ŹRÓD?A:
1. Archiwa S?u?by Ochrony Zabytków, Delegatura w Koszalinie
2. Krystyna i Dionizy Rypniewscy, "Koszalin. Zabytki, informacje, okolice.", Koszalin 1997
|
Zachodniopomorskie
